Własna firma po odejściu z pracy a konkurencja

Czy można otworzyć firmę w tej samej branży po odejściu z pracy?

Podstawowe znaczenie ma to, czy pracownik podpisał z pracodawcą umowę o zakazie konkurencji. Taka umowa może dotyczyć okresu trwania zatrudnienia albo okresu po ustaniu stosunku pracy. Dla zakazu po ustaniu zatrudnienia wymagana jest odrębna umowa na piśmie, a pracownikowi powinno przysługiwać odszkodowanie określone w Kodeksie pracy.

Jeżeli takiej umowy nie było, samo założenie działalności gospodarczej w tej samej branży po zakończeniu pracy nie jest zakazane. Pracownik może wykorzystać swoje doświadczenie, kwalifikacje, znajomość rynku i renomę zawodową, o ile nie korzysta z cudzych poufnych informacji ani nie dopuszcza się czynów nieuczciwej konkurencji.

Inaczej trzeba ocenić sytuację, gdy pracownik zaczyna realnie prowadzić konkurencyjną działalność jeszcze w czasie zatrudnienia, np. obsługuje własnych klientów w godzinach pracy, używa sprzętu pracodawcy, kieruje do siebie kontrahentów pracodawcy albo dezorganizuje pracę firmy. Nawet bez umowy o zakazie konkurencji może to naruszać obowiązek lojalności pracowniczej.

Zobacz również: wystawianie faktur pracodawcy po założeniu firmy

Jak bezpiecznie rozwiązać umowę o pracę?

Najbezpieczniejsze rozwiązania to porozumienie stron albo wypowiedzenie umowy z zachowaniem właściwego okresu wypowiedzenia. Przy umowie o pracę na czas nieokreślony okres wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy i wynosi co do zasady 2 tygodnie, 1 miesiąc albo 3 miesiące.

Porozumienie stron pozwala ustalić wcześniejszą datę zakończenia zatrudnienia, ale wymaga zgody obu stron. Jeżeli pracodawca nie zgodzi się na porozumienie, pracownik może złożyć wypowiedzenie i powinien świadczyć pracę do końca okresu wypowiedzenia, chyba że strony uzgodnią zwolnienie z obowiązku pracy.

Nie należy mylić rezygnacji z pracy z porzuceniem pracy. Samowolne niestawienie się w pracy albo zaprzestanie wykonywania obowiązków bez skutecznego rozwiązania umowy może uzasadniać rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, czyli tak zwaną dyscyplinarkę. Może to mieć znaczenie dla świadectwa pracy, reputacji zawodowej i ewentualnych roszczeń pracodawcy.

Pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia tylko w szczególnych sytuacjach przewidzianych w przepisach, w tym gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika albo gdy zachodzą przesłanki zdrowotne wskazane w przepisie. Istotny jest tutaj art. 55 K.p.. Takie oświadczenie powinno być złożone na piśmie i wskazywać konkretną przyczynę. Jeżeli przyczyna okaże się nieuzasadniona, pracodawca może dochodzić odszkodowania.

Czego nie wolno robić przy przejmowaniu klientów?

Klienci mają prawo wybrać innego przedsiębiorcę, a były pracownik może konkurować jakością, ceną, lokalizacją, specjalizacją i własną renomą. Nie oznacza to jednak dowolności w sposobie pozyskiwania klientów.

Ryzykowne jest zwłaszcza kopiowanie lub wynoszenie bazy klientów, cenników, warunków handlowych, danych kontaktowych, historii zakupów, ofert, procedur sprzedażowych i innych informacji, które mogą stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa. Takie działania mogą prowadzić do odpowiedzialności cywilnej, a w szczególnych przypadkach także do odpowiedzialności na podstawie przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Nie należy też wprowadzać klientów w błąd, sugerować kontynuacji działalności poprzedniego pracodawcy, podszywać się pod jego firmę, używać jego oznaczeń ani przedstawiać nieprawdziwych informacji o jego sytuacji. Dopuszczalna jest natomiast uczciwa informacja, że dana osoba prowadzi już własną działalność, jeżeli nie wykorzystuje przy tym poufnych danych ani zależności wynikających z dotychczasowej pracy.

Czy można zatrudnić współpracownika z obecnej firmy?

Co do zasady można zatrudnić osobę, która zakończyła współpracę z dotychczasowym pracodawcą, o ile nie jest związana ważnym zakazem konkurencji albo innymi ograniczeniami wynikającymi z jej umowy. Sam fakt, że nowy pracownik wcześniej pracował w tej samej firmie, nie tworzy automatycznie odpowiedzialności.

Należy jednak unikać nakłaniania współpracownika do porzucenia pracy, niewykonywania obowiązków, działania na szkodę obecnego pracodawcy albo wynoszenia dokumentów i danych. Niedopuszczalne byłoby także zorganizowane przejmowanie zespołu w sposób zmierzający do dezorganizacji działalności pracodawcy, zwłaszcza przy wykorzystaniu informacji poufnych lub zależności służbowych.

Bezpieczna ścieżka to zakończenie umowy przez współpracownika zgodnie z prawem, a następnie zawarcie z nim nowej umowy już po ustaniu dotychczasowego zatrudnienia albo z uwzględnieniem jego okresu wypowiedzenia.

Jakie roszczenia może zgłosić były pracodawca?

Jeżeli pracownik odszedł prawidłowo i nie naruszył zakazu konkurencji, tajemnicy przedsiębiorstwa ani zasad uczciwej konkurencji, samo powstanie konkurencyjnej firmy zwykle nie daje pracodawcy podstaw do skutecznych roszczeń.

Roszczenia mogą pojawić się, gdy pracodawca wykaże konkretne naruszenia, na przykład bezprawne wykorzystanie poufnej bazy klientów, nakłanianie klientów do zerwania umów w nieuczciwy sposób, przejęcie dokumentacji, używanie oznaczeń firmy, rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji albo szkodliwe działania podejmowane jeszcze w czasie zatrudnienia.

W zależności od sytuacji pracodawca może żądać między innymi zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków, odszkodowania albo wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści. W sporze istotne będą dowody: treść umów, zakres obowiązków, korespondencja, sposób kontaktu z klientami, dostęp do danych i moment rozpoczęcia działalności.

FAQ

Czy bez umowy lojalnościowej mogę założyć konkurencyjną firmę?

Tak, co do zasady po zakończeniu pracy można założyć firmę w tej samej branży, jeżeli nie podpisano skutecznej umowy o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia. Trzeba jednak działać uczciwie i nie wykorzystywać poufnych informacji poprzedniego pracodawcy.

Czy mogę zarejestrować działalność jeszcze w czasie zatrudnienia?

Samo przygotowanie do działalności, na przykład analiza rynku lub formalna rejestracja firmy, nie musi być naruszeniem prawa. Ryzyko powstaje wtedy, gdy pracownik realnie konkuruje z pracodawcą, obsługuje własnych klientów w czasie pracy albo wykorzystuje zasoby i informacje pracodawcy.

Czy porzucenie pracy pozwala szybciej zacząć własny biznes?

Porzucenie pracy jest ryzykowne. Umowa nie kończy się tylko dlatego, że pracownik przestaje przychodzić do pracy. Pracodawca może uznać takie zachowanie za ciężkie naruszenie obowiązków i rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Czy mogę kontaktować się z klientami byłego pracodawcy?

Można konkurować o klientów, ale nie wolno wykorzystywać poufnej bazy danych, historii zamówień, cenników ani innych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Najbezpieczniej pozyskiwać klientów przez własną reklamę, publicznie dostępne dane i uczciwą ofertę.

Czy mogę zatrudnić kolegę z dotychczasowej pracy?

Tak, jeżeli kolega może zgodnie z prawem zakończyć dotychczasowe zatrudnienie i nie narusza własnych ograniczeń umownych. Nie należy jednak nakłaniać go do porzucenia pracy, wyniesienia dokumentów ani działania na szkodę obecnego pracodawcy.

Podsumowanie

Brak umowy o zakazie konkurencji znacząco zmniejsza ryzyko związane z otwarciem firmy w tej samej branży, ale nie usuwa wszystkich obowiązków wobec obecnego i byłego pracodawcy. Kluczowe jest prawidłowe zakończenie umowy o pracę, niewykorzystywanie tajemnicy przedsiębiorstwa, uczciwe pozyskiwanie klientów oraz ostrożne podejście do zatrudniania dotychczasowych współpracowników.

Najbezpieczniejszy scenariusz to porozumienie stron albo wypowiedzenie, uporządkowanie obowiązków służbowych, brak kopiowania danych i rozpoczęcie aktywnej konkurencji dopiero po ustaniu zatrudnienia. Jeżeli sprawa obejmuje ważnych klientów, poufne informacje albo konflikt z pracodawcą, warto wcześniej przeanalizować dokumenty i planowane działania.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, t.j. Dz.U. 2022 poz. 1233

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.