Spółka, zarząd i przedszkole a świadczenia pielęgnacyjne

Najpierw ustal, o które świadczenie chodzi

W opisanej sytuacji kluczowe jest rozróżnienie dwóch świadczeń, które w praktyce są często mylone. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem dla osoby z niepełnosprawnością, także dla dziecka, a rodzic zwykle tylko odbiera je jako przedstawiciel ustawowy. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje natomiast opiekunowi, który sprawuje opiekę nad osobą z niepełnosprawnością.

Jeżeli żona pobiera wyłącznie zasiłek pielęgnacyjny na dziecko, to jej status wspólnika spółki, członka zarządu czy przyszłe dochody ze spółki nie są typowymi przesłankami utraty tego zasiłku. Zasiłek pielęgnacyjny nie jest świadczeniem zależnym od dochodu rodziny ani od tego, czy rodzic pracuje.

Inaczej należy analizować sprawę, jeżeli w rzeczywistości chodzi o świadczenie pielęgnacyjne wypłacane żonie jako opiekunowi dziecka. Wtedy trzeba sprawdzić podstawę decyzji, datę przyznania świadczenia oraz to, czy opiekun korzysta z nowych zasad obowiązujących od 2024 r., czy zachował świadczenie na zasadach wcześniejszych.

Zasiłek pielęgnacyjny a udziały w spółce

Zasiłek pielęgnacyjny jest uregulowany w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Jego celem jest częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie z niepełnosprawnością opieki i pomocy innej osoby. W przypadku dziecka świadczenie jest związane z jego niepełnosprawnością, a nie z aktywnością zawodową rodzica.

Dlatego samo objęcie przez żonę udziałów w spółce z o.o. nie powinno powodować utraty zasiłku pielęgnacyjnego należnego dziecku. Nie zmienia tego również fakt, że spółka może w przyszłości osiągać zyski. W spółce z o.o. wspólnik może mieć prawo do udziału w zysku, co wynika m.in. z art. 191 Kodeksu spółek handlowych, ale przy zasiłku pielęgnacyjnym nie jest to zasadniczo kryterium decydujące o prawie do świadczenia.

W praktyce warto jednak odróżnić bierne posiadanie udziałów od faktycznego prowadzenia działalności w spółce. Może to mieć znaczenie dla innych świadczeń, składek, podatków albo dla oceny sytuacji opiekuna, jeżeli pobiera on także świadczenie pielęgnacyjne.

Świadczenie pielęgnacyjne po zmianach od 2024 r.

Od 2024 r. zasady świadczenia pielęgnacyjnego zostały istotnie zmienione. W odniesieniu do opiekunów osób z niepełnosprawnością do ukończenia 18. roku życia świadczenie nie jest już oparte na wcześniejszej konstrukcji rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania pracy. Oznacza to, że przy świadczeniu przyznanym na nowych zasadach aktywność zawodowa opiekuna nie powinna sama w sobie wykluczać prawa do świadczenia.

Jeżeli więc żona pobiera świadczenie pielęgnacyjne na dziecko na nowych zasadach, to objęcie udziałów w spółce lub wykonywanie funkcji w spółce nie powinno być oceniane tak samo jak w dawnym stanie prawnym. Nadal trzeba jednak pamiętać o obowiązku informowania organu wypłacającego świadczenie o zmianach, które mogą mieć wpływ na prawo do świadczenia.

Inaczej wygląda sytuacja osób, które zachowały świadczenie pielęgnacyjne na wcześniejszych zasadach. W takim wariancie nadal istotne może być to, czy opiekun podejmuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Właśnie do takich stanów faktycznych odnosiło się wiele wcześniejszych sporów z organami i orzeczeń sądów administracyjnych.

Członek zarządu bez wynagrodzenia

Pełnienie funkcji członka zarządu w spółce z o.o. nie jest tylko formalnym wpisem w KRS. Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Nawet jeżeli członek zarządu nie pobiera wynagrodzenia, może wykonywać czynności organizacyjne, decyzyjne i reprezentacyjne.

W dawnym stanie prawnym organy i sądy administracyjne zwracały uwagę, że nieodpłatne pełnienie funkcji członka zarządu może świadczyć o aktywności zawodowej opiekuna. W wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1137/17, sąd powołał się m.in. na stanowisko NSA z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3283/15, wskazujące, że istotne jest wykonywanie zadań członka zarządu, a nie tylko fakt pobierania wynagrodzenia.

Te orzeczenia należy dziś czytać ostrożnie. Nadal mogą mieć znaczenie przy świadczeniach zachowanych na wcześniejszych zasadach, ale nie mogą być automatycznie przenoszone na każdą sprawę po zmianach obowiązujących od 2024 r. Jeżeli opiekun dziecka do 18. roku życia pobiera świadczenie na nowych zasadach, sam brak rezygnacji z aktywności zawodowej nie powinien być przeszkodą w pobieraniu świadczenia.

Przedszkole specjalne a świadczenia

Uczęszczanie dziecka do przedszkola specjalnego przez kilka godzin dziennie co do zasady nie powoduje utraty zasiłku pielęgnacyjnego. Nie powinno też automatycznie wykluczać świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli opiekun nadal faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem i spełnia pozostałe warunki ustawowe.

Problem może powstać wtedy, gdy dziecko zostanie umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w związku z kształceniem, rewalidacją lub rehabilitacją, i korzysta z takiej całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. W takim wariancie organ może badać, czy opiekun nadal spełnia przesłanki do świadczenia pielęgnacyjnego.

Typowe przedszkole specjalne, do którego dziecko uczęszcza w ciągu dnia na zajęcia, terapię lub rewalidację, nie jest tym samym co całodobowy pobyt w placówce. Warto jednak zachować dokumenty dotyczące czasu pobytu dziecka i charakteru placówki, bo mogą być potrzebne w razie pytań ze strony organu.

Co zgłosić do organu wypłacającego świadczenie?

Przy zasiłku pielęgnacyjnym najważniejsze są okoliczności dotyczące osoby uprawnionej, czyli dziecka, w szczególności orzeczenie o niepełnosprawności oraz ewentualne przesłanki wyłączające świadczenie. Sama zmiana aktywności rodzica zwykle nie jest podstawowym kryterium.

Przy świadczeniu pielęgnacyjnym należy zachować większą ostrożność. Opiekun powinien zgłaszać organowi zmiany, które mogą mieć wpływ na prawo do świadczenia, zwłaszcza zmianę zasad sprawowania opieki, pobyt dziecka w placówce całodobowej, zmianę orzeczenia albo przejście między starym i nowym systemem świadczeń.

W sprawach spornych warto złożyć do organu pisemne zapytanie lub poinformować o planowanych zmianach w sposób udokumentowany. Pozwala to ograniczyć ryzyko zarzutu, że świadczenie było pobierane nienależnie.

FAQ

Czy żona może być wspólnikiem spółki, jeśli dziecko ma zasiłek pielęgnacyjny?

Tak, samo bycie wspólnikiem spółki z o.o. przez rodzica nie powinno pozbawiać dziecka zasiłku pielęgnacyjnego. Zasiłek jest związany z niepełnosprawnością dziecka, a nie z dochodami lub pracą rodzica.

Czy członek zarządu bez wynagrodzenia traci świadczenie pielęgnacyjne?

To zależy od zasad, na jakich świadczenie jest wypłacane. Przy nowych zasadach dla opiekunów dzieci do 18. roku życia aktywność zawodowa nie powinna sama w sobie wykluczać świadczenia. Przy świadczeniach zachowanych na wcześniejszych zasadach funkcja w zarządzie może być oceniana bardziej ryzykownie.

Czy przyszła dywidenda ze spółki ma znaczenie?

Dla zasiłku pielęgnacyjnego dziecka przyszła dywidenda rodzica co do zasady nie jest przesłanką utraty świadczenia. Przy świadczeniu pielęgnacyjnym znaczenie może mieć przede wszystkim system, w którym opiekun pobiera świadczenie, oraz charakter jego aktywności.

Czy trzeba zgłosić organowi, że opiekun został członkiem zarządu?

Przy świadczeniu pielęgnacyjnym bezpiecznie jest zgłaszać zmiany, które mogą mieć wpływ na prawo do świadczenia. W razie wątpliwości najlepiej zrobić to pisemnie, zachowując potwierdzenie złożenia informacji.

Czy przedszkole specjalne odbiera prawo do świadczeń?

Nie, jeżeli dziecko uczęszcza do przedszkola specjalnego tylko w ciągu dnia. Ryzyko pojawia się przy placówce zapewniającej całodobową opiekę, zwłaszcza gdy dziecko korzysta z niej przez więcej niż 5 dni w tygodniu.

Podsumowanie

Jeżeli chodzi o zasiłek pielęgnacyjny przyznany dziecku, objęcie udziałów w spółce przez matkę, przyszłe dochody spółki czy nieodpłatna funkcja członka zarządu nie powinny same przez się powodować utraty tego świadczenia. Zasiłek pielęgnacyjny nie jest bowiem świadczeniem dla rodzica z tytułu rezygnacji z pracy.

Jeżeli jednak żona pobiera świadczenie pielęgnacyjne jako opiekun, trzeba sprawdzić, czy świadczenie jest wypłacane na nowych zasadach obowiązujących od 2024 r., czy na zasadach zachowanych z poprzedniego stanu prawnego. W pierwszym wariancie aktywność zawodowa opiekuna nie powinna być automatyczną przeszkodą. W drugim wariancie funkcja w zarządzie, nawet bez wynagrodzenia, może rodzić ryzyko sporu z organem.

Uczęszczanie dziecka do przedszkola specjalnego przez kilka godzin dziennie zwykle nie przekreśla prawa do świadczeń. Decydujące znaczenie może mieć dopiero całodobowy pobyt w placówce i rzeczywisty zakres opieki sprawowanej przez rodzica.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1137/17
4. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3283/15

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.