Najważniejsze:
  • Skoro leasingobiorcą jest fundacja, faktury leasingowe powinny trafić do jej ksiąg, nawet jeżeli zapłata nastąpiła z prywatnego rachunku fundatora.
  • Prywatne wpłaty trzeba rozliczyć zgodnie z ich rzeczywistym charakterem: jako darowiznę, pożyczkę albo wydatek podlegający zwrotowi.
  • Pożyczka fundatora dla fundacji co do zasady podlega PCC według stawki 0,5%. Zasadniczo fundacja składa PCC-3 i płaci podatek w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego, chyba że zastosowanie ma konkretne wyłączenie lub zwolnienie.
  • Darowizna nie jest automatycznie wolna od CIT. Zwolnienie zależy między innymi od celów statutowych fundacji i sposobu przeznaczenia oraz wydatkowania dochodu.
  • Samochód wykupiony przez fundację staje się jej własnością. Przeniesienie go na fundatora lub prezesa wymaga odrębnej, prawidłowo udokumentowanej czynności.

Leasing zawarty przez fundację nie jest prywatnym zakupem

Najważniejszy punkt wyjścia jest prosty: jeżeli umowę leasingu podpisał Pan jako prezes fundacji, ale w imieniu fundacji, to stroną umowy jest fundacja. Faktury wystawione na fundację dokumentują jej zobowiązania, a samochód jest przedmiotem używanym na podstawie umowy zawartej przez fundację. Nie można więc założyć, że auto będzie prywatne tylko dlatego, że raty zostały zapłacone z prywatnego rachunku.

Fundacja jest odrębną osobą prawną. Jej majątek nie jest majątkiem fundatora ani członków zarządu. Po wpisie fundacji do rejestru fundator nie może swobodnie traktować składników majątkowych fundacji jak własnych, nawet jeżeli sam fundację utworzył i finansuje jej działalność.

Oznacza to, że księgowa ma rację co do zasady: faktury leasingowe powinny zostać przekazane do księgowości fundacji. Pozostawienie ich poza księgami mogłoby zniekształcić obraz zobowiązań i kosztów fundacji, a przy kontroli podatkowej lub rachunkowej wywołać poważne pytania.

Trzeba przy tym odróżnić obowiązek ujęcia dokumentów w księgach od prawa do zaliczenia wydatków do kosztów podatkowych lub odliczenia VAT. Samo otrzymanie faktury nie przesądza o możliwości skorzystania z określonego rozliczenia podatkowego.

Jak potraktować raty zapłacone z prywatnego konta?

Sama zapłata z rachunku prywatnego nie powoduje automatycznie, że leasing staje się prywatny. Powoduje natomiast konieczność prawidłowego rozliczenia relacji między Panem a fundacją. Najczęściej rozważa się trzy rozwiązania.

  • Darowizna na rzecz fundacji – fundator przekazuje fundacji środki albo spłaca jej zobowiązanie bez żądania zwrotu. Wymaga to jasnego udokumentowania celu i woli darczyńcy.
  • Pożyczka dla fundacji – fundator finansuje fundację z obowiązkiem zwrotu określonej kwoty. Wymaga to ustalenia warunków pożyczki, zasad jej przekazania i spłaty oraz rozliczenia ewentualnego PCC.
  • Wydatek poniesiony za fundację do rozliczenia – możliwy, jeżeli z rzeczywistych ustaleń i dokumentów wynika, że określona osoba dokonała płatności za fundację, a fundacja powinna zwrócić jej wydatek.

Najbezpieczniej nie wybierać rozwiązania wyłącznie przez zmianę opisu przelewu po fakcie. Dokumentacja powinna wskazywać numery faktur, kwoty, daty przelewów, rachunek, z którego nastąpiła płatność, oraz jej podstawę. Jeżeli płatności dokonywano przez wiele miesięcy, nie należy automatycznie obejmować ich jedną umową pożyczki albo darowizny z datą wsteczną. Trzeba ustalić, co rzeczywiście uzgodniono przy poszczególnych wpłatach.

Darowizna, pożyczka czy zwrot kosztów – co jest najkorzystniejsze?

Jeżeli zależy Panu na odzyskaniu pieniędzy, nie należy opisywać wpłat jako darowizny. Darowizna jest świadczeniem nieodpłatnym i co do zasady nie tworzy po stronie fundacji obowiązku zwrotu. Może korzystać z określonego zwolnienia podatkowego po stronie fundacji, ale tylko po spełnieniu ustawowych warunków.

Jeżeli wpłaty mają zostać Panu zwrócone, właściwsza może być pożyczka albo rozliczenie wydatku poniesionego za fundację. Trzeba jednak zadbać o zgodność z zasadami reprezentacji fundacji. Gdy po jednej stronie występuje fundacja, a po drugiej jej fundator lub prezes, należy szczególnie uważać na konflikt interesów oraz na to, kto może skutecznie podpisać umowę w imieniu fundacji.

RozwiązanieDokumentacja i zwrotPCC i CITKsięgowanie
DarowiznaDokument potwierdzający nieodpłatne przysporzenie. Co do zasady brak obowiązku zwrotu.Darowizna pieniężna bez przejęcia długów lub ciężarów co do zasady nie podlega PCC. Trzeba ocenić przychód fundacji i możliwość zwolnienia z CIT.Ujęcie przysporzenia zgodnie z zasadami rachunkowości fundacji.
PożyczkaUmowa określająca kwotę, warunki udostępnienia i zwrotu środków oraz ewentualne odsetki.Co do zasady PCC 0,5%, z uwzględnieniem wyłączeń i zwolnień. Kapitał pożyczki i jego zwrot co do zasady nie stanowią odpowiednio przychodu ani kosztu CIT. Odsetki wymagają osobnej oceny.Zobowiązanie fundacji z tytułu pożyczki i ewentualne rozliczenie odsetek.
Zwrot wydatkuFaktury, potwierdzenia przelewów i podstawa dokonania płatności za fundację.Rzeczywisty zwrot wydatku nie jest automatycznie pożyczką. Skutki podatkowe zależą od prawnej kwalifikacji zdarzenia.Rozliczenie zobowiązania wobec osoby, która pokryła wydatek, bez ponownego księgowania tego samego kosztu.

Ważne jest również to, czy fundator przekazał pieniądze fundacji, czy bezpośrednio zapłacił leasingodawcy. Zapłata cudzego długu może wymagać odrębnej oceny na gruncie Kodeksu cywilnego. Nie każda taka płatność jest pożyczką i nie każda daje automatyczne prawo do zwrotu.

Jak prawidłowo rozliczyć prywatne raty leasingu fundacji?

Jeżeli fundator opłacał leasing z własnych pieniędzy, prawnik może przeanalizować dokumenty, ustalić właściwą podstawę rozliczenia i ocenić ryzyko związane z PCC, zwrotem środków oraz reprezentacją fundacji.

Zapytaj prawnika o rozliczenie leasingu ›

Pożyczka fundatora dla fundacji – kiedy trzeba zapłacić PCC?

Pożyczka jest często rozważana wtedy, gdy fundator chce odzyskać środki przeznaczone na raty leasingowe. Trzeba jednak uwzględnić podatek od czynności cywilnoprawnych.

Umowa pożyczki co do zasady podlega PCC według stawki 0,5% podstawy opodatkowania. Podatnikiem jest pożyczkobiorca, czyli fundacja. Obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, z uwzględnieniem szczególnych zasad dla określonych konstrukcji pożyczek.

W typowej sytuacji fundacja powinna samodzielnie złożyć deklarację PCC-3 i zapłacić podatek w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. Należy sprawdzić, czy występuje ustawowe wyłączenie lub zwolnienie, a także czy czynność nie została dokonana w formie, w której podatek pobiera płatnik.

Przykład

Fundator udziela fundacji pożyczki w wysokości 40 000 zł na finansowanie rat leasingowych. Jeżeli umowa podlega PCC i nie znajduje zastosowania zwolnienie ani wyłączenie, podatek wynosi 200 zł (40 000 zł × 0,5%). Fundacja powinna rozliczyć go w ustawowym terminie. Sam fakt, że pieniądze pochodzą od założyciela fundacji, nie znosi obowiązku podatkowego.

Czy fundacja może skorzystać ze zwolnienia z PCC?

Samo posiadanie formy fundacji nie oznacza automatycznego zwolnienia z PCC. Nie można również stosować do fundacji zwolnień przeznaczonych dla pożyczek udzielanych pomiędzy członkami najbliższej rodziny. Fundacja jest osobą prawną, a nie krewnym fundatora.

Ustawa o PCC przewiduje między innymi zwolnienie dla organizacji pożytku publicznego, ale ma ono charakter podmiotowo-przedmiotowy. Dotyczy czynności cywilnoprawnych dokonywanych przez OPP w związku z nieodpłatną działalnością pożytku publicznego. Trzeba zatem zbadać status organizacji i rzeczywisty związek konkretnej pożyczki z taką działalnością.

Jeżeli fundacja finansuje z pożyczki samochód używany do działalności odpłatnej lub innej działalności, nie wolno automatycznie przyjmować, że przysługuje jej zwolnienie przewidziane dla nieodpłatnej działalności pożytku publicznego. Odrębnego sprawdzenia wymagają wyłączenia związane z VAT oraz pozostałe szczególne zwolnienia ustawowe.

Co grozi za nierozliczoną pożyczkę?

Nieuregulowanie należnego PCC może skutkować zaległością podatkową, odsetkami i odpowiedzialnością przewidzianą w przepisach podatkowych. Szczególnie istotne jest ryzyko zastosowania sankcyjnej stawki PCC wynoszącej 20%, jeżeli spełnione zostaną przesłanki ustawowe, w tym powołanie się przez podatnika na nieopodatkowaną pożyczkę w toku określonych czynności lub postępowań organu podatkowego.

Stawka 20% nie jest automatyczną karą za każde spóźnienie z deklaracją. Jej zastosowanie wymaga wystąpienia okoliczności określonych w ustawie. Jeżeli wcześniejsze pożyczki nie zostały rozliczone, trzeba ustalić daty powstania obowiązków podatkowych, kwoty, ewentualne zwolnienia oraz właściwy sposób skorygowania sytuacji.

Podpisanie obecnie dokumentu potwierdzającego wcześniejszą umowę nie oznacza, że termin podatkowy zaczyna biec dopiero od daty podpisania dokumentu. O powstaniu obowiązku decydują rzeczywiste okoliczności zawarcia i wykonania pożyczki.

Darowizna na rzecz fundacji – kiedy przysługuje zwolnienie z CIT?

Darowizna jest rozwiązaniem odpowiednim wtedy, gdy fundator rzeczywiście chce nieodpłatnie sfinansować działalność fundacji i nie oczekuje zwrotu pieniędzy. Nie oznacza to jednak, że otrzymane środki są zawsze neutralne podatkowo.

Fundacja jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Otrzymane przysporzenie może stanowić jej przychód podatkowy. Ostateczne opodatkowanie zależy między innymi od możliwości zastosowania zwolnienia przewidzianego w ustawie o CIT.

Zwolnienie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT zwolnione mogą być dochody podatników, których cele statutowe obejmują określone rodzaje działalności, między innymi działalność oświatową, naukową, kulturalną, dobroczynną, ochronę zdrowia lub pomoc społeczną. Zwolnienie obejmuje dochód w części przeznaczonej na ustawowo wskazane cele, z zachowaniem pozostałych warunków, w szczególności dotyczących jego wydatkowania.

Nie wystarczy więc stwierdzić, że fundacja prowadzi działalność społeczną albo statutową. Należy sprawdzić:

  • czy cele zapisane w statucie mieszczą się w katalogu wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT;
  • czy konkretny dochód został przeznaczony na cele objęte zwolnieniem;
  • czy wydatkowanie środków następuje na te cele i odpowiada warunkom ustawy, w tym art. 17 ust. 1b oraz ograniczeniom dotyczącym zwolnień;
  • czy sposób wykorzystania samochodu rzeczywiście wiąże się z działalnością uprawniającą do zastosowania zwolnienia.

Jeżeli fundacja prowadzi szkoły, działalność oświatowa może stanowić cel statutowy objęty zwolnieniem. Nie oznacza to jednak, że każda wpłata fundatora przeznaczona na dowolny samochód automatycznie korzysta ze zwolnienia. W przypadku pojazdu wykorzystywanego przede wszystkim prywatnie przez prezesa wykazanie związku wydatku z odpowiednim celem statutowym może być szczególnie problematyczne.

Odrębne zwolnienie dla organizacji pożytku publicznego

Jeżeli fundacja posiada status organizacji pożytku publicznego, trzeba również rozważyć art. 17 ust. 1 pkt 6c ustawy o CIT. Przepis przewiduje zwolnienie dochodów OPP w części przeznaczonej na działalność statutową, z wyłączeniem działalności gospodarczej, na zasadach określonych w ustawie.

Nie należy utożsamiać tego zwolnienia z regulacją dotyczącą zwykłych fundacji. Status OPP ma określone znaczenie prawne i wymaga spełnienia ustawowych warunków. Samo prowadzenie działalności pożytku publicznego nie jest równoznaczne z posiadaniem statusu OPP.

W obu przypadkach znaczenie mają dokumentacja przeznaczenia dochodu, rzeczywiste wydatki i prawidłowe rozliczenie podatkowe. Jeśli fundacja nie spełnia warunków zwolnienia, odpowiedni dochód może podlegać CIT.

Reprezentacja fundacji i świadczenia na rzecz fundatora

Jeżeli fundator jest jednocześnie prezesem fundacji, szczególnej uwagi wymaga zawarcie umowy, w której występuje on jako prywatny pożyczkodawca lub darczyńca, a po drugiej stronie znajduje się fundacja.

Trzeba sprawdzić statut, sposób reprezentacji ujawniony w KRS, kompetencje organów i ewentualne regulacje dotyczące czynności z członkami zarządu. Nie należy zakładać, że prezes może zawsze podpisać tę samą umowę jednocześnie we własnym imieniu oraz jako reprezentant fundacji. Znaczenie mają ograniczenia dotyczące czynności z samym sobą, konflikt interesów oraz konkretne postanowienia statutu.

Jeżeli fundacja ma status OPP, dodatkowo trzeba sprawdzić ograniczenia dotyczące korzystania z majątku organizacji przez osoby powiązane. Art. 20 ust. 1 pkt 6 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie przewiduje wymagania dotyczące zakazów udzielania pożyczek określonym osobom związanym z organizacją, preferencyjnego przekazywania majątku oraz wykorzystywania go na uprzywilejowanych zasadach.

Należy odróżnić pożyczkę udzielaną przez fundację osobie powiązanej od pożyczki udzielanej fundacji przez fundatora. Nie są to czynności tożsame. W każdym przypadku konieczne pozostają jednak prawidłowa reprezentacja, uzasadnienie ekonomiczne i zgodność z przepisami oraz statutem.

Czy samochód może służyć prywatnie prezesowi fundacji?

Samochód w leasingu na fundację powinien mieć związek z działalnością fundacji. Może to być dojazd do placówek, przewóz dokumentów, obsługa administracyjna, spotkania związane z działalnością statutową albo inne realne potrzeby organizacji. Jeżeli jednak auto ma służyć głównie prywatnym dojazdom, powstaje ryzyko podatkowe i organizacyjne.

Prywatne korzystanie z samochodu fundacji przez prezesa, fundatora albo inną osobę powiązaną może być potraktowane jako świadczenie na rzecz tej osoby. W zależności od szczegółów może to powodować obowiązki podatkowe, konieczność ustalenia odpłatności, rozliczenia przychodu albo korekty kosztów. W fundacji prowadzącej działalność pożytku publicznego może też pojawić się pytanie, czy majątek organizacji jest wykorzystywany zgodnie z jej celami.

Dlatego warto ustalić pisemne zasady używania samochodu: kto może nim jeździć, w jakim celu, czy dopuszczalny jest użytek prywatny, jak rozliczane jest paliwo, parkingi, serwis, ubezpieczenie i ewentualna odpłatność za prywatne korzystanie.

Trzeba również przeanalizować konsekwencje na gruncie VAT. Fundacja może wykonywać czynności zwolnione z VAT, opodatkowane VAT albo pozostające poza zakresem tego podatku. Dlatego prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur leasingowych nie wynika automatycznie z faktu zawarcia leasingu ani z tego, kto faktycznie opłacił raty.

Ważne:

W tej sprawie nie wystarczy sama decyzja księgowa. Trzeba jednocześnie ocenić umowę leasingu, statut fundacji, zasady reprezentacji, status OPP, podatkowe skutki prywatnych wpłat oraz sposób korzystania z auta. Jeżeli dokumenty mają potwierdzać czynności dokonane w przeszłości, nie należy nadawać im fikcyjnych dat ani treści sprzecznej z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń.

Szkoły prowadzone przez fundację a rozliczenie leasingu

Jeżeli fundacja prowadzi szkoły lub placówki oświatowe, trzeba odróżnić rachunki i rozliczenia poszczególnych jednostek od majątku samej fundacji. Szkoła niepubliczna może mieć odrębny rachunek i własne rozliczenia organizacyjne, ale organem prowadzącym pozostaje fundacja, jeżeli to ona widnieje w dokumentach jako prowadzący.

Prowadzenie szkoły lub placówki niepublicznej co do zasady nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu Prawa oświatowego, ale nie oznacza to dowolności w wydatkowaniu środków. Jeżeli określone środki pochodzą z dotacji oświatowych, mogą być wydawane wyłącznie zgodnie z przepisami regulującymi ich przeznaczenie, w szczególności właściwymi regulacjami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.

Samochód finansowany z majątku fundacji powinien być związany z jej działalnością i prawidłowo ujęty w księgach. Możliwość pokrywania określonych kosztów z dotacji oświatowej wymaga odrębnej analizy ich charakteru, celu i ustawowych warunków finansowania.

Nie należy mieszać trzech poziomów rozliczeń: prywatnego majątku fundatora, majątku fundacji oraz środków przypisanych do działalności oświatowej. Nawet jeżeli pieniądze na raty pochodzą prywatnie od Pana, faktury wystawione na fundację dokumentują zobowiązania fundacji.

Przy ocenie zwolnienia z CIT trzeba dodatkowo sprawdzić, czy wydatek na samochód służy realizacji statutowego celu oświatowego.

Wykup auta po leasingu – kto będzie właścicielem?

Po zakończeniu leasingu uprawnienie do wykupu przysługuje zwykle korzystającemu, czyli temu podmiotowi, który zawarł umowę leasingu, na zasadach ustalonych z finansującym. W opisanej sytuacji będzie to fundacja, o ile umowa nie zostanie wcześniej skutecznie zmieniona. Jeżeli fundacja wykupi samochód i dojdzie do skutecznego przeniesienia własności, pojazd stanie się jej majątkiem.

Nie można bezpiecznie założyć, że po wykupie samochód przejdzie na Pana dlatego, że prywatnie zapłacił Pan wcześniejsze raty. Taki skutek musiałby wynikać z odrębnej czynności prawnej, np. sprzedaży auta przez fundację albo skutecznej zmiany korzystającego przed wykupem. Każde z tych rozwiązań ma inne skutki podatkowe i organizacyjne.

Sprzedaż samochodu przez fundację na rzecz fundatora lub prezesa powinna nastąpić za cenę odpowiadającą wartości rynkowej, z zachowaniem zasad reprezentacji i ograniczeń wynikających z przepisów oraz statutu. Sprzedaż po zaniżonej cenie może zostać zakwestionowana jako nieuzasadnione przysporzenie dla osoby powiązanej albo działanie na szkodę fundacji.

Warto odróżnić cenę wykupu określoną w umowie leasingu od wartości rynkowej samochodu. Są to dwie różne wielkości. Okoliczność, że fundacja może wykupić pojazd za stosunkowo niewielką kwotę, nie oznacza, że może następnie sprzedać go prezesowi za tę samą cenę bez dalszej analizy.

Przykład

Fundacja wykupiła samochód po zakończeniu leasingu za 3 000 zł, zgodnie z warunkami umowy. Wartość rynkowa pojazdu wynosi jednak 55 000 zł. Prezes nie powinien zakładać, że może przejąć samochód prywatnie za 3 000 zł. Przy sprzedaży należy uwzględnić rzeczywistą wartość pojazdu, prawidłową reprezentację fundacji oraz konsekwencje w VAT i CIT.

Przy sprzedaży samochodu przez fundację trzeba również ustalić, czy transakcja podlega VAT, czy występuje możliwość zastosowania zwolnienia, jak rozliczyć przychód i koszty na gruncie CIT oraz czy po stronie kupującego powstaje obowiązek PCC. Nie można przyjmować jednego schematu podatkowego dla wszystkich fundacji.

Cesja leasingu na osobę prywatną

Jeżeli od początku celem było prywatne korzystanie z samochodu i prywatne nabycie auta, warto zapytać leasingodawcę o możliwość cesji leasingu na Pana jako osobę fizyczną. Cesja oznacza w tym kontekście przeniesienie praw i obowiązków wynikających z umowy na nowego korzystającego. W praktyce wymaga zgody leasingodawcy, akceptacji zdolności płatniczej nowego korzystającego oraz podpisania odpowiednich dokumentów.

Nie każdy leasingodawca zgodzi się na cesję z fundacji na osobę prywatną. Znaczenie mają warunki umowy, ogólne warunki leasingu, historia spłat, rodzaj leasingu oraz wewnętrzne procedury finansującego. Czasem leasingodawca dopuszcza leasing konsumencki, a czasem wymaga, aby nowy korzystający prowadził działalność gospodarczą.

Podatkowo trzeba też sprawdzić, czy zmiana strony umowy nie wpływa na kwalifikację leasingu i dotychczasowe rozliczenia. W leasingu operacyjnym samochodu osobowego znaczenie mogą mieć warunki podatkowe wynikające z ustawy o CIT, a konkretne skutki zależą od konstrukcji umowy, zakresu jej zmian oraz daty planowanej cesji.

Cesja nie powoduje automatycznie, że fundator odzyskuje wszystkie raty zapłacone wcześniej za fundację. Kwestia dotychczasowych nakładów, ewentualnego wynagrodzenia za przeniesienie praw i obowiązków oraz rozliczenia podatkowego powinna zostać ustalona odrębnie.

Co zrobić krok po kroku?

  1. Zebrać dokumenty leasingowe. Przygotować umowę leasingu, OWUL, faktury dotyczące rat, opłaty wstępnej, ubezpieczenia i innych kosztów oraz wszystkie potwierdzenia przelewów wykonanych prywatnie.
  2. Ustalić rzeczywisty charakter każdej wpłaty. Sprawdzić, czy pieniądze były przekazywane bez obowiązku zwrotu, jako pożyczka czy jako wydatek poniesiony za fundację. Nie nadawać zbiorczo fikcyjnego tytułu płatnościom, które miały różne podstawy.
  3. Przy pożyczce uporządkować umowę i PCC. Ustalić kwotę, termin zwrotu, ewentualne odsetki, sposób reprezentacji fundacji oraz datę powstania obowiązku podatkowego. Sprawdzić zastosowanie stawki PCC 0,5%, obowiązek złożenia PCC-3 i zasadniczo 14-dniowy termin rozliczenia, z uwzględnieniem ewentualnych zwolnień lub wyłączeń.
  4. Przy darowiźnie udokumentować nieodpłatne finansowanie. Potwierdzić wolę darczyńcy i ustalić, czy fundacja może zastosować zwolnienie z CIT na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 albo – jeżeli ma status OPP – art. 17 ust. 1 pkt 6c ustawy o CIT.
  5. Przekazać dokumentację księgowości. Ująć faktury i płatności zgodnie z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń. Sprawdzić kwalifikację leasingu, skutki w CIT i VAT, zasady zaliczania wydatków do kosztów oraz ewentualne korekty wcześniejszych rozliczeń.
  6. Ustalić zasady korzystania z pojazdu. Określić, czy samochód służy fundacji, szkołom prowadzonym przez fundację, czy także prywatnie prezesowi. Ocenić wynikające z tego obowiązki podatkowe i ograniczenia statutowe.
  7. Przed wykupem wybrać docelowy wariant. Jeżeli auto ma pozostać w fundacji, przygotować jego prawidłowe rozliczenie. Jeżeli ma stać się własnością osoby prywatnej, sprawdzić możliwość cesji zaakceptowanej przez leasingodawcę albo warunki późniejszej sprzedaży po wartości rynkowej, z uwzględnieniem reprezentacji, VAT, CIT i ewentualnych ograniczeń OPP.

Czego nie robić?

Nie warto ukrywać faktur przed księgowością ani traktować samochodu jako prywatnego tylko dlatego, że raty są opłacane z prywatnego konta. Nie należy też wykupywać auta przez fundację po preferencyjnej cenie, a następnie przekazywać go fundatorowi bez rynkowego rozliczenia. Takie działanie może naruszać interes fundacji i powodować konsekwencje podatkowe.

Ryzykowne jest również finansowanie kosztów samochodu z rachunków szkół lub środków przeznaczonych na cele oświatowe, jeżeli pojazd nie służy tym celom w sposób możliwy do wykazania. Każdy wydatek powinien mieć podstawę w dokumentach i związek z działalnością fundacji.

Nie należy również kwalifikować wcześniejszych płatności jako pożyczek wyłącznie po to, aby umożliwić ich późniejszy zwrot, bez sprawdzenia, czy taki obowiązek rzeczywiście uzgodniono. Z drugiej strony nie powinno się opisywać finansowania jako darowizny, jeżeli od początku ustalono, że fundacja odda fundatorowi pieniądze.

FAQ

Czy mogę nie przekazywać faktur leasingowych księgowej?

Nie. Jeżeli faktury dokumentują zobowiązania fundacji, powinny zostać przekazane do jej księgowości i prawidłowo ujęte. Pominięcie dokumentów może zniekształcić rozliczenia fundacji. Odrębnie należy ocenić możliwość podatkowego rozpoznania wydatków i odliczenia VAT.

Czy prywatna zapłata rat oznacza, że samochód jest mój?

Nie. O prawach wynikających z leasingu i późniejszym nabyciu własności decydują odpowiednie umowy. Prywatna zapłata rat nie przenosi własności pojazdu na fundatora. Może natomiast stanowić podstawę rozliczeń pieniężnych między fundatorem a fundacją, zależnie od rzeczywistych ustaleń.

Czy pożyczka fundatora dla fundacji podlega PCC?

Co do zasady tak. Stawka PCC wynosi 0,5%, a podatnikiem jest fundacja jako pożyczkobiorca. Zasadniczo trzeba złożyć PCC-3 i zapłacić podatek w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. Przed rozliczeniem należy jednak sprawdzić możliwe wyłączenia i zwolnienia. Sam fakt, że pożyczkodawcą jest fundator, nie uprawnia do zwolnienia rodzinnego.

Czy każda darowizna dla fundacji jest zwolniona z CIT?

Nie. Fundacja jest podatnikiem CIT, a zwolnienie wymaga określonej podstawy prawnej. Art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT wiąże zwolnienie z ustawowo wskazanymi celami statutowymi oraz przeznaczeniem i wydatkowaniem dochodu. Dla fundacji posiadającej status OPP znaczenie może mieć także art. 17 ust. 1 pkt 6c. Każdorazowo trzeba sprawdzić statut oraz rzeczywisty sposób wykorzystania środków.

Czy lepiej opisać wpłaty jako darowiznę?

Tylko wtedy, gdy fundator rzeczywiście nie oczekiwał zwrotu pieniędzy. Jeżeli od początku miały zostać oddane, należy ocenić możliwość udokumentowania pożyczki albo rozliczenia wydatku poniesionego za fundację. Nie można dowolnie zmieniać charakteru wcześniejszych świadczeń wyłącznie ze względu na korzystniejsze skutki podatkowe.

Czy fundacja może sprzedać mi auto po wykupie za symboliczną kwotę?

Takie rozwiązanie wiąże się z poważnym ryzykiem. Przy sprzedaży osobie powiązanej należy uwzględnić wartość rynkową samochodu, zasady reprezentacji fundacji oraz odpowiednie skutki podatkowe i ograniczenia statutowe. Cena wykupu z leasingu nie musi odpowiadać wartości rynkowej pojazdu.

Czy cesja leasingu rozwiązuje problem prywatnych wpłat?

Może umożliwić prywatne korzystanie z auta i jego późniejszy wykup przez nowego korzystającego, ale nie zastępuje rozliczenia wcześniejszych wpłat. Cesja wymaga zgody leasingodawcy, a dotychczasowe finansowanie przez fundatora trzeba ocenić niezależnie od zmiany strony umowy.

Jak uporządkować finansowanie i własność samochodu?

W opisanej sytuacji najgorszym rozwiązaniem byłoby dalsze traktowanie leasingu jako prywatnego przy jednoczesnym pozostawieniu umowy i faktur na fundację. Trzeba uporządkować dokumenty, przekazać faktury księgowej i jasno określić, czym były prywatne płatności: darowizną, pożyczką albo wydatkiem do zwrotu.

Wybierając pożyczkę, trzeba uwzględnić możliwy obowiązek PCC, w tym termin jego rozliczenia. Przy darowiźnie należy natomiast sprawdzić, czy fundacja rzeczywiście spełnia warunki zwolnienia z CIT, zamiast zakładać, że każde finansowanie jej działalności jest automatycznie wolne od podatku.

Jeżeli samochód ma finalnie należeć do Pana, należy jeszcze przed wykupem sprawdzić możliwość cesji leasingu albo przygotować rynkową sprzedaż auta przez fundację po wykupie. Jeżeli auto ma pozostać w fundacji, trzeba ustalić zasady jego używania i rozliczyć ewentualne korzystanie prywatne.

Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?

Opisz sprawę i najważniejsze okoliczności. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Źródła:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności przepisy o pożyczce, leasingu i czynnościach prawnych – tekst aktu
  2. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach – tekst aktu
  3. Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności art. 3, 4, 7, 9 i 10 – tekst aktu
  4. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, w szczególności art. 12 oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 i pkt 6c – tekst aktu
  5. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w szczególności art. 20 – tekst aktu
  6. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe – tekst aktu
  7. Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych – tekst aktu