Sprzedaż spółki z o.o. przez S24

Na czym polega sprzedaż spółki z o.o. założonej w S24?

W języku potocznym mówi się o sprzedaży spółki, ale prawnie najczęściej chodzi o sprzedaż udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka nadal istnieje jako ten sam podmiot, z tym samym numerem KRS, NIP, REGON, historią działalności, umowami, należnościami i zobowiązaniami. Zmieniają się natomiast jej wspólnicy, a często także zarząd, adres, rachunek bankowy i osoby uprawnione do reprezentacji.

Jeżeli spółka została założona przez S24, przepisy dopuszczają dokonanie zbycia udziałów przy wykorzystaniu wzorca w systemie teleinformatycznym. Podstawowe znaczenie ma tu Kodeks spółek handlowych, w tym regulacje dotyczące spółek zakładanych przy użyciu wzorca umowy, m.in. art. 157¹ K.s.h.. Trzeba jednak pamiętać, że wzorzec S24 jest prosty i nie zastąpi rozbudowanej umowy z gwarancjami, karami umownymi, szczegółowym opisem rozliczeń albo warunkami dodatkowymi.

Jeżeli strony chcą zastosować bardziej rozbudowane zabezpieczenia, trzeba rozważyć transakcję poza samym wzorcem S24, z zachowaniem formy wymaganej przez Kodeks spółek handlowych. W klasycznym trybie zbycie udziałów w spółce z o.o. wymaga co do zasady formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Co sprawdzić przed podpisaniem umowy?

Pierwszym dokumentem do sprawdzenia jest umowa spółki. Należy ustalić, czy zawiera ograniczenia zbywania udziałów. Najczęściej spotykane są: wymóg zgody spółki, zgody zgromadzenia wspólników, prawo pierwszeństwa nabycia udziałów przez pozostałych wspólników albo prawo pierwokupu. Jeżeli takie postanowienia istnieją, trzeba je wykonać przed sprzedażą, bo w przeciwnym razie transakcja może wywołać spór albo zostać zakwestionowana.

Przy spółce z dwoma wspólnikami trzeba również ustalić, czy sprzedawane są wszystkie udziały, czy tylko część. Jeżeli po transakcji spółka stanie się jednoosobowa, będzie to miało znaczenie dla dokumentów korporacyjnych, zgłoszeń i dalszego funkcjonowania spółki. Warto także sprawdzić, czy udziały są w pełni pokryte, czy nie są zajęte przez komornika, obciążone zastawem albo objęte sporem między wspólnikami.

Drugim obszarem jest stan samej spółki. Sprzedający powinien przygotować i zweryfikować co najmniej: aktualny odpis KRS, umowę spółki, listę wspólników, uchwały, księgowość, deklaracje podatkowe, rozliczenia ZUS, umowy z kontrahentami, stan rachunków bankowych, zobowiązania, należności oraz ewentualne pożyczki wspólników. Jeżeli kupujący twierdzi, że zależy mu tylko na szybkim przejęciu spółki i nie chce żadnych dokumentów, nie jest to automatycznie zakazane, ale powinno zwiększyć ostrożność sprzedającego.

Jak sprawdzić kupującego?

Ryzyko oszustwa przy sprzedaży udziałów najczęściej dotyczy braku zapłaty ceny, wykorzystania danych spółki albo pozostawienia sprzedającego w zarządzie po faktycznym oddaniu kontroli nad firmą. Dlatego kupującego warto sprawdzić przed podpisaniem dokumentów, a nie dopiero po przekazaniu dostępów.

W praktyce należy ustalić tożsamość kupującego, sprawdzić jego dane w dostępnych rejestrach, zweryfikować, czy działa osobiście czy przez pełnomocnika, poprosić o dane do faktury lub umowy, a przy kupującym będącym spółką sprawdzić osoby uprawnione do reprezentacji. Jeżeli kupujący występuje przez pełnomocnika, pełnomocnictwo powinno być jasne i obejmować zakup udziałów oraz podpisanie dokumentów w wymaganej formie.

Warto zachować korespondencję, potwierdzenia uzgodnień, dowody przelewów i potwierdzenie, komu wydano dokumenty. Przy sprzedaży małej spółki nie zawsze przygotowuje się obszerne badanie due diligence, ale podstawowa weryfikacja kontrahenta jest rozsądnym minimum.

Płatność za udziały i zabezpieczenie sprzedającego

Najbezpieczniejszy model dla sprzedającego to zapłata ceny przed podpisaniem umowy zbycia udziałów albo płatność równoczesna z podpisaniem, w sposób dający natychmiastowy dowód wpływu środków. Samo zapewnienie kupującego, że przelew został wysłany, nie jest wystarczające, jeżeli pieniądze nie są widoczne na rachunku albo nie ma wiarygodnego potwierdzenia transakcji.

Wzorzec S24 jest ograniczony, dlatego nie zawsze pozwoli wpisać wszystkie zabezpieczenia, które strony chciałyby uzgodnić. Przy większej cenie albo wątpliwościach co do kupującego warto rozważyć zapłatę z góry, depozyt, rachunek escrow, podpisanie dokumentów w obecności notariusza albo odrębną umowę regulującą rozliczenia i odpowiedzialność stron. Takie rozwiązania trzeba dobrać do konkretnej sytuacji, bo nadmiernie skomplikowany model może utrudnić szybką sprzedaż.

Sprzedający powinien też zadbać, aby umowa i dokumenty dodatkowe jasno rozdzielały okres przed sprzedażą i po sprzedaży. Jeżeli kupujący przejmuje spółkę z określonym stanem rachunku, zobowiązań i należności, dobrze jest sporządzić protokół zdawczo-odbiorczy oraz załącznik ze stanem dokumentów i dostępów przekazywanych kupującemu.

Sprzedaż udziałów przez S24 krok po kroku

Przy prostej transakcji sprzedaży udziałów w spółce z o.o. założonej w S24 typowa kolejność działań wygląda następująco:

Jeżeli przed transakcją trzeba ocenić, czy system teleinformatyczny jest właściwą ścieżką dla danej spółki i planowanych czynności, pomocne jest porównanie spółka z o.o. w S24 czy u notariusza – co wybrać.

1. Sprawdzenie umowy spółki - ustalenie, czy wymagana jest zgoda spółki, uchwała wspólników, rezygnacja z prawa pierwokupu albo inna czynność poprzedzająca sprzedaż.
2. Uzgodnienie warunków sprzedaży - liczba udziałów, cena, termin i sposób zapłaty, moment przekazania dokumentów, dostępów i księgowości.
3. Weryfikacja kupującego - dane osobowe lub rejestrowe, reprezentacja, pełnomocnictwa, podstawowa wiarygodność płatnicza.
4. Podjęcie wymaganych uchwał - jeżeli umowa spółki tego wymaga, należy uzyskać zgodę albo umożliwić wykonanie prawa pierwszeństwa lub pierwokupu.
5. Przygotowanie umowy w S24 - strony wypełniają wzorzec umowy zbycia udziałów w systemie teleinformatycznym.
6. Podpisanie dokumentu - strony podpisują umowę kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zgodnie z funkcjonalnością systemu.
7. Rozliczenie ceny i protokół przekazania - sprzedający powinien mieć dowód zapłaty oraz dokument potwierdzający, co przekazał kupującemu.
8. Zgłoszenia po transakcji - aktualizacja listy wspólników, ewentualnych zmian w zarządzie, danych w CRBR, banku, księgowości i u kontrahentów.

Jeżeli w spółce jest jeden członek zarządu i jest nim sprzedający, trzeba szczególnie uważać. Sama sprzedaż udziałów nie powoduje automatycznego odwołania z funkcji członka zarządu. Należy więc osobno uregulować powołanie nowego zarządu, odwołanie dotychczasowego członka zarządu albo jego rezygnację oraz zgłoszenie zmian do KRS.

Co zrobić po sprzedaży udziałów?

Po podpisaniu umowy nie należy poprzestać na samym wydaniu dokumentów. Zarząd spółki powinien dopilnować aktualizacji dokumentów korporacyjnych i zgłoszeń rejestrowych. W zależności od skutków transakcji może być konieczne złożenie do KRS aktualnej listy wspólników, zgłoszenie zmian w zarządzie, zmian adresowych albo innych danych ujawnionych w rejestrze.

Po zmianach warto odróżnić zgłoszenia rejestrowe od danych uzupełniających przekazywanych administracji skarbowej. W tym zakresie pomocny jest poradnik NIP-8 po rejestracji spółki z o.o. – terminy i błędy; formularz NIP-8 nie zastępuje zgłoszenia zbycia udziałów ani zmian w KRS.

Trzeba też pamiętać o Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych. Zmiana wspólnika lub struktury kontroli może wymagać aktualizacji zgłoszenia CRBR. W praktyce należy również poinformować księgowość, bank, operatorów podpisów i systemów, dostawców usług elektronicznych oraz osoby prowadzące sprawy kadrowe i podatkowe spółki.

Kupujący powinien rozliczyć podatek od czynności cywilnoprawnych, jeżeli transakcja podlega PCC. Sprzedający powinien natomiast ocenić swoje skutki podatkowe z tytułu odpłatnego zbycia udziałów, zwłaszcza gdy uzyskał dochód. Przy osobach fizycznych rozliczenie może nastąpić w zeznaniu dotyczącym dochodów kapitałowych, ale szczegóły zależą od statusu sprzedającego, ceny nabycia udziałów i dokumentów księgowych.

Jak ograniczyć odpowiedzialność sprzedającego?

Sprzedający powinien unikać składania zbyt szerokich oświadczeń, których nie jest w stanie rzetelnie potwierdzić. Jeżeli kupujący oczekuje zapewnień, że spółka nie ma żadnych zobowiązań, sporów, zaległości podatkowych ani ryzyk, trzeba sprawdzić, czy takie stwierdzenie jest prawdziwe. Bezpieczniej jest opisać stan według dokumentów znanych sprzedającemu i załączyć konkretne zestawienia.

Jeżeli w spółce były jakiekolwiek zobowiązania, pożyczki wspólników, zaległości podatkowe, nierozliczone umowy, spory z kontrahentami albo ryzyka pracownicze, powinny zostać ujawnione kupującemu. Ukrywanie takich informacji może prowadzić do roszczeń po transakcji. Z drugiej strony sprzedający nie powinien przyjmować odpowiedzialności za działania kupującego po dniu sprzedaży.

Warto także oddzielić role: wspólnik sprzedaje udziały, członek zarządu odpowiada za sprawy spółki w okresie pełnienia funkcji. Jeżeli sprzedający był jednocześnie członkiem zarządu, powinien zadbać o prawidłowe zakończenie swojej funkcji, przekazanie dokumentów i dowód, od kiedy nie prowadzi już spraw spółki.

FAQ

Czy sprzedaż udziałów przez S24 wymaga notariusza?

Jeżeli transakcja jest zawierana przy wykorzystaniu wzorca w S24 i strony podpisują dokument w systemie wymaganym podpisem elektronicznym, co do zasady nie korzysta się z notarialnego poświadczenia podpisów. Jeżeli strony nie korzystają z S24 albo chcą zawrzeć bardziej rozbudowaną umowę poza systemem, trzeba zachować formę wymaganą przez Kodeks spółek handlowych.

Czy po sprzedaży udziałów przestaję być członkiem zarządu?

Nie. Sprzedaż udziałów i funkcja w zarządzie to dwie różne sprawy. Jeżeli sprzedający jest członkiem zarządu, potrzebne jest osobne odwołanie, powołanie nowego zarządu albo skuteczna rezygnacja oraz zgłoszenie zmiany do KRS.

Kiedy przekazać dokumenty, hasła i dostęp do konta bankowego?

Najbezpieczniej zrobić to dopiero po podpisaniu umowy i uzyskaniu zapłaty albo zgodnie z jasno opisanym protokołem przekazania. Przekazanie pełnych dostępów przed zapłatą ceny zwiększa ryzyko dla sprzedającego.

Czy kupujący przejmuje długi spółki?

Zobowiązania nadal pozostają zobowiązaniami spółki, bo spółka jest tym samym podmiotem. Kupujący nabywa udziały w spółce, a nie pojedyncze długi. Odpowiedzialność sprzedającego może jednak wynikać z jego wcześniejszych działań, z pełnienia funkcji w zarządzie albo z oświadczeń złożonych w umowie sprzedaży.

Czy trzeba zgłosić sprzedaż udziałów do KRS?

Po zmianie wspólników zwykle aktualizuje się dokumenty składane do KRS, w szczególności listę wspólników, a jeżeli doszło też do zmiany zarządu lub innych danych rejestrowych, składa się odpowiednie wnioski. Zakres zgłoszeń zależy od tego, co dokładnie zmieniło się w spółce.

Podsumowanie

Bezpieczna sprzedaż spółki z o.o. przez S24 wymaga czegoś więcej niż wypełnienia prostego formularza. Trzeba sprawdzić umowę spółki, spełnić ewentualne wymogi zgody lub pierwokupu, ustalić pewny sposób zapłaty, właściwie zakończyć funkcję w zarządzie i dopilnować zgłoszeń po transakcji. Przy małej spółce procedura może być szybka, ale nie powinna być chaotyczna.

Jeżeli kupujący naciska na natychmiastowe podpisanie umowy, nie chce ujawnić danych, odsuwa płatność na później albo żąda wcześniejszego przekazania dostępów, warto wstrzymać transakcję do czasu wyjaśnienia ryzyk. W sprzedaży udziałów najważniejsza jest kolejność czynności: najpierw weryfikacja i zabezpieczenie zapłaty, potem podpisanie, a na końcu przekazanie kontroli nad spółką.