Pośrednictwo w sprzedaży towarów do Kirgistanu

Pośrednictwo czy sprzedaż towaru we własnym imieniu?

W opisanym modelu trzeba najpierw rozstrzygnąć, czy polska spółka z o.o. rzeczywiście działa jako pośrednik, czy jednak kupuje i odsprzedaje towar we własnym imieniu. Od tego zależy rozliczenie VAT, CIT, fakturowanie, dokumentacja oraz zakres odpowiedzialności wobec kontrahentów.

Jeżeli polski producent wystawia fakturę bezpośrednio na nabywcę z Kirgistanu, towar jedzie bezpośrednio od producenta do nabywcy, a spółka z o.o. zatrzymuje jedynie ustaloną prowizję, najczęściej mamy do czynienia z usługą pośrednictwa handlowego. Spółka nie jest wtedy dostawcą towaru, o ile nie nabywa prawa do rozporządzania towarem jak właściciel i nie występuje wobec nabywcy jako sprzedawca.

Inaczej byłoby wtedy, gdyby spółka kupowała towar od polskiego producenta, a następnie sprzedawała go kontrahentowi z Kirgistanu we własnym imieniu. W takim układzie należałoby analizować dostawę towarów, w tym możliwą dostawę łańcuchową i eksport towarów. Sam fakt, że towar fizycznie nie trafia do magazynu spółki, nie przesądza jeszcze o pośrednictwie. Decydujące są umowy, faktury, warunki handlowe i to, kto ponosi ekonomiczne ryzyko transakcji.

W praktyce najbezpieczniej jest zadbać, aby dokumenty konsekwentnie potwierdzały rolę spółki jako pośrednika: faktura za towar powinna być wystawiona przez producenta na nabywcę z Kirgistanu, a spółka powinna wystawiać własną fakturę wyłącznie za usługę pośrednictwa lub prowizję.

VAT przy usłudze pośrednictwa dla firmy z Kirgistanu

Jeżeli usługobiorcą jest przedsiębiorca z Kirgistanu, należy zastosować ogólną zasadę miejsca świadczenia usług na rzecz podatnika, wynikającą z art. 28b ustawy o VAT. Zgodnie z tą zasadą miejscem świadczenia jest zasadniczo miejsce, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej.

Oznacza to, że usługa pośrednictwa handlowego świadczona przez polską spółkę na rzecz kirgiskiego przedsiębiorcy co do zasady nie podlega opodatkowaniu VAT w Polsce. Nie jest to polska sprzedaż ze stawką 23%, 8%, 5% ani 0%. W fakturze najczęściej stosuje się oznaczenie „NP”, czyli nie podlega opodatkowaniu w Polsce.

Nie oznacza to jednak, że transakcja jest całkowicie obojętna podatkowo. Polska spółka powinna ująć ją w ewidencji VAT i JPK_V7 jako świadczenie usług poza terytorium kraju, bez wykazywania podatku należnego w Polsce. Ponieważ kontrahent jest z państwa trzeciego, a nie z Unii Europejskiej, sama usługa na jego rzecz nie jest wykazywana w informacji podsumowującej VAT-UE.

Warto również zweryfikować, czy w Kirgistanie po stronie nabywcy usługi nie powstają lokalne obowiązki podatkowe, np. związane z podatkiem o charakterze zbliżonym do VAT albo podatkiem u źródła. To zależy od prawa kirgiskiego oraz zapisów umowy z kontrahentem.

Zobacz również: działalność gospodarcza polegająca na handlu w internecie

Jak wystawić fakturę za pośrednictwo?

Polska spółka powinna wystawić kontrahentowi z Kirgistanu fakturę dokumentującą usługę pośrednictwa. Faktura obejmuje wynagrodzenie spółki, czyli prowizję, a nie wartość całego towaru, jeżeli spółka nie jest jego sprzedawcą.

Na fakturze za usługę pośrednictwa świadczoną poza terytorium kraju zasadniczo nie wykazuje się polskiej stawki VAT ani kwoty polskiego podatku. W praktyce w polu stawki stosuje się „NP”. Warto opisać usługę w sposób jednoznaczny, np. „prowizja za usługę pośrednictwa handlowego przy sprzedaży towarów”.

Adnotacja „odwrotne obciążenie” wymaga ostrożności. Ustawa o VAT przewiduje jej użycie wtedy, gdy obowiązanym do rozliczenia podatku, podatku od wartości dodanej albo podatku o podobnym charakterze jest nabywca. W relacji z podmiotem z państwa trzeciego warto więc ustalić, czy według właściwych przepisów zagranicznych nabywca rzeczywiście rozlicza taki podatek. Jeżeli nie ma pewności, bezpieczniej jest skonsultować treść faktury z księgowością lub doradcą podatkowym.

Faktura powinna być spójna z umową i rzeczywistym przebiegiem transakcji. Jeżeli spółka pobiera pieniądze od nabywcy, zatrzymuje prowizję i przekazuje resztę producentowi, dokumenty powinny jasno pokazywać, że kwoty należne producentowi nie są wynagrodzeniem spółki.

CIT: czy przychodem jest cała płatność, czy tylko prowizja?

W podatku dochodowym od osób prawnych przychodem spółki powinno być jej definitywne przysporzenie, czyli wynagrodzenie za usługę pośrednictwa. Jeżeli spółka działa wyłącznie jako pośrednik, a środki odpowiadające cenie towaru są należne producentowi, przychodem podatkowym spółki powinna być prowizja.

Takie podejście wymaga jednak dobrego udokumentowania. Umowa powinna wyraźnie wskazywać, że spółka nie sprzedaje towaru, lecz działa jako pośrednik, agent albo podmiot obsługujący rozliczenie. Warto też określić, czy prowizja jest potrącana z otrzymanej płatności, czy płacona osobno, oraz kiedy staje się należna.

Zgodnie z art. 12 ust. 3a ustawy o CIT za datę powstania przychodu z działalności gospodarczej uznaje się co do zasady dzień wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności. Jeżeli strony ustalą rozliczanie usługi w okresach rozliczeniowych, zastosowanie może mieć art. 12 ust. 3c ustawy o CIT, zgodnie z którym przychód powstaje ostatniego dnia okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na fakturze, nie rzadziej niż raz w roku.

Jeżeli spółka rozlicza prowizję miesięcznie, umowa i faktury powinny wskazywać okres rozliczeniowy. Wtedy przychód z prowizji będzie rozpoznawany zgodnie z tym okresem, o ile rzeczywisty przebieg współpracy odpowiada treści umowy.

Przepływ pieniędzy przez rachunek spółki

Opisany model zakłada, że nabywca z Kirgistanu płaci polskiej spółce, a spółka przekazuje należność producentowi po potrąceniu prowizji. Taki przepływ jest możliwy, ale powinien być szczególnie starannie opisany w umowie. W przeciwnym razie może powstać ryzyko, że cała kwota wpływu zostanie potraktowana jako obrót spółki.

W umowie warto wskazać co najmniej:

• że sprzedawcą towaru jest polski producent, a nabywcą kontrahent z Kirgistanu;
• że spółka z o.o. świadczy usługę pośrednictwa i nie nabywa własności towaru ani prawa do rozporządzania nim jak właściciel;
• wysokość prowizji albo sposób jej obliczenia;
• zasady potrącenia prowizji z płatności otrzymanej od nabywcy;
• termin przekazania pozostałej kwoty producentowi;
• podmiot odpowiedzialny za transport, odprawę celną, dokumenty eksportowe, reklamacje i zwroty;
• walutę rozliczenia oraz sposób rozliczania różnic kursowych.

Jeżeli płatności są realizowane w walucie obcej, spółka powinna pamiętać o zasadach przeliczania przychodów i kosztów oraz o ewentualnych różnicach kursowych. Te kwestie powinny być prowadzone zgodnie z polityką rachunkowości i zasadami podatkowymi właściwymi dla spółki.

Umowa pośrednictwa i odpowiedzialność wobec stron

Przepisy podatkowe nie narzucają jednej konkretnej nazwy umowy. W praktyce może to być umowa pośrednictwa, umowa agencyjna albo umowa o świadczenie usług, zależnie od rzeczywistego modelu współpracy. Nazwa umowy ma jednak mniejsze znaczenie niż jej treść i faktyczne wykonywanie.

Najważniejsze jest, aby umowa nie była sprzeczna z dokumentami handlowymi. Jeżeli faktury, korespondencja i warunki dostawy pokazują, że spółka zachowuje się jak sprzedawca, sama nazwa „pośrednictwo” może nie wystarczyć. Podobnie, jeżeli spółka przyjmuje reklamacje, gwarantuje jakość towaru i ponosi ryzyko jego utraty, może to osłabiać argument, że jest tylko pośrednikiem.

Dobrze przygotowana umowa powinna oddzielać odpowiedzialność za sam towar od odpowiedzialności za usługę pośrednictwa. Producent odpowiada za sprzedaż i jakość towaru, natomiast pośrednik za wykonanie czynności pośrednictwa, przekazanie informacji i prawidłowe rozliczenie prowizji, chyba że strony ustalą inaczej.

FAQ

Czy pośrednik musi rozliczyć VAT w Polsce od prowizji?

Jeżeli usługa pośrednictwa jest świadczona na rzecz przedsiębiorcy z Kirgistanu, miejscem świadczenia jest zasadniczo kraj siedziby usługobiorcy. W Polsce nie wykazuje się VAT należnego od takiej prowizji, ale transakcję należy prawidłowo ująć w ewidencji VAT i JPK_V7.

Czy na fakturze trzeba wpisać „odwrotne obciążenie”?

Nie należy robić tego automatycznie w każdym przypadku. Oznaczenie „odwrotne obciążenie” jest właściwe wtedy, gdy nabywca jest zobowiązany do rozliczenia podatku, podatku od wartości dodanej albo podatku o podobnym charakterze. Przy kontrahencie z państwa trzeciego warto zweryfikować lokalne zasady.

Czy przychodem spółki jest cała kwota otrzymana od nabywcy?

Co do zasady nie, jeżeli spółka działa wyłącznie jako pośrednik, a pozostała część środków jest należna producentowi. Przychodem spółki jest wtedy prowizja. Warunkiem bezpieczeństwa jest jednak spójna umowa, faktury, tytuły przelewów i księgowanie rozrachunków.

Czy spółka musi mieć umowę pisemną?

Dla celów dowodowych zdecydowanie warto zawrzeć umowę pisemną. Powinna ona określać rolę pośrednika, wysokość prowizji, zasady płatności, odpowiedzialność za towar, dokumenty eksportowe oraz moment rozliczenia prowizji.

Czy taka usługa jest eksportem towarów?

Nie, jeżeli spółka nie sprzedaje towaru i nie jest stroną dostawy. Eksport towarów może dotyczyć producenta albo sprzedawcy towaru. Spółka pośrednicząca świadczy usługę, którą należy rozliczyć według zasad właściwych dla usług.

Podsumowanie

W opisanym modelu polska spółka z o.o. najczęściej świadczy usługę pośrednictwa handlowego na rzecz kontrahenta z Kirgistanu, o ile nie kupuje i nie odsprzedaje towaru we własnym imieniu. Dla VAT oznacza to co do zasady usługę poza terytorium Polski, dokumentowaną fakturą bez polskiej stawki i kwoty podatku. Dla CIT przychodem spółki powinna być prowizja, a nie cała kwota przepływająca przez rachunek, pod warunkiem że wynika to z umowy i dokumentów.

Największe ryzyko dotyczy niespójności między umową, fakturami i rzeczywistym przebiegiem transakcji. Jeżeli spółka w dokumentach wygląda jak sprzedawca, może być trudno bronić tezy, że jest wyłącznie pośrednikiem. Dlatego przed rozpoczęciem współpracy warto przygotować umowę i schemat fakturowania oraz rozliczeń zgodny z rzeczywistą rolą spółki.

Źródła:

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - Dz.U. 1992 nr 21 poz. 86

Potrzebujesz indywidualnej odpowiedzi? Opisz swoją sytuację w formularzu poniżej. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.