Wypłata dywidendy z funduszu rezerwowego spółki z o.o.

Kiedy można wypłacić dywidendę z funduszu rezerwowego?

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wypłata dywidendy z funduszu rezerwowego jest możliwa, ale nie jest to zwykła wypłata dowolnych środków zgromadzonych na rachunku spółki. Trzeba ustalić, z jakiego źródła pochodzi fundusz rezerwowy, czy umowa spółki pozwala przeznaczyć go do podziału oraz czy po zastosowaniu limitu ustawowego istnieje kwota możliwa do wypłaty.

Zgodnie z art. 192 Kodeksu spółek handlowych kwota przeznaczona do podziału między wspólników nie może przekraczać zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o niepodzielone zyski z lat ubiegłych oraz o kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów zapasowego i rezerwowych, które mogą być przeznaczone do podziału. Kwotę tę trzeba pomniejszyć o niepokryte straty, udziały własne oraz o kwoty, które zgodnie z ustawą albo umową spółki powinny zostać przekazane z zysku za ostatni rok obrotowy na kapitał zapasowy lub rezerwowy.

Oznacza to, że sam fakt posiadania funduszu rezerwowego nie wystarcza. Jeżeli fundusz został utworzony z zysku i nie ma ograniczeń w jego przeznaczeniu, może zwiększyć sumę dywidendową. Jeżeli natomiast pochodzi z dopłat, agio albo z innych pozycji niepodlegających podziałowi, nie może zostać wypłacony jako dywidenda.

Trzeba przy tym odróżnić środki pochodzące z zysku od finansowania zapewnianego przez wspólników. Zarówno dopłaty wspólników w spółce z o.o., jak i pożyczka wspólnika dla spółki z o.o. mają odrębną podstawę prawną i zasady zwrotu, dlatego nie stają się automatycznie kwotą dostępną do wypłaty jako dywidenda.

Jak obliczyć maksymalną kwotę dywidendy?

Przy ustalaniu maksymalnej kwoty dywidendy należy wyjść od danych wynikających ze sprawozdania finansowego i uchwał dotyczących podziału zysku. W uproszczeniu do kwoty możliwej do podziału można zaliczyć:

• zysk netto za ostatni rok obrotowy, jeżeli zostanie przeznaczony do podziału,
• niepodzielone zyski z lat ubiegłych,
• kapitał zapasowy utworzony z zysku, o ile może być przeznaczony do podziału,
• kapitały rezerwowe utworzone z zysku, o ile nie są zastrzeżone na inny cel.

Następnie kwotę tę trzeba pomniejszyć o pozycje wyłączające albo ograniczające wypłatę, w szczególności o niepokryte straty, wartość udziałów własnych oraz obowiązkowe odpisy na kapitały zapasowe lub rezerwowe, jeżeli wynikają z ustawy albo umowy spółki.

W praktyce przed podjęciem uchwały warto przygotować zestawienie pokazujące źródła środków przeznaczonych do wypłaty. Powinno ono odróżniać zysk zatrzymany od innych pozycji kapitałów własnych, ponieważ błędna kwalifikacja może prowadzić do nienależnej wypłaty.

Zobacz również: przeniesienie zysku na kapitał zapasowy spółki z o.o.

Jakich środków nie wolno przeznaczyć na dywidendę?

Nie wszystkie kapitały własne spółki mogą zostać wypłacone wspólnikom. Szczególnie istotne jest odróżnienie kapitału zapasowego lub rezerwowego utworzonego z zysku od kapitałów pochodzących z innych źródeł.

Na dywidendę nie powinny być przeznaczane w szczególności:

• kapitał zakładowy,
• agio, czyli nadwyżka wkładów ponad wartość nominalną udziałów, przekazywana na kapitał zapasowy,
• kapitał rezerwowy utworzony z dopłat wspólników,
• kapitał z aktualizacji wyceny,
• kapitał rezerwowy utworzony z zysku, jeżeli umowa spółki przeznacza go wyłącznie na inny cel, na przykład inwestycje albo pokrycie strat,
• środki, których wypłata naruszałaby zasadę ochrony kapitału zakładowego.

Jeżeli umowa spółki przewiduje, że określona część kapitału zapasowego lub rezerwowego ma służyć wyłącznie pokrywaniu strat albo finansowaniu inwestycji, wspólnicy nie mogą jej dowolnie przeznaczyć na dywidendę. W pierwszej kolejności trzeba więc sprawdzić umowę spółki i treść wcześniejszych uchwał o utworzeniu danego funduszu.

Jaka uchwała jest potrzebna do wypłaty?

Wypłata dywidendy wymaga uchwały zgromadzenia wspólników o podziale zysku i przeznaczeniu określonych środków do wypłaty. Co do zasady uchwała taka jest podejmowana na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników, które powinno odbyć się w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego.

Szerzej formalności, daty i rozliczenia omawia poradnik: dywidenda w spółce z o.o. – terminy, uchwała i podatek.

Uchwała powinna w sposób jednoznaczny wskazywać co najmniej:

• kwotę przeznaczoną do podziału,
• źródło wypłaty, zwłaszcza gdy część dywidendy pochodzi z funduszu rezerwowego lub kapitału zapasowego,
• kwotę dywidendy przypadającą na udział albo sposób jej ustalenia,
• dzień dywidendy, jeżeli umowa spółki pozwala go wyznaczyć,
• dzień wypłaty dywidendy albo upoważnienie wynikające z przepisów do jego ustalenia przez zarząd, gdy uchwała nie określa tej daty.

Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, uprawnionymi do dywidendy są wspólnicy, którym udziały przysługują w dniu podjęcia uchwały o podziale zysku. Umowa spółki może jednak upoważniać zgromadzenie wspólników do określenia dnia dywidendy, który powinien zostać wyznaczony w granicach przewidzianych w Kodeksie spółek handlowych.

W jakim terminie można wypłacić dywidendę?

Nie należy wypłacać dywidendy z funduszu rezerwowego przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego i przed podjęciem uchwały o podziale zysku. Dopiero po spełnieniu tych warunków zarząd może realizować wypłatę.

Najczęściej wypłata następuje po zwyczajnym zgromadzeniu wspólników, które zatwierdza sprawozdanie finansowe i podejmuje uchwałę o podziale zysku. Jeżeli rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, w praktyce zwyczajne zgromadzenie powinno odbyć się w pierwszym półroczu następnego roku, ponieważ ustawowy termin liczony jest jako sześć miesięcy po zakończeniu roku obrotowego.

Dzień wypłaty dywidendy może zostać określony w uchwale wspólników. Jeżeli uchwała nie określa dnia wypłaty, ustala go zarząd. Warto wskazać konkretną datę, aby uniknąć wątpliwości księgowych, podatkowych i organizacyjnych.

Trzeba odróżnić dzień dywidendy od dnia wypłaty. Dzień dywidendy wskazuje, którzy wspólnicy są uprawnieni do otrzymania świadczenia. Dzień wypłaty określa natomiast, kiedy spółka ma faktycznie przekazać środki.

Dywidenda wynika z praw udziałowych i nie jest zapłatą za pracę wspólnika. Jeżeli wspólnik wykonuje na rzecz spółki określone czynności, odrębnej podstawy wymaga wynagrodzenie wspólnika spółki z o.o. za powtarzające się świadczenia.

Co grozi za nienależną wypłatę dywidendy?

Jeżeli wspólnik otrzyma wypłatę wbrew przepisom prawa albo postanowieniom umowy spółki, ma obowiązek jej zwrotu. Dotyczy to między innymi sytuacji, w której dywidenda została wypłacona ponad limit z art. 192 K.s.h. albo ze środków, które nie mogły być przeznaczone do podziału.

Odpowiedzialność może obciążać również członków zarządu, którzy dokonali wypłaty z naruszeniem prawa lub umowy spółki. Dlatego zarząd nie powinien traktować uchwały wspólników jako automatycznej podstawy do wypłaty, jeżeli z dokumentów finansowych lub umowy spółki wynika, że uchwała narusza przepisy.

Przy większych wypłatach bezpieczne jest przygotowanie pisemnej analizy obejmującej limit dywidendowy, pochodzenie kapitałów oraz zgodność uchwały z umową spółki. Taki dokument może mieć znaczenie dowodowe, jeżeli prawidłowość wypłaty zostanie później zakwestionowana.

Jeżeli spółka korzysta z ryczałtu od dochodów spółek, przed wypłatą trzeba dodatkowo zweryfikować warunki estońskiego CIT w spółce z o.o. oraz ryzyko zakwalifikowania innych świadczeń na rzecz wspólników jako ukryte zyski w estońskim CIT.

FAQ

Czy można wypłacić dywidendę wyłącznie z funduszu rezerwowego?

Może być to możliwe, jeżeli fundusz rezerwowy został utworzony z zysku, może być przeznaczony do podziału i mieści się w limicie z art. 192 K.s.h. W praktyce konieczna jest także uchwała wspólników i sprawdzenie umowy spółki.

Czy kapitał zapasowy zawsze może być wypłacony wspólnikom?

Nie. Kapitał zapasowy może zostać wykorzystany na dywidendę tylko w części utworzonej z zysku i niewyłączonej z podziału. Kapitał zapasowy pochodzący z agio nie jest zyskiem i nie powinien być wypłacany jako dywidenda.

Czy uchwała wspólników wystarczy do wypłaty dywidendy?

Uchwała jest konieczna, ale nie wystarczy, jeżeli jej treść narusza ustawę albo umowę spółki. Zarząd powinien przed wypłatą zweryfikować limit dywidendowy, źródło środków i prawidłowość uchwały.

Kto ustala dzień wypłaty dywidendy?

Dzień wypłaty może określić uchwała wspólników. Jeżeli uchwała go nie wskazuje, termin wypłaty ustala zarząd. Dla przejrzystości rozliczeń najbezpieczniej jest wskazać konkretną datę w uchwale.

Co się dzieje, gdy dywidenda została wypłacona nienależnie?

Wspólnik, który otrzymał nienależną wypłatę, powinien ją zwrócić. Jeżeli wypłaty dokonano z naruszeniem prawa lub umowy spółki, odpowiedzialność mogą ponosić także członkowie zarządu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037

Potrzebujesz indywidualnej odpowiedzi? Opisz swoją sytuację w formularzu poniżej. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.