Zezwolenie na pracę dla obywatela Turcji w Polsce

Zezwolenie na pracę dla obywatela Turcji a praca u innego pracodawcy

W opisanej sytuacji kluczowe jest rozróżnienie dwóch spraw: legalnego pobytu cudzoziemca w Polsce oraz legalnego powierzenia mu pracy przez konkretny podmiot. Paszport i wiza mogą potwierdzać możliwość pobytu, ale same w sobie nie zawsze wystarczają do legalnego wykonywania pracy na rzecz każdego pracodawcy lub zleceniodawcy.

Jeżeli obywatel Turcji ma zezwolenie na pracę wydane dla innej firmy, to zasadniczo zezwolenie to obejmuje pracę na warunkach wskazanych w tej decyzji. Nie legalizuje ono automatycznie dodatkowej umowy-zlecenia zawartej z innym przedsiębiorcą. Dla Pani jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą znaczenie ma więc to, czy cudzoziemiec ma odrębne uprawnienie do pracy u Pani, czy też trzeba uzyskać zezwolenie na pracę dla Pani jako podmiotu powierzającego pracę.

Od 1 czerwca 2025 r. podstawowe zasady powierzania pracy cudzoziemcom reguluje ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa zastąpiła w tym zakresie wcześniejsze regulacje z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dlatego przy aktualnej ocenie sprawy nie należy już opierać się wyłącznie na dawnych przepisach art. 87 i art. 88 ustawy o promocji zatrudnienia.

Kiedy obywatel Turcji może pracować w Polsce?

Co do zasady cudzoziemiec spoza Unii Europejskiej, EOG i Szwajcarii musi mieć jednocześnie legalny pobyt oraz podstawę do wykonywania pracy. Tą podstawą może być m.in. zezwolenie na pracę, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, jeżeli dotyczy danej osoby i danej sytuacji, albo przepis zwalniający z obowiązku uzyskania zezwolenia.

W przypadku obywatela Turcji nie wystarczy więc sam fakt, że inny pracodawca wystąpił o dokumenty pobytowe albo o zezwolenie na pracę. Do czasu wydania właściwego dokumentu lub potwierdzenia szczególnego uprawnienia do pracy u danego podmiotu należy ostrożnie podchodzić do rozpoczęcia wykonywania pracy. Samo oczekiwanie na kartę pobytu nie zawsze daje prawo do wykonywania pracy na nowych warunkach.

Zezwolenie na pracę nie jest też dokumentem pobytowym. Oznacza to, że nawet mając zezwolenie na pracę, cudzoziemiec musi posiadać tytuł pobytowy, który pozwala mu przebywać w Polsce i wykonywać pracę. Trzeba sprawdzić m.in. rodzaj wizy, okres jej ważności, ewentualny stempel potwierdzający złożenie wniosku pobytowego oraz to, czy bezpośrednio przed złożeniem wniosku cudzoziemiec był uprawniony do pracy.

Szczególne uprawnienia obywateli Turcji

Obywatele Turcji mają w Polsce szczególne uprawnienia wynikające z decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia Republiki Tureckiej i EWG. Nie oznacza to jednak, że każdy obywatel Turcji od pierwszego dnia pobytu może pracować bez zezwolenia u dowolnego podmiotu.

W uproszczeniu obywatel Turcji, który jest legalnie zatrudniony i zarejestrowany na rynku pracy państwa członkowskiego, może stopniowo uzyskiwać szerszy dostęp do rynku pracy:

• po roku legalnego zatrudnienia – prawo do odnowienia pozwolenia na pracę u tego samego pracodawcy, jeżeli stanowisko zostaje zachowane,
• po trzech latach legalnego zatrudnienia – możliwość podjęcia pracy w tym samym zawodzie u innego pracodawcy, z uwzględnieniem zasad pierwszeństwa dostępu do rynku pracy,
• po czterech latach legalnego zatrudnienia – szerszy dostęp do pracy zarobkowej bez zezwolenia.

W praktyce trzeba więc ustalić, jak długo cudzoziemiec legalnie pracował w Polsce, na jakiej podstawie, u jakiego pracodawcy i czy można udokumentować ciągłość oraz legalność tego zatrudnienia. Jeżeli obywatel Turcji dopiero rozpoczyna pracę w Polsce albo pracuje legalnie krócej niż wymagany okres, najczęściej konieczne będzie uzyskanie zezwolenia na pracę dla konkretnego podmiotu.

Zezwolenie na pracę typu A – kiedy jest potrzebne?

Jeżeli cudzoziemiec wykonuje pracę na terytorium Polski na podstawie umowy z polskim podmiotem, najczęściej potrzebne jest zezwolenie na pracę typu A, chyba że cudzoziemiec korzysta ze zwolnienia lub ma inny tytuł uprawniający do pracy. Dotyczy to zarówno umowy o pracę, jak i umowy-zlecenia, ponieważ ustawa obejmuje także wykonywanie usług na podstawie umów cywilnoprawnych.

Wniosek o wydanie zezwolenia składa podmiot powierzający pracę, czyli w tym przypadku zleceniodawca. Zezwolenie powinno obejmować konkretne warunki pracy, w tym rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wymiar czasu pracy lub przewidywaną liczbę godzin oraz wynagrodzenie. Umowa zawarta z cudzoziemcem powinna odpowiadać warunkom określonym w zezwoleniu.

Od 1 czerwca 2025 r. wnioski o zezwolenie na pracę dla cudzoziemca oraz dokumenty dotyczące wniosku składa się wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem systemu praca.gov.pl. Wniosek papierowy albo przesłany inną drogą może zostać pozostawiony bez rozpoznania. Dokumenty załączane do wniosku powinny być podpisane przez osobę uprawnioną do reprezentowania podmiotu, np. podpisem zaufanym, kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem osobistym.

Od 1 grudnia 2025 r. opłata za wniosek o zezwolenie na pracę typu A wynosi 200 zł, gdy praca ma trwać do 3 miesięcy, albo 400 zł, gdy ma trwać dłużej niż 3 miesiące. W przypadku zezwoleń związanych z delegowaniem stawka jest wyższa.

Jakie dokumenty powinien sprawdzić zleceniodawca?

Przed dopuszczeniem obywatela Turcji do pracy należy co najmniej:

• sprawdzić dokument podróży, czyli paszport, oraz zachować dane potrzebne do identyfikacji cudzoziemca,
• sprawdzić dokument pobytowy albo wizę i upewnić się, czy dana podstawa pobytu pozwala na pracę,
• ustalić, czy cudzoziemiec ma zezwolenie na pracę, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę albo szczególne uprawnienie do pracy bez zezwolenia,
• zawrzeć umowę na piśmie i zadbać, aby jej warunki odpowiadały dokumentom legalizującym pracę,
• przechowywać kopie dokumentów potwierdzających legalny pobyt i legalną podstawę pracy,
• zgłosić cudzoziemca do ubezpieczeń społecznych lub zdrowotnych, jeżeli wynika to z przepisów ubezpieczeniowych.

W przypadku zezwolenia na pracę trzeba pamiętać o obowiązkach informacyjnych wobec wojewody. Przepisy przewidują m.in. obowiązek zawiadomienia organu o niepodjęciu pracy, przerwie w pracy albo wcześniejszym zakończeniu pracy w określonych przypadkach. Takie obowiązki są istotne, bo ich zaniedbanie może skutkować sankcją.

Zgłoszenie obywatela Turcji do ZUS przy umowie-zleceniu

Problem z rejestracją w ZUS nie powinien być sam w sobie argumentem, że cudzoziemca nie da się zgłosić. Cudzoziemiec podlega zgłoszeniu na takich samych formularzach jak obywatel polski, z uwzględnieniem tego, czy ma numer PESEL, NIP, czy identyfikowany jest paszportem.

Przy umowie-zleceniu formularz zależy od zakresu ubezpieczeń. Jeżeli zleceniobiorca podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu, stosuje się ZUS ZUA. Jeżeli z uwagi na zbieg tytułów do ubezpieczeń podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, stosuje się ZUS ZZA. Zgłoszenia dokonuje się co do zasady w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązku ubezpieczeń.

Dla zleceniobiorcy właściwy jest kod tytułu ubezpieczenia rozpoczynający się od 04 11, a końcowe dwie cyfry zależą od tego, czy dana osoba ma ustalone prawo do emerytury lub renty i czy ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Kod 01 10 00 dotyczy pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, dlatego nie powinien być stosowany tylko dlatego, że osoba jest cudzoziemcem.

Jeżeli cudzoziemiec nie ma numeru PESEL, w danych identyfikacyjnych można posłużyć się serią i numerem paszportu zgodnie z zasadami wypełniania dokumentów ZUS. Należy jednak zadbać o spójność danych w dokumentach kadrowych, zgłoszeniowych i podatkowych.

Co grozi za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi?

Nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi oznacza m.in. sytuację, w której cudzoziemiec pracuje bez wymaganego zezwolenia, bez właściwego oświadczenia, na innej podstawie pobytu niż dopuszczalna, na warunkach innych niż określone w dokumencie legalizującym pracę albo bez wymaganej umowy w formie pisemnej.

Aktualnie za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi grozi grzywna od 3000 zł do 50 000 zł. Cudzoziemiec, który nielegalnie wykonuje pracę, podlega grzywnie nie niższej niż 1000 zł. W poważniejszych przypadkach, zwłaszcza przy wprowadzaniu w błąd, wykorzystywaniu zależności cudzoziemca albo kierowaniu go do pracy przez podmiot nieuprawniony, ryzyko sankcji może być wyższe.

W praktyce w razie kontroli znaczenie mają dokumenty: umowa, dokument pobytowy, zezwolenie lub inna podstawa pracy, zgłoszenie do ZUS, dowody wypłaty wynagrodzenia oraz korespondencja dotycząca rozpoczęcia pracy. Dlatego nie należy ograniczać się do samego stwierdzenia, że cudzoziemiec ma wizę albo że inny pracodawca prowadzi jego postępowanie pobytowe.

Co zrobić w opisanej sytuacji?

Jeżeli obywatel Turcji wykonywał już pracę na podstawie umowy-zlecenia, a Pani nie ma pewności, czy miał prawo pracować u Pani, należy w pierwszej kolejności przeanalizować wszystkie dokumenty cudzoziemca. Trzeba sprawdzić, czy posiadał legalny pobyt, czy jego wiza lub inny dokument pobytowy dopuszczał pracę, czy miał zezwolenie obejmujące Pani firmę, albo czy korzystał ze szczególnych uprawnień obywateli Turcji.

Jeżeli takiej podstawy nie było, należy wstrzymać dalsze wykonywanie pracy do czasu uporządkowania sytuacji. Równolegle warto przygotować wniosek o zezwolenie na pracę typu A, jeżeli planuje Pani dalszą współpracę. Należy też ustalić z księgowością prawidłowe zgłoszenie do ZUS, ponieważ zgłoszenie ubezpieczeniowe nie zastępuje legalizacji pracy, ale jest odrębnym obowiązkiem płatnika składek.

Jeżeli cudzoziemiec jest jednocześnie zatrudniony na umowę o pracę w innej firmie, ma to znaczenie dla ZUS, zwłaszcza przy zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Nie przesądza jednak automatycznie o legalności wykonywania zlecenia u Pani. Legalizacja pracy i rozliczenie składek to dwa powiązane, ale odrębne obszary.

FAQ

Czy zezwolenie na pracę wydane dla jednej firmy pozwala pracować u innego zleceniodawcy?

Co do zasady nie. Zezwolenie jest powiązane z konkretnym podmiotem i warunkami pracy. Dodatkowa praca u innego podmiotu wymaga osobnej podstawy prawnej, chyba że cudzoziemiec korzysta ze zwolnienia lub szczególnego uprawnienia.

Czy obywatel Turcji zawsze potrzebuje zezwolenia na pracę?

Nie zawsze, ale wyjątki trzeba udokumentować. Szczególne uprawnienia obywateli Turcji zależą przede wszystkim od wcześniejszego legalnego zatrudnienia i dostępu do rynku pracy, a nie od samego obywatelstwa.

Czy oczekiwanie na kartę pobytu pozwala rozpocząć pracę?

Nie w każdej sytuacji. Samo złożenie wniosku pobytowego może legalizować pobyt na czas postępowania, ale prawo do pracy zależy od wcześniejszej sytuacji cudzoziemca i od rodzaju wniosku oraz dokumentów legalizujących pracę.

Jaki kod ZUS stosuje się przy umowie-zleceniu z cudzoziemcem?

Przy umowie-zleceniu stosuje się co do zasady kod tytułu ubezpieczenia 04 11 z odpowiednimi końcówkami. Kod 01 10 dotyczy umowy o pracę, a nie zlecenia.

Czy zgłoszenie do ZUS wystarczy, aby praca cudzoziemca była legalna?

Nie. Zgłoszenie do ZUS jest obowiązkiem ubezpieczeniowym, ale nie zastępuje zezwolenia na pracę, właściwego dokumentu pobytowego ani innej podstawy legalizującej pracę.

Źródła

• Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
• Informacje urzędu wojewódzkiego o procedurze zezwolenia na pracę
• Informacje urzędu wojewódzkiego o zatrudnianiu obywateli Turcji
• ZUS – zgłoszenie zleceniobiorcy do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.