ZUS jedynego wspólnika spółki z o.o.

Kiedy wspólnik spółki z o.o. staje się jedynym wspólnikiem

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest odrębnym podmiotem od wspólnika. Sam fakt posiadania udziałów nie oznacza prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, ale ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych osobno wskazuje wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność dla celów ZUS.

Jeżeli w spółce było dwóch wspólników, a udziały jednego z nich zostały skutecznie umorzone, drugi wspólnik może stać się jedynym wspólnikiem. Nie zawsze decyduje tu data ujawnienia zmiany w KRS. Trzeba ustalić, kiedy doszło do skutecznego umorzenia udziałów i czy umorzenie wymagało obniżenia kapitału zakładowego.

Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych umorzenie udziału wymaga podstawy w umowie spółki oraz uchwały zgromadzenia wspólników. Przy umorzeniu dobrowolnym potrzebne jest także nabycie udziału przez spółkę w celu umorzenia. Jeżeli umorzenie jest przeprowadzane bez obniżenia kapitału zakładowego, wpis w KRS ma zasadniczo charakter porządkujący i informacyjny, natomiast skuteczność zmiany wynika z dokumentów korporacyjnych.

Jeżeli jednak umorzenie udziałów łączy się z obniżeniem kapitału zakładowego, sytuacja jest inna. W takim wariancie skuteczność obniżenia kapitału zależy od wpisu do rejestru, a więc datę powstania statusu jedynego wspólnika trzeba oceniać ostrożnie na podstawie pełnej dokumentacji.

Umorzenie udziałów bez wynagrodzenia a kapitał zakładowy

Dobrowolne umorzenie udziałów bez wynagrodzenia jest dopuszczalne, jeżeli wspólnik wyraził na to zgodę, a umowa spółki przewiduje możliwość umorzenia udziałów. Uchwała powinna określać podstawę prawną umorzenia oraz liczbę i wartość nominalną umarzanych udziałów.

W praktyce umorzenie bez wynagrodzenia często jest przeprowadzane bez wypłaty środków wspólnikowi i bez naruszania majątku spółki. Jeżeli nie dochodzi do obniżenia kapitału zakładowego, w spółce może powstać sytuacja, w której suma wartości nominalnej istniejących udziałów jest niższa od wysokości kapitału zakładowego. Taki skutek był akceptowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego, m.in. w uchwale z dnia 9 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CZP 15/97, oraz w wyroku z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt II CSK 608/08.

Po umorzeniu zarząd powinien uaktualnić księgę udziałów oraz złożyć do sądu rejestrowego aktualną listę wspólników. Zgodnie z art. 188 Kodeksu spółek handlowych księga udziałów powinna odzwierciedlać m.in. osoby wspólników, liczbę i wartość nominalną udziałów oraz zmiany dotyczące wspólników i ich udziałów.

Jakie składki płaci jedyny wspólnik spółki z o.o.

Na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest traktowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Oznacza to obowiązek zgłoszenia do ZUS i opłacania składek z tego tytułu.

Co do zasady jedyny wspólnik spółki z o.o. opłaca:

• składkę emerytalną,
• składki rentowe,
• składkę wypadkową,
• składkę zdrowotną,
• dobrowolnie składkę chorobową, jeżeli złoży wniosek o objęcie tym ubezpieczeniem,
• ewentualnie składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, jeżeli spełnione są ustawowe warunki i nie ma zastosowania zwolnienie.

Ważne: składka chorobowa nie jest obowiązkowa. Wspólnik może do niej przystąpić, ale dopiero po prawidłowym zgłoszeniu. Nie należy więc automatycznie przyjmować, że jedyny wspólnik zawsze płaci pełen pakiet składek razem z chorobową.

Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. co do zasady nie korzysta z typowych ulg przewidzianych dla początkujących przedsiębiorców prowadzących działalność w CEIDG, takich jak ulga na start czy preferencyjne składki. Wysokość składek zależy od aktualnych podstaw wymiaru i zasad obowiązujących w danym roku składkowym.

Od kiedy powstaje obowiązek ZUS po umorzeniu udziałów

Jeżeli w wyniku prawidłowo przeprowadzonego umorzenia udziałów w spółce pozostaje tylko jeden wspólnik, obowiązek ZUS należy wiązać z dniem, w którym ta osoba faktycznie i prawnie uzyskała status jedynego wspólnika.

Przy umorzeniu udziałów bez obniżenia kapitału zakładowego będzie to najczęściej dzień skutecznego umorzenia udziałów wskazany w dokumentach spółki, a nie dzień późniejszego wpisania zmiany listy wspólników do KRS. Wpis aktualnej listy wspólników porządkuje dane rejestrowe, ale sam w sobie nie musi tworzyć statusu jedynego wspólnika.

Jeżeli jednak dana czynność została skonstruowana tak, że jej skuteczność zależy od wpisu w KRS, np. z powodu obniżenia kapitału zakładowego, wówczas decydująca może być data wpisu rejestrowego. Dlatego przy ustalaniu okresu składkowego trzeba sprawdzić uchwałę o umorzeniu, umowę nabycia udziałów przez spółkę, umowę spółki oraz dokumenty rejestrowe.

Do kiedy płacić ZUS, gdy do spółki wchodzi nowy wspólnik

Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch sytuacji: zbycia części istniejących udziałów oraz objęcia nowych udziałów utworzonych w ramach podwyższenia kapitału zakładowego.

Jeżeli jedyny wspólnik sprzedaje albo daruje część już istniejących udziałów nowej osobie, traci status jedynego wspólnika z chwilą skutecznego przejścia udziałów. Wobec spółki przejście udziału jest skuteczne od chwili, gdy spółka otrzyma zawiadomienie wraz z dowodem dokonania czynności. W takim wariancie nie czeka się zasadniczo na publikację zmiany w KRS. KRS potwierdza i ujawnia zmianę, ale nie jest zwykle warunkiem przejścia już istniejących udziałów.

Jeżeli natomiast nowy wspólnik ma objąć nowe udziały w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego i zmianą umowy spółki, decydujący może być wpis podwyższenia kapitału do KRS. Dopóki podwyższenie nie zostanie wpisane, nowe udziały zasadniczo jeszcze nie istnieją, a osoba, która ma je objąć, może nie mieć statusu wspólnika. W takim modelu ZUS jedynego wspólnika może być należny do dnia poprzedzającego skuteczne powstanie udziałów nowego wspólnika, czyli najczęściej do dnia poprzedzającego wpis podwyższenia kapitału w KRS.

Nie należy utożsamiać samego aktu notarialnego ze skutecznym wejściem nowego wspólnika w każdej sytuacji. Akt notarialny może być konieczny, ale przy podwyższeniu kapitału zwykle nie kończy procedury. Znaczenie ma to, czy nowa osoba nabywa istniejące udziały, czy obejmuje udziały, które dopiero mają powstać.

Zgłoszenie i wyrejestrowanie w ZUS

Zgłoszenia do ubezpieczeń dokonuje się zasadniczo w terminie 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczeniowego. Jeżeli wspólnik jest płatnikiem składek wyłącznie za siebie, składa odpowiednie dokumenty zgłoszeniowe jako płatnik i jako osoba ubezpieczona. W praktyce mogą to być m.in. formularze zgłoszeniowe płatnika oraz ZUS ZUA albo ZUS ZZA, zależnie od zakresu ubezpieczeń.

Po utracie statusu jedynego wspólnika należy złożyć dokumenty wyrejestrowujące, w szczególności wyrejestrowanie z ubezpieczeń. Termin na wyrejestrowanie również wynosi co do zasady 7 dni od ustania tytułu do ubezpieczeń.

Składki rozlicza się za okres, w którym istniał tytuł do ubezpieczeń. Przy składkach społecznych za niepełny miesiąc podstawa może podlegać proporcjonalnemu zmniejszeniu. Składkę zdrowotną należy rozliczyć zgodnie z zasadami właściwymi dla tego tytułu ubezpieczenia i okresu, w którym wspólnik podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Termin płatności składek zależy od statusu płatnika. Gdy wspólnik rozlicza składki jako osoba fizyczna opłacająca składki wyłącznie za siebie, najczęściej stosowany jest termin do 20. dnia następnego miesiąca. Jeżeli w sprawie występują inne tytuły do ubezpieczeń albo płatnikiem jest inny podmiot, termin i dokumenty trzeba ustalić indywidualnie.

Co z zawieszeniem działalności spółki

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje, że wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu w okresie, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów Prawa przedsiębiorców. Zawieszenie musi być skuteczne i ujawnione zgodnie z przepisami.

Zawieszenie nie jest jednak sposobem na wsteczne uniknięcie składek za okres, w którym spółka nie była zawieszona, a wspólnik miał status jedynego wspólnika. Jeżeli spółka była aktywna, sam brak faktycznych przychodów albo brak bieżącej działalności operacyjnej nie musi wyłączać obowiązku ZUS.

FAQ

Czy jedyny wspólnik spółki z o.o. zawsze płaci ZUS?

Co do zasady tak, jeżeli ma status wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. i nie zachodzi szczególna okoliczność wyłączająca obowiązek, np. skuteczne zawieszenie działalności spółki w przewidzianym przepisami okresie.

Czy składka chorobowa jest obowiązkowa?

Nie. Dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność w tym rozumieniu obowiązkowe są składki emerytalna, rentowe i wypadkowa, a także składka zdrowotna na odrębnych zasadach. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne i wymaga zgłoszenia.

Czy trzeba płacić ZUS do dnia wpisu zmiany wspólników w KRS?

Nie zawsze. Przy zbyciu części istniejących udziałów decydujące jest skuteczne przejście udziałów i utrata statusu jedynego wspólnika, a wpis aktualnej listy wspólników do KRS ma zwykle charakter następczy. Inaczej może być przy podwyższeniu kapitału, gdzie wpis do KRS może mieć znaczenie konstytutywne.

Czy umorzenie udziałów bez wynagrodzenia zawsze działa od dnia uchwały?

Nie w każdym przypadku. Trzeba sprawdzić uchwałę, umowę nabycia udziałów przez spółkę, umowę spółki i to, czy umorzenie wymagało obniżenia kapitału zakładowego. Jeżeli skuteczność czynności zależy od wpisu w KRS, sama uchwała nie wystarczy.

Czy brak działalności operacyjnej spółki zwalnia jedynego wspólnika z ZUS?

Sam brak przychodów albo brak aktywnej sprzedaży nie musi zwalniać z obowiązku składkowego. Znaczenie ma status prawny wspólnika oraz ewentualne formalne zawieszenie działalności spółki.

Podsumowanie

Jeżeli po umorzeniu udziałów drugiego wspólnika pozostaje Pan jedynym wspólnikiem spółki z o.o., należy liczyć się z obowiązkiem zgłoszenia do ZUS i opłacania składek od dnia uzyskania tego statusu. Przy umorzeniu bez obniżenia kapitału będzie to najczęściej data skutecznego umorzenia wynikająca z dokumentów spółki, a nie późniejsza aktualizacja danych w KRS.

Obowiązek ustaje wtedy, gdy przestaje Pan być jedynym wspólnikiem. Jeżeli zbywa Pan część istniejących udziałów, decyduje skuteczne przejście udziałów. Jeżeli natomiast nowy wspólnik obejmuje udziały tworzone w ramach podwyższenia kapitału, trzeba brać pod uwagę datę skutecznego wpisu podwyższenia do KRS.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037

2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887

3. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - Dz.U. 2004 nr 210 poz. 2135

4. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CZP 15/97

5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt II CSK 608/08

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.