Wynagrodzenie prezesa spółki z o.o. od sprzedaży

Czy wspólnik może być prezesem zarządu spółki z o.o.?

Tak. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wspólnik może jednocześnie pełnić funkcję członka zarządu, w tym prezesa zarządu. Nie ma znaczenia sam fakt, że posiada 25% udziałów, a drugi wspólnik 75% udziałów. Ograniczenia mogą wynikać przede wszystkim z umowy spółki, uchwał wspólników albo szczególnych przepisów dotyczących konkretnej branży.

Powołanie do zarządu jest stosunkiem korporacyjnym. Oznacza to, że sama uchwała o powołaniu daje prawo do pełnienia funkcji, ale nie zawsze automatycznie tworzy prawo do wynagrodzenia. Wynagrodzenie trzeba odrębnie uregulować: w uchwale wspólników, w umowie o pracę, w kontrakcie menedżerskim, w umowie o świadczenie usług albo w innym prawidłowo dobranym dokumencie.

W praktyce najbezpieczniej jest rozdzielić dwie decyzje: powołanie danej osoby do zarządu oraz określenie zasad jej wynagradzania. Jeżeli prezes ma otrzymywać ryczałt i procent od sprzedaży, zasady naliczania premii powinny być możliwie konkretne.

Jak prawidłowo ustalić wynagrodzenie prezesa?

Zgodnie z art. 203¹ Kodeksu spółek handlowych uchwała wspólników może ustalać zasady wynagradzania członków zarządu, w szczególności maksymalną wysokość wynagrodzenia, zasady przyznawania świadczeń dodatkowych albo ich maksymalną wartość. Jeżeli członek zarządu ma być zatrudniony na podstawie umowy o pracę lub innej umowy, wynagrodzenie określa organ albo osoba powołana uchwałą zgromadzenia wspólników do zawarcia takiej umowy.

Bardzo istotny jest art. 210 § 1 K.s.h. W umowie między spółką z o.o. a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Jeżeli spółka nie ma rady nadzorczej, wspólnicy powinni podjąć uchwałę o powołaniu pełnomocnika do zawarcia umowy z prezesem. Nie należy doprowadzać do sytuacji, w której członek zarządu sam podpisuje umowę ze spółką we własnej sprawie.

Wynagrodzenie może być przyznane w kilku modelach. Może to być samo wynagrodzenie z tytułu powołania, umowa o pracę, kontrakt menedżerski albo umowa cywilnoprawna. Wybór ma znaczenie podatkowe, składkowe i organizacyjne. Inne konsekwencje może mieć wynagrodzenie z powołania, inne umowa o pracę, a jeszcze inne współpraca na podstawie działalności gospodarczej. Dlatego dokumenty powinny być przygotowane przed rozpoczęciem wypłat.

Ryczałt i premia procentowa od sprzedaży

Stałe wynagrodzenie miesięczne połączone z premią procentową od sprzedaży jest co do zasady dopuszczalne. W spółkach prywatnych przepisy nie zakazują ustalenia premii zależnej od wyników sprzedażowych. Ważne jest jednak, aby mechanizm był racjonalny, możliwy do zweryfikowania i powiązany z realnym zakresem obowiązków prezesa.

W uchwale albo umowie warto wskazać co najmniej:

• wysokość stałego wynagrodzenia miesięcznego,
• od jakiej wartości liczona jest premia, na przykład od sprzedaży netto, marży, sprzedaży ponad określony próg albo sprzedaży określonej kategorii produktów,
• czy premia przysługuje od przychodu, marży, zapłaconych faktur czy zawartych umów,
• termin rozliczenia premii i dokumenty, na podstawie których jest obliczana,
• warunki utraty albo obniżenia premii, na przykład korekty, zwroty, reklamacje, brak zapłaty przez klienta,
• ewentualny limit premii, jeżeli spółka chce ograniczyć ryzyko nadmiernych wypłat.

Najbezpieczniejsze podatkowo są konstrukcje, które pokazują biznesowe uzasadnienie wynagrodzenia. Może to być premia od wzrostu sprzedaży, sprzedaży ponad ustalony plan, pozyskania nowych kontraktów albo poprawy marży. Sama premia od całej sprzedaży również może być dopuszczalna, ale przy wysokim procencie i braku związku z działaniami prezesa może budzić pytania organów podatkowych.

Czy premia od sprzedaży może być potraktowana jak ukryta dywidenda?

Premia od sprzedaży nie jest automatycznie ukrytą dywidendą. Dywidenda jest wypłatą z zysku dla wspólników, dokonywaną na zasadach przewidzianych w Kodeksie spółek handlowych. Wynagrodzenie prezesa jest natomiast zapłatą za pełnienie funkcji albo wykonywanie określonych czynności na rzecz spółki.

Ryzyko pojawia się wtedy, gdy wynagrodzenie tylko formalnie nazywa się premią, a w rzeczywistości zastępuje wypłatę zysku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których:

• premia nie odpowiada żadnym realnym obowiązkom prezesa,
• wysokość premii jest ustalona tak, aby odpowiadała udziałowi wspólnika w zysku,
• premia jest liczona od zysku spółki w sposób podobny do dywidendy,
• nie ma uchwały, umowy albo innego dokumentu określającego zasady wypłaty,
• wynagrodzenie znacząco odbiega od warunków rynkowych i nie ma uzasadnienia gospodarczego,
• wypłata ma miejsce mimo braku faktycznego zaangażowania prezesa w sprzedaż lub zarządzanie.

W spółkach powiązanych osobowo, w których wspólnik otrzymuje wynagrodzenie od własnej spółki, trzeba brać pod uwagę przepisy podatkowe dotyczące kosztów uzyskania przychodów, cen rynkowych oraz transakcji z podmiotami powiązanymi. Jeżeli spółka korzysta z ryczałtu od dochodów spółek, potocznie nazywanego estońskim CIT, dodatkowo należy ocenić, czy świadczenie nie może zostać uznane za ukryty zysk w rozumieniu przepisów podatkowych.

Jak zmniejszyć ryzyko podatkowe?

Najważniejsze jest wykazanie, że spółka płaci za realną pracę, odpowiedzialność i wynik, a nie wypłaca wspólnikowi zysku pod inną nazwą. Dlatego w dokumentach warto opisać zakres obowiązków prezesa, cele sprzedażowe, zasady raportowania i sposób obliczenia premii.

Dobrym rozwiązaniem jest powiązanie premii z obiektywnymi wskaźnikami, na przykład:

• wzrostem sprzedaży względem poprzedniego okresu,
• sprzedażą ponad ustalony próg,
• pozyskaniem nowych klientów,
• marżą na określonych produktach,
• terminowym wpływem należności od klientów.

Mniej bezpieczne jest ustalenie premii jako wysokiego procentu od całego przychodu bez żadnych progów, limitów i warunków. Jeszcze większe ryzyko powstaje, gdy procent premii odpowiada udziałowi wspólnika w kapitale zakładowym, na przykład 25%, bo może to wyglądać jak próba zastąpienia dywidendy wynagrodzeniem.

Czy lepiej powołać wspólnika na prokurenta?

Powołanie wspólnika na prokurenta jest możliwe, ale nie rozwiązuje automatycznie problemu wynagrodzenia. Prokura jest szczególnym pełnomocnictwem handlowym, a nie sama w sobie umową o pracę ani umową o świadczenie usług. Jeżeli prokurent ma otrzymywać wynagrodzenie, należy ustalić jego podstawę, zakres czynności i zasady wypłaty.

Wynagrodzenie prokurenta także może składać się z części stałej i zmiennej, jeżeli odpowiada jego realnym obowiązkom. Jeżeli prokurent faktycznie zajmuje się sprzedażą, negocjuje kontrakty, pozyskuje klientów albo wspiera zarząd w działalności handlowej, premia od sprzedaży może mieć gospodarcze uzasadnienie. Jeżeli jednak prokura ma służyć wyłącznie wypłacie wspólnikowi pieniędzy, ryzyka podatkowe pozostają podobne.

Różnica polega na tym, że przy umowie z prokurentem nie stosuje się art. 210 § 1 K.s.h. właściwego dla umów z członkiem zarządu. Spółkę reprezentuje wtedy zarząd zgodnie z zasadami reprezentacji. Nadal trzeba jednak zadbać o rynkowy charakter wynagrodzenia, prawidłową uchwałę albo umowę oraz właściwe rozliczenia podatkowe i składkowe.

Jaki wariant jest najprostszy?

Najprostszy model zależy od tego, jaką funkcję ma faktycznie pełnić wspólnik. Jeżeli ma zarządzać spółką i odpowiadać za jej działalność, naturalnym rozwiązaniem jest powołanie go do zarządu oraz podjęcie uchwały określającej wynagrodzenie albo zawarcie z nim umowy przez pełnomocnika powołanego uchwałą wspólników.

Jeżeli ma przede wszystkim sprzedawać produkty, obsługiwać klientów lub pozyskiwać kontrakty, można rozważyć funkcję prokurenta albo odrębną umowę handlową, ale tylko wtedy, gdy odpowiada to rzeczywistemu zakresowi czynności. Nie warto wybierać prokury wyłącznie po to, aby ominąć wymogi dotyczące członka zarządu, bo organy podatkowe oceniają ekonomiczny sens wypłat, a nie tylko ich nazwę.

W opisanym układzie udziałowiec większościowy może pełnić funkcję prezesa bez wynagrodzenia, a udziałowiec mniejszościowy może otrzymywać wynagrodzenie za pełnienie funkcji prezesa albo prokurenta. Taka asymetria sama w sobie nie jest zakazana. Powinna jednak wynikać z rzeczywistego podziału zadań w spółce.

FAQ

Czy wspólnik mniejszościowy może zostać prezesem spółki z o.o.?

Tak. Przepisy nie wymagają, aby prezesem był wspólnik większościowy. Wspólnik posiadający 25% udziałów może zostać powołany do zarządu, jeżeli nie wyklucza tego umowa spółki lub szczególne ograniczenia dotyczące danej działalności.

Czy prezes może mieć wynagrodzenie stałe i premię od sprzedaży?

Tak. Wynagrodzenie członka zarządu może składać się z części stałej i zmiennej. Premia od sprzedaży powinna mieć jasne zasady naliczania, wynikać z uchwały albo umowy i być powiązana z rzeczywistymi obowiązkami prezesa.

Czy procent od sprzedaży to ukryta dywidenda?

Nie zawsze. Sam procent od sprzedaży nie oznacza ukrytej dywidendy. Ryzyko rośnie, gdy premia nie ma związku z pracą prezesa, odpowiada proporcji udziałów, jest liczona jak udział w zysku albo nie ma rynkowego uzasadnienia.

Kto podpisuje umowę z prezesem zarządu?

Umowę między spółką z o.o. a członkiem zarządu podpisuje w imieniu spółki rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Wynika to z art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych.

Czy prokurent może otrzymywać premię od sprzedaży?

Tak, jeżeli ma prawidłową podstawę wynagrodzenia i faktycznie wykonuje czynności uzasadniające premię. Sama prokura jest pełnomocnictwem, dlatego warto dodatkowo uregulować zakres zadań, wynagrodzenie i sposób rozliczenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych.
• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.