Zatrudnienie wspólnika w spółce z o.o., ubezpieczenia ZUS, stanowisko Sądu Najwyższego

Zatrudnienie członka zarządu w spółce z o.o.

Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych, w umowie między spółką a członkiem zarządu spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą wspólników. Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach wskazał, że celem tego przepisu jest ochrona interesów spółki i wspólników przed konfliktem interesów, gdy członek zarządu zawiera umowę „z samym sobą”.

W praktyce oznacza to, że prezes zarządu nie może być zatrudniony na stanowisku prezesa na podstawie umowy o pracę. W takiej sytuacji doszłoby bowiem do zbiegu obowiązków wynikających z powołania i zatrudnienia, a tym samym do podporządkowania „samemu sobie”.

Stanowisko ZUS i orzecznictwo Sądu Najwyższego

ZUS stoi na stanowisku, że umowa o pracę z członkiem zarządu może być skuteczna tylko wtedy, gdy udział innego wspólnika w spółce nie jest iluzoryczny. Innymi słowy, nie może to być sytuacja, w której jeden wspólnik posiada niemal wszystkie udziały, a drugi ma symboliczny udział.

Sąd Najwyższy wielokrotnie potwierdzał, że zatrudnienie jedynego lub „niemal jedynego” wspólnika na umowę o pracę nie spełnia warunków stosunku pracy, określonych w art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Brakuje bowiem dwóch elementów: faktycznego podporządkowania pracodawcy oraz ekonomicznego ryzyka pracodawcy. W istocie bowiem wspólnik wykonuje pracę na rzecz samego siebie.

Wyjątki i możliwe stanowiska pracy

Istnieją jednak orzeczenia dopuszczające możliwość zatrudnienia wspólnika na stanowiskach technicznych lub specjalistycznych, pod warunkiem że nie wiążą się one z prowadzeniem spraw spółki. Chodzi np. o wykonywanie zadań związanych z obsługą techniczną, pracami magazynowymi czy kierowaniem pojazdem służbowym. W takim przypadku konieczne jest wykazanie rzeczywistego podporządkowania innemu organowi spółki lub osobie uprawnionej do wydawania poleceń.

Jednak nawet w takiej konfiguracji Sąd Najwyższy i ZUS podchodzą do takich umów ostrożnie i często badają, czy nie mamy do czynienia z obejściem prawa.