Rezygnacja prezesa jednoosobowego zarządu spółki z o.o.

Rezygnacja z funkcji prezesa zarządu w spółce z o.o.

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością należy odróżnić zwykłą rezygnację członka zarządu od rezygnacji osoby, po której odejściu zarząd pozostałby całkowicie nieobsadzony. Ma to zasadnicze znaczenie dla skuteczności całej czynności.

Co do zasady mandat członka zarządu spółki z o.o. wygasa między innymi wskutek rezygnacji. Wynika to z art. 202 § 4 Kodeksu spółek handlowych. Z kolei art. 202 § 5 K.s.h. odsyła w zakresie rezygnacji do przepisów o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie, czyli do art. 746 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli zarząd jest wieloosobowy i po rezygnacji pozostają w nim inni członkowie albo w spółce jest prokurent, rezygnację składa się spółce zgodnie z zasadami reprezentacji biernej. Art. 205 § 2 K.s.h. stanowi, że oświadczenia składane spółce oraz doręczenia pism spółce mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta. To podejście potwierdziła również uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 31 marca 2016 r., sygn. III CZP 89/15.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy rezygnuje jedyny członek zarządu albo ostatni członek zarządu wieloosobowego. Wtedy pierwszeństwo ma obecnie szczególna procedura z art. 202 § 6 K.s.h.

Rezygnacja jedynego członka zarządu a zwołanie zgromadzenia wspólników

Art. 202 § 6 K.s.h. przewiduje, że jeżeli w wyniku rezygnacji członka zarządu żaden mandat w zarządzie nie byłby obsadzony, członek zarządu składa rezygnację wspólnikom, zwołując jednocześnie zgromadzenie wspólników, o którym mowa w art. 233¹ K.s.h., chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Zaproszenie na zgromadzenie wspólników musi zawierać także oświadczenie o rezygnacji członka zarządu.

Oznacza to, że w spółce z o.o. z jednoosobowym zarządem nie wystarczy samo przesłanie skanu rezygnacji na adres biura, do osoby reprezentującej udziałowca albo do KRS. Jeżeli po rezygnacji zarząd miałby pozostać pusty, rezygnujący prezes powinien jednocześnie uruchomić procedurę zwołania zgromadzenia wspólników.

Warto także uporządkować terminologię: w spółce z o.o. organem właścicielskim jest zgromadzenie wspólników, a nie walne zgromadzenie. Walne zgromadzenie występuje w spółce akcyjnej. Jeżeli jedynym wspólnikiem spółki z o.o. jest spółka akcyjna, to nadal w samej spółce z o.o. zwołuje się zgromadzenie wspólników, a zaproszenie kieruje się do wspólnika zgodnie z właściwymi zasadami doręczeń.

Jak prawidłowo zwołać zgromadzenie przy rezygnacji prezesa?

W przypadku z art. 202 § 6 K.s.h. członek zarządu jest uprawniony i obowiązany zwołać zgromadzenie wspólników. Wynika to z art. 233¹ K.s.h., który wyłącza w tym zakresie zwykłą zasadę, że zgromadzenie zwołuje zarząd.

Do samego zwołania zgromadzenia trzeba stosować zasady z art. 238 K.s.h. Zgromadzenie wspólników zwołuje się za pomocą listów poleconych albo przesyłek kurierskich wysłanych co najmniej dwa tygodnie przed terminem zgromadzenia. Zawiadomienie może zostać wysłane wspólnikowi na adres do doręczeń elektronicznych albo pocztą elektroniczną, jeżeli wspólnik wcześniej wyraził na to pisemną zgodę i wskazał właściwy adres.

Zaproszenie powinno oznaczać dzień, godzinę i miejsce zgromadzenia oraz szczegółowy porządek obrad. W tej konkretnej procedurze zaproszenie musi dodatkowo zawierać oświadczenie o rezygnacji. Dla bezpieczeństwa warto zachować dowody wysłania i doręczenia zaproszenia, treść oświadczenia o rezygnacji, potwierdzenia nadania oraz korespondencję ze wspólnikiem.

Kiedy rezygnacja staje się skuteczna?

W procedurze z art. 202 § 6 K.s.h. rezygnacja jest skuteczna z dniem następującym po dniu, na który zwołano zgromadzenie wspólników. Co istotne, przepisy wiążą skutek z prawidłowym zwołaniem zgromadzenia i upływem wskazanej daty, a nie z faktycznym podjęciem uchwały przez wspólników.

Jeżeli więc zgromadzenie zostało prawidłowo zwołane, ale wspólnik się nie stawił albo nie powołał nowego zarządu, rezygnacja prezesa zasadniczo i tak wywoła skutek dzień po terminie zgromadzenia. Spółka może wówczas pozostać bez zarządu, co rodzi problemy organizacyjne i rejestrowe, ale nie blokuje skuteczności prawidłowo złożonej rezygnacji.

Inaczej będzie, gdy zgromadzenie nie zostało zwołane prawidłowo albo rezygnujący prezes ograniczył się wyłącznie do przesłania pisma do biura spółki, do przedstawiciela wspólnika lub do sądu rejestrowego. Wtedy, przy braku odmiennych postanowień umowy spółki, można przyjąć, że procedura z art. 202 § 6 K.s.h. nie została dochowana.

Czy wniosek do KRS wystarczy do wykreślenia prezesa?

Złożenie wniosku do KRS ma znaczenie rejestrowe, ale nie zastępuje skutecznej rezygnacji. Sąd rejestrowy bada dokumenty i podstawę wpisu. Jeżeli z dokumentów wynika, że rezygnacja ostatniego członka zarządu została złożona z pominięciem art. 202 § 6 K.s.h., sąd może wezwać do uzupełnienia braków albo odmówić wpisu.

W praktyce dokumenty do KRS powinny pokazywać nie tylko samo oświadczenie o rezygnacji, lecz także prawidłowe zwołanie zgromadzenia wspólników, jeśli po rezygnacji zarząd nie byłby obsadzony. Sam fakt, że pismo zostało odebrane w KRS, nie przesądza jeszcze o skuteczności rezygnacji ani o wykreśleniu danych z rejestru.

Ocena opisanej sytuacji

Jeżeli był Pan jedynym członkiem zarządu spółki z o.o., a umowa spółki nie przewiduje odmiennej procedury, to samo wysłanie rezygnacji na adres biura, pocztą elektroniczną do osoby reprezentującej jedynego udziałowca oraz pocztą tradycyjną nie wystarcza do skutecznego ustąpienia z funkcji. W takiej sytuacji należało złożyć rezygnację wspólnikom, zwołując jednocześnie zgromadzenie wspólników, a oświadczenie o rezygnacji powinno znaleźć się w zaproszeniu na to zgromadzenie.

Jeżeli natomiast wysłane przez Pana dokumenty spełniały jednocześnie wymogi zaproszenia na zgromadzenie wspólników, zostały skierowane do właściwego wspólnika i zachowano właściwy sposób oraz termin zawiadomienia, ocena mogłaby być inna. Decydujące są: treść dokumentu, adresat, sposób doręczenia, data planowanego zgromadzenia, umowa spółki oraz to, czy wspólnik wyraził zgodę na zawiadomienia elektroniczne.

Warto też pamiętać, że rezygnacja z funkcji prezesa zarządu nie zawsze automatycznie kończy inne relacje ze spółką. Jeżeli równolegle istniała umowa o pracę, kontrakt menedżerski, umowa zlecenia albo inna podstawa wynagrodzenia, trzeba ją ocenić osobno. W podobnych sprawach pomocne może być także omówienie zasad dotyczących wynagrodzenia prezesa zarządu w spółce z o.o..

FAQ

Czy jedyny prezes spółki z o.o. może po prostu wysłać rezygnację e-mailem?

Przy jednoosobowym zarządzie zasadniczo nie wystarczy sam e-mail z rezygnacją, jeżeli po odejściu prezesa w zarządzie nie zostałby obsadzony żaden mandat. Wtedy trzeba zastosować art. 202 § 6 K.s.h., czyli złożyć rezygnację wspólnikom i jednocześnie zwołać zgromadzenie wspólników.

Czy zgromadzenie wspólników musi się faktycznie odbyć?

Dla skuteczności rezygnacji kluczowe jest prawidłowe zwołanie zgromadzenia. Rezygnacja jest skuteczna dzień po dniu, na który zwołano zgromadzenie wspólników. Brak obecności wspólnika albo brak uchwały o powołaniu nowego zarządu nie powinien sam w sobie blokować skuteczności prawidłowo przeprowadzonej procedury.

Czy umowa spółki może zmienić procedurę rezygnacji?

Tak. Art. 202 § 6 K.s.h. zawiera zastrzeżenie „chyba że umowa spółki stanowi inaczej”. Dlatego przed oceną skuteczności rezygnacji trzeba sprawdzić aktualną treść umowy spółki.

Czy wykreślenie z KRS decyduje o ustaniu funkcji prezesa?

Nie. Wpis w KRS powinien odzwierciedlać stan wynikający ze skutecznej rezygnacji, ale sam wniosek do KRS nie zastępuje prawidłowego złożenia rezygnacji. Sąd rejestrowy może badać dokumenty potwierdzające skuteczność ustąpienia z funkcji.

Czy rezygnacja z zarządu kończy umowę o pracę lub kontrakt?

Nie zawsze. Mandat członka zarządu i odrębny stosunek prawny, np. umowa o pracę, kontrakt menedżerski albo zlecenie, to dwie różne kwestie. W razie istnienia takiej umowy trzeba osobno sprawdzić zasady jej wypowiedzenia lub rozwiązania.

Podsumowanie

Rezygnacja prezesa jednoosobowego zarządu spółki z o.o. wymaga szczególnej ostrożności. Jeżeli w wyniku rezygnacji żaden mandat w zarządzie nie byłby obsadzony, należy zastosować art. 202 § 6 K.s.h., czyli złożyć rezygnację wspólnikom i jednocześnie zwołać zgromadzenie wspólników.

Rezygnacja staje się wówczas skuteczna dzień po terminie, na który zwołano zgromadzenie, chyba że umowa spółki przewiduje inne rozwiązanie. Samo wysłanie pisma do biura, do wspólnika albo do KRS może okazać się niewystarczające, jeżeli nie zachowano wymaganej procedury.

Źródła

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, w szczególności art. 202 § 4–6, art. 205 § 2, art. 233¹ i art. 238 – tekst jednolity w systemie ELI/Sejm.
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 61 i art. 746 – ISAP.
3. Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2016 r., sygn. III CZP 89/15 – Sąd Najwyższy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.