Konsekwencje pozostawienia niedziałającej spółki z o.o.

1. przedsiębiorca nie złożył wymaganego wniosku o wpis, pomimo upływu terminu,
2. przedsiębiorca nie dołączył do akt rejestrowych odpowiednich dokumentów, pomimo upływu terminu.

Bezpośrednim celem postępowania przymuszającego jest spełnienie przez przedsiębiorcę obowiązku rejestrowego, a nie samo nakładanie grzywien, które w istocie jest jednym ze środków przymuszających mającym zmotywować osoby upoważnione do złożenia wniosku lub dokumentów. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ustawy o rachunkowości zarząd jest obowiązany złożyć w sądzie rejestrowym sprawozdanie finansowe w terminie 15 dni od daty jego zatwierdzenia.

Postępowanie przymuszające powinno być prowadzone wobec osób odpowiedzialnych za składanie wniosków rejestrowych z ramienia podmiotu rejestrowego. Teoretycznie rzecz ujmując, w przypadku osób prawnych zgodnie z obowiązującą w polskim prawie teorią organów osoby prawnej, organ reprezentacji działa za osobę prawną, a nie w jej imieniu – jak klasyczny pełnomocnik, zatem możliwe byłoby również skierowanie postępowania przymuszającego w stosunku do samej osoby prawnej, ale bardziej prawidłowe jest kierowanie orzeczeń sądu rejestrowego do organu reprezentacji bądź szczegółowo wskazanych jego członków.

Zobacz też: Zawieszenie spółki z o.o. a sprawozdanie finansowe

Postępowanie przymuszające do złożenia zaległych sprawozdań finansowych

Postępowanie przymuszające do złożenia zaległych sprawozdań finansowych często jest uruchamiane przez sądy rejestrowe, bowiem w myśl § 164 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249) sąd rejestrowy prowadzi kontrolę terminowości składania sprawozdań finansowych i innych dokumentów, o których mowa w art. 40 pkt 2-5 ustawy o KRS. Kierownik sekretariatu, w oparciu o dane uzyskane z systemu informatycznego, zawiadamia sędziego o każdym zaniedbaniu w spełnieniu obowiązku, o którym mowa w ust. 1.

Wszczęcie postępowania przymuszającego następuje na skutek wydania przez sąd rejestrowy niezaskarżalnego postanowienia wzywającego osoby obowiązane do złożenia wniosku/dokumentu do spełnienia tego obowiązku pod rygorem nałożenia grzywny, wyznaczając do tego ustawowo określony termin 7 dni. Faza ta jest pod rządami obowiązujących przepisów obligatoryjna.

Nakaz wcześniejszego wezwania podmiotu rejestrowego do złożenia wniosku lub dokumentów jeszcze bardziej podkreśla charakter postępowania przymuszającego i jego bezpośredni cel, którym nie jest nałożenie grzywny, a spełnienie przez podmiot rejestrowy swojego obowiązku.

Nałożenie grzywny przez sąd rejestrowy

Nałożenie grzywny może nastąpić tylko wówczas, gdy do osoby zobowiązanej zostało wcześniej wysłane wezwanie, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o KRS. Zatem jeśli po wysłaniu wezwania przez sąd rejestrowy okaże się, że osoba wezwana nie jest już odpowiedzialna za spełnienie obowiązków rejestrowych (np. dotychczasowy prezes zarządu został odwołany albo złożył skuteczną rezygnację) i sąd rejestrowy uzyska informacje o nowej osobie, do której obowiązków należy składanie wniosków i dokumentów, to sąd powinien wezwać tę osobę, rozpoczynając procedurę postępowania przymuszającego od nowa.

W praktyce niektórych sądów rejestrowych przyjęło się, że przed rozpoczęciem postępowania przymuszającego do podmiotu rejestrowego wysyłane jest pismo z informacją o konieczności aktualizacji danych pod rygorem wszczęcia postępowania przymuszającego. Jest to jednak etap nienależący jeszcze do postępowania przymuszającego, który ponadto nie jest przewidziany wprost przez przepisy prawa, zatem pismo sądu ma tylko i wyłącznie charakter informacyjny.

Niedopełnienie obowiązku rejestrowego pomimo wezwania sądu rejestrowego 

W treści wezwania sądu, które przybiera postać postanowienia, powinien być dokładnie wskazany obowiązek, jaki jest egzekwowany. Wezwanie powinno określać osoby, do jakich jest kierowane, a także podstawę prawną, czyli art. 24 ust. 1 ustawy o KRS.Postanowienie powinno także zawierać wskazanie 7-dniowego terminu do wykonania obowiązku rejestrowego i rygor nałożenia grzywien na osoby zobowiązane. Wysokość grzywny może – ale nie musi – być wskazana z góry. Wydaje się, że wskazanie wysokości grzywny na tym etapie postępowania nie jest obligatoryjne, jednak w większości przypadków będzie działać „pobudzająco” na wyobraźnię osób zobowiązanych do spełnienia obowiązku rejestrowego. Tygodniowy termin jest terminem ustawowym. na co wskazuje wyraźna w tym zakresie treść przepisu. i jako taki nie może być przez sąd wydłużany ani skracany. 

Sąd nie ma obowiązku pouczać o charakterze terminu osób zobowiązanych. Z tego powodu dochodzi nieraz do sytuacji, w której osoby zobowiązane do złożenia wniosku lub dokumentów, starając się wykazać wolę zadośćuczynienia wezwaniu sądu z uwagi na trudności w zebraniu potrzebnej dokumentacji wnoszą jednak o przedłużenie terminu. Nie ma możliwości przedłużenia ustawowego 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o KRS, więc w zasadzie – pomimo wykazania przez osoby obowiązane zalążka dobrej woli – sąd powinien wówczas nałożyć grzywnę. Należy jednak pamiętać, że dopełnienie obowiązku rejestrowego przed wpłatą grzywny spowoduje jej umorzenie z mocy prawa (art. 1052 Kodeksu postępowania cywilnego).

Jak wysoka grzywna grozi za niedopełnienie obowiązku rejestrowego 

W razie braku reakcji osób zobowiązanych do wykonania czynności rejestrowej na doręczone wezwanie, sąd w drodze postanowienia nakłada grzywnę na każdą z obowiązanych osób. Sąd rejestrowy w ramach prowadzonego postępowania przymuszającego wymierza grzywnę na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji świadczeń niepieniężnych z pominięciem norm art. 1052 zd. drugie i art. 1053 Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że w jednym postanowieniu sąd może wymierzyć grzywnę nie wyższą niż jeden tysiąc złotych, chyba że trzykrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne (wysokość czwartej grzywny sąd ustala bez żadnych ustawowych ograniczeń). Nie ma górnej granicy ogólnej sumy grzywien nałożonych w jednej sprawie rejestrowej.

W praktyce pierwsza grzywna wynosi 1500 zł, a druga 5000 zł (taka praktyka jest w sądzie lubelskim). Sąd bardzo skrupulatnie bada stan majątkowy spółki. Tak więc jeżeli spółka posiada jakikolwiek majątek, nie dojdzie do wszczęcia procedury z art. 25a.