Spółka z o.o. rencisty a składki ZUS

Wspólnik spółki z o.o. a tytuł do ubezpieczeń ZUS

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym określa ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 tej ustawy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się między innymi wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

To oznacza ważne rozróżnienie: sam wspólnik dwuosobowej albo wieloosobowej spółki z o.o. co do zasady nie ma tytułu do składek społecznych tylko z posiadania udziałów. Nie opłaca więc składek emerytalnych, rentowych, chorobowych ani wypadkowych wyłącznie dlatego, że jest udziałowcem.

Inaczej jest przy jednoosobowej spółce z o.o. Zgodnie z art. 4 § 1 pkt 3 Kodeksu spółek handlowych spółka jednoosobowa to spółka kapitałowa, której wszystkie udziały należą do jednego wspólnika. Taki wspólnik jest dla celów ubezpieczeń społecznych traktowany jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność.

W praktyce dla osoby, która chce ograniczyć obciążenia składkowe, spółka z drugim realnym wspólnikiem jest zwykle korzystniejsza niż jednoosobowa spółka z o.o.. Trzeba jednak pamiętać, że chodzi o rzeczywisty udział w spółce, a nie wyłącznie formalne dopisanie osoby z minimalnym udziałem.

Jednoosobowa czy dwuosobowa spółka z o.o. przy rencie?

Jeżeli spółka z o.o. ma dwóch wspólników, a każdy z nich posiada realne prawa udziałowe, sam status wspólnika nie powoduje obowiązku opłacania składek ZUS. Wariant 50/50 jest pod tym względem zasadniczo bezpieczniejszy niż konstrukcja, w której jedna osoba ma prawie wszystkie udziały, a druga jedynie udział symboliczny.

Przy spółkach z udziałem iluzorycznego wspólnika ZUS może badać, czy w rzeczywistości nie mamy do czynienia z konstrukcją zbliżoną do spółki jednoosobowej. Ryzyko jest większe zwłaszcza wtedy, gdy drugi wspólnik nie wnosi kapitału, nie uczestniczy w decyzjach, nie ma realnego wpływu na spółkę i posiada jedynie minimalny udział.

Jeżeli natomiast jedna osoba posiada wszystkie udziały, powstaje tytuł do ubezpieczeń z racji bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z o.o. Przy osobach pobierających rentę trzeba następnie ustalić, czy konkretne świadczenie powoduje obowiązek czy dobrowolność ubezpieczeń społecznych oraz czy pozostaje obowiązek składki zdrowotnej.

Renta rodzinna, renta socjalna i ubezpieczenia społeczne

Osoba mająca ustalone prawo do emerytury lub renty, która uzyskuje tytuł do ubezpieczeń jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., powinna ocenić zbieg tytułów ubezpieczeniowych według ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W wielu przypadkach ubezpieczenia emerytalne i rentowe z działalności mogą być dobrowolne, a nie obowiązkowe, ale zależy to od rodzaju świadczenia i podstawy tytułu ubezpieczeniowego.

Istotne jest, że szczególna zasada dotycząca rencistów prowadzących działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG nie zawsze działa tak samo przy wspólniku jednoosobowej spółki z o.o. Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. jest wymieniony w ustawie systemowej odrębnie od osoby prowadzącej klasyczną działalność gospodarczą.

W opisanej sytuacji znaczenie ma więc to, jakie dokładnie świadczenia są pobierane: renta rodzinna, renta socjalna, ewentualna renta z tytułu niezdolności do pracy, dodatek albo świadczenie związane z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Samo potoczne określenie „renta” może być niewystarczające do prawidłowego rozliczenia ZUS.

Składka zdrowotna wspólnika jednoosobowej spółki z o.o.

Składka zdrowotna wymaga osobnej analizy. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przewiduje, że osoba prowadząca pozarolniczą działalność może podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu także wtedy, gdy składki społeczne nie są obowiązkowe.

Zgodnie z art. 82 tej ustawy, przy zbiegu kilku tytułów składka zdrowotna może być należna z więcej niż jednego tytułu. Dlatego pobieranie świadczenia rentowego nie przesądza automatycznie, że wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie zapłaci składki zdrowotnej.

Ustawa przewiduje jednak szczególne zwolnienia dla niektórych emerytów, rencistów oraz osób z umiarkowanym albo znacznym stopniem niepełnosprawności. Co do zasady wymagają one spełnienia limitów dotyczących wysokości świadczenia i przychodów albo innych warunków wskazanych w ustawie. Kwoty te są powiązane między innymi z minimalnym wynagrodzeniem i najniższą emeryturą, dlatego przed zastosowaniem zwolnienia trzeba sprawdzić aktualne wartości.

W przypadku osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji ważne jest również, jakie orzeczenie posiada i czy jest ono traktowane jak orzeczenie o odpowiednim stopniu niepełnosprawności. Nie każde orzeczenie medyczne automatycznie rozstrzyga o prawie do zwolnienia ze składki zdrowotnej.

Wynagrodzenie w spółce może zmienić składki

Nawet jeśli sama dwuosobowa spółka z o.o. nie powoduje składek z tytułu posiadania udziałów, składki mogą pojawić się z innego powodu. Najczęstsze sytuacje to zatrudnienie wspólnika na umowę o pracę, zawarcie umowy zlecenia, kontrakt menedżerski albo pobieranie wynagrodzenia za pełnienie funkcji członka zarządu na podstawie powołania.

Wynagrodzenie członka zarządu z tytułu powołania nie jest klasycznym tytułem do składek społecznych, ale może rodzić obowiązek składki zdrowotnej. Umowa o pracę albo zlecenie są oceniane według własnych zasad i mogą powodować pełniejsze obciążenia składkowe.

Dywidenda wypłacana wspólnikowi z zysku spółki nie jest wynagrodzeniem za pracę ani usługę, dlatego co do zasady nie stanowi podstawy składek ZUS. Jest natomiast rozliczana podatkowo według zasad właściwych dla wypłaty zysku ze spółki kapitałowej.

Co w praktyce wybrać?

Jeżeli celem jest ograniczenie składek wynikających wyłącznie ze statusu wspólnika, spółka dwuosobowa z realnym drugim wspólnikiem będzie zwykle korzystniejsza niż jednoosobowa spółka z o.o. Przy udziałach po 50% ryzyko uznania drugiego wspólnika za pozornego jest znacznie mniejsze niż przy konstrukcji z udziałem symbolicznym.

Nie oznacza to jednak, że wariant dwuosobowy zawsze jest najlepszy. Drugi wspólnik ma prawa korporacyjne, może współdecydować o spółce, ma udział w zysku i może blokować niektóre decyzje, jeżeli umowa spółki nie zostanie dobrze przygotowana. Dlatego oszczędność składkowa nie powinna być jedynym kryterium wyboru.

Przed założeniem spółki warto ustalić: strukturę udziałów, sposób reprezentacji, wynagrodzenie zarządu, zasady wypłaty zysku, wpływ przychodów na rentę oraz ewentualne zwolnienie ze składki zdrowotnej. Dopiero łączna analiza pozwala ocenić, czy spółka z o.o. będzie rzeczywiście korzystna.

FAQ

Czy wspólnik dwuosobowej spółki z o.o. płaci ZUS?

Co do zasady nie, jeżeli mówimy wyłącznie o posiadaniu udziałów. Składki mogą jednak powstać z innego tytułu, na przykład z umowy o pracę, zlecenia albo wynagrodzenia członka zarządu.

Czy jednoosobowa spółka z o.o. zawsze oznacza składki?

Jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. jest traktowany jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Przy osobach pobierających rentę trzeba jednak osobno ustalić, czy ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe, dobrowolne oraz czy pozostaje składka zdrowotna.

Czy renta rodzinna zwalnia ze składki zdrowotnej?

Nie zawsze. Składka zdrowotna jest oceniana odrębnie od składek społecznych. Zwolnienie może być możliwe tylko po spełnieniu warunków ustawowych, w tym limitów dotyczących świadczenia i przychodów albo warunków związanych z niepełnosprawnością.

Czy drugi wspólnik może mieć tylko symboliczny udział?

Formalnie spółka może mieć nierówne udziały, ale bardzo mały, pozorny udział drugiego wspólnika może zwiększać ryzyko sporu z ZUS. Bezpieczniej, aby drugi wspólnik rzeczywiście uczestniczył w spółce i miał realne prawa udziałowe.

Czy dywidenda ze spółki z o.o. jest oskładkowana?

Dywidenda jako wypłata zysku wspólnikowi zasadniczo nie stanowi podstawy składek ZUS. Trzeba ją jednak rozliczyć podatkowo według zasad właściwych dla dywidend.

Podsumowanie

Dla rencisty rozważającego spółkę z o.o. kluczowe jest rozróżnienie między jednoosobową i wieloosobową spółką. Wspólnik realnej dwuosobowej spółki z o.o. zasadniczo nie płaci składek tylko z powodu posiadania udziałów. Jedyny wspólnik spółki z o.o. jest natomiast traktowany jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność.

Przy rencie rodzinnej, rencie socjalnej, niepełnosprawności i niezdolności do samodzielnej egzystencji nie warto opierać decyzji wyłącznie na ogólnej zasadzie. Trzeba sprawdzić konkretny rodzaj świadczenia, planowane wypłaty ze spółki, funkcję w zarządzie i możliwość skorzystania ze zwolnień ze składki zdrowotnej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
3. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz.U. 2004 nr 210 poz. 2135

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.