Składki ZUS po rozwiązaniu spółki jawnej

Uchwała o rozwiązaniu spółki jawnej bez likwidacji

Jednomyślna uchwała wszystkich wspólników jest jedną z przyczyn rozwiązania spółki jawnej. Wynika to z art. 58 § 1 pkt 2 Kodeksu spółek handlowych. Nie oznacza to jednak, że spółka znika z obrotu prawnego już w dniu podjęcia uchwały.

W przypadku spółki jawnej zasadą jest przeprowadzenie likwidacji, chyba że wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia działalności spółki. Tak stanowi art. 67 § 1 K.s.h.. Wspólnicy mogą więc zakończyć sprawy spółki bez formalnej likwidacji, np. przez podział majątku, spłatę zobowiązań i złożenie wniosku o wykreślenie spółki z KRS.

Kluczowe jest jednak to, że sposób zakończenia działalności spółki nie zmienia zasady z art. 84 § 2 K.s.h. Zgodnie z tym przepisem rozwiązanie spółki następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Wpis wykreślający ma więc zasadnicze znaczenie dla oceny, czy spółka nadal istnieje jako podmiot prawa.

Wykreślenie spółki jawnej z KRS a jej byt prawny

Spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS i traci byt prawny dopiero z chwilą wykreślenia z tego rejestru. Do tego momentu nadal figuruje jako podmiot wpisany do KRS, nawet jeżeli faktycznie nie prowadzi już sprzedaży, nie zawiera nowych umów i nie ma pracowników.

Ma to znaczenie także dla oceny stanowiska ZUS. Jeżeli spółka była wpisana do KRS przez kolejne tygodnie po podjęciu uchwały o rozwiązaniu, to sam argument, że działalność operacyjna została zakończona, zwykle nie wystarcza do wyłączenia obowiązku ubezpieczeniowego wspólników.

W orzecznictwie podkreśla się znaczenie wpisu w KRS i domniemania prawdziwości danych rejestrowych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II CSK 595/16, wskazał, że wpis i wykreślenie spółki jawnej mają charakter konstytutywny, a dane wpisane do rejestru korzystają z domniemania prawdziwości wynikającego z ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Jeżeli ZUS powołuje się na art. 272 K.s.h., należy zauważyć, że przepis ten dotyczy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a nie spółki jawnej. Taki błąd w uzasadnieniu pisma lub decyzji nie musi jednak automatycznie przesądzać o wygranej, jeżeli obowiązek opłacenia składek wynika z właściwych przepisów dotyczących wspólników spółki jawnej.

Do kiedy wspólnik spółki jawnej podlega ubezpieczeniom?

Z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych wspólnik spółki jawnej jest traktowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Zgodnie z art. 13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wspólnicy spółki jawnej, partnerskiej lub komandytowej podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom od dnia wpisania spółki do KRS albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z KRS albo zbycia ogółu praw i obowiązków.

Przepis przewiduje też istotne zastrzeżenie dotyczące okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie Prawa przedsiębiorców. Jeżeli spółka nie była skutecznie zawieszona w KRS, a wspólnik nie zbył ogółu praw i obowiązków, ZUS może przyjąć, że obowiązek ubezpieczeniowy trwał do wykreślenia spółki z rejestru.

W praktyce oznacza to, że uchwała o rozwiązaniu spółki, podział majątku, brak pracowników, brak faktur czy oświadczenie o faktycznym zakończeniu działalności mogą mieć znaczenie dla sądu rejestrowego, ale nie zawsze wpływają na okres podlegania ubezpieczeniom społecznym.

Czy faktyczne zakończenie działalności wystarczy?

Najczęstszy problem polega na tym, że wspólnicy utożsamiają zakończenie działalności gospodarczej z ustaniem obowiązków wobec ZUS. Przy spółce jawnej nie zawsze jest to prawidłowe. Dla ZUS zasadnicze znaczenie ma status wspólnika i formalne istnienie spółki w KRS, a nie wyłącznie to, czy spółka po uchwale faktycznie zarabiała lub podejmowała nowe czynności handlowe.

Jeżeli więc wspólnicy podjęli uchwałę o rozwiązaniu spółki w listopadzie, ale sąd rejestrowy wykreślił spółkę dopiero w styczniu, ZUS może domagać się składek za okres pomiędzy uchwałą a wykreśleniem. Ocena może być inna, jeżeli w tym czasie działalność była skutecznie zawieszona, wspólnik zbył ogół praw i obowiązków albo ZUS błędnie ustalił daty.

Warto też pamiętać, że wyrejestrowanie w ZUS dokonane przez wspólników nie tworzy samo w sobie skutku prawnego sprzecznego z ustawą. Jeżeli wyrejestrowanie nastąpiło z datą wcześniejszą niż data ustania obowiązku ubezpieczeniowego, ZUS może zakwestionować takie zgłoszenie i zażądać korekt oraz zapłaty składek.

Odwołanie od decyzji ZUS

Jeżeli ZUS wydał decyzję, odwołanie wnosi się co do zasady na piśmie do sądu za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję. Termin wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Wynika to z art. 477⁹ Kodeksu postępowania cywilnego.

Odwołanie może być zasadne zwłaszcza wtedy, gdy ZUS:

• objął składkami okres po wykreśleniu spółki z KRS,
• pominął skuteczne zawieszenie wykonywania działalności przez spółkę,
• nie uwzględnił zbycia ogółu praw i obowiązków przez wspólnika,
• błędnie przyjął, że dana osoba była wspólnikiem w spornym okresie,
• źle obliczył podstawę wymiaru lub wysokość składek,
• wydał decyzję z niejasnym albo wewnętrznie sprzecznym uzasadnieniem.

Jeżeli jednak jedynym argumentem jest to, że spółka po uchwale o rozwiązaniu faktycznie nie prowadziła działalności, szanse na skuteczne podważenie decyzji mogą być ograniczone. W takiej sytuacji spór sprowadza się do różnicy między faktycznym zakończeniem aktywności gospodarczej a formalnym wykreśleniem spółki z rejestru.

Jakie dokumenty warto sprawdzić przed odwołaniem?

Przed złożeniem odwołania warto przeanalizować komplet dokumentów, ponieważ o wyniku sprawy często decydują daty i formalny status wpisów. W szczególności należy sprawdzić:

• uchwałę wspólników o rozwiązaniu spółki i sposób zakończenia działalności,
• wniosek do KRS o wykreślenie spółki i datę jego złożenia,
• postanowienie sądu rejestrowego oraz datę wykreślenia spółki z KRS,
• ewentualne wpisy o zawieszeniu wykonywania działalności,
• dokumenty ZUS ZWUA, ZUS ZWPA i ewentualne korekty rozliczeń,
• decyzję ZUS wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o terminie odwołania.

Jeżeli ZUS wysłał jedynie pismo informacyjne albo wezwanie do zapłaty, a nie formalną decyzję, tryb działania może być inny. Wtedy w pierwszej kolejności warto ustalić, czy można żądać wydania decyzji, od której będzie przysługiwało odwołanie do sądu.

FAQ

Czy spółka jawna kończy byt prawny w dniu uchwały o rozwiązaniu?

Nie. Uchwała jest przyczyną rozwiązania spółki, ale spółka jawna traci byt prawny dopiero z chwilą wykreślenia z KRS. Do tego czasu formalnie pozostaje wpisana do rejestru.

Czy brak faktycznej działalności zwalnia wspólników ze składek ZUS?

Co do zasady nie. Jeżeli spółka nadal figuruje w KRS, nie była skutecznie zawieszona, a wspólnik nie zbył ogółu praw i obowiązków, ZUS może przyjmować obowiązek ubezpieczeniowy do dnia wykreślenia spółki.

Czy błędne powołanie przez ZUS art. 272 K.s.h. wystarczy do wygrania sprawy?

Nie zawsze. Art. 272 K.s.h. dotyczy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, więc w sprawie spółki jawnej jest nietrafny. Jeżeli jednak obowiązek składkowy wynika z innych, właściwych przepisów, sam błąd w podstawie lub uzasadnieniu może nie wystarczyć.

Kiedy odwołanie od decyzji ZUS ma największy sens?

Największy sens ma wtedy, gdy ZUS błędnie ustalił daty, nie uwzględnił zawieszenia działalności, pominął zbycie ogółu praw i obowiązków albo naliczył składki za okres po wykreśleniu spółki z KRS.

Jaki jest termin na odwołanie od decyzji ZUS?

Odwołanie od decyzji ZUS wnosi się zasadniczo w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem jednostki ZUS, która ją wydała. Termin i sposób odwołania powinny być wskazane w pouczeniu decyzji.

Podsumowanie

Wspólnicy spółki jawnej powinni liczyć się z tym, że obowiązek ubezpieczeniowy może trwać do dnia wykreślenia spółki z KRS, nawet gdy wcześniej podjęto uchwałę o rozwiązaniu i faktycznie zakończono działalność. Rozwiązanie spółki bez likwidacji upraszcza zakończenie jej spraw, ale nie zastępuje wykreślenia z rejestru.

Odwołanie od decyzji ZUS warto rozważyć, jeżeli w sprawie występuje konkretny błąd: niewłaściwy okres, nieuwzględnione zawieszenie działalności, zbycie ogółu praw i obowiązków albo nieprawidłowe wyliczenie składek. Jeżeli spór dotyczy wyłącznie tego, że po uchwale spółka faktycznie nie działała, argumentacja może być słabsza.