Członek rady nadzorczej a przejście na emeryturę

Czy członkostwo w radzie nadzorczej blokuje emeryturę?

Nie. Sam fakt pełnienia funkcji członka rady nadzorczej nie jest przeszkodą do przejścia na emeryturę. Jeżeli osoba kończy 65 lat, rozwiązuje stosunek pracy z dniem 30 czerwca i spełnia pozostałe warunki ustawowe, może ubiegać się o emeryturę od 1 lipca.

W praktyce trzeba jednak odróżnić dwie kwestie: prawo do świadczenia z ZUS oraz dalsze trwanie mandatu w radzie nadzorczej. ZUS bada przede wszystkim warunki emerytalne, rozwiązanie stosunku pracy w sytuacji objętej art. 103a ustawy emerytalnej oraz ewentualne przychody mające znaczenie dla zawieszenia lub zmniejszenia świadczenia. Natomiast to, czy po ustaniu zatrudnienia nadal można zasiadać w radzie, wynika z przepisów korporacyjnych, uchwały powołującej, statutu, umowy spółki albo regulaminów obowiązujących w danym podmiocie.

Jeżeli mandat w radzie nadzorczej nie był powiązany z zatrudnieniem pracowniczym, przejście na emeryturę zwykle nie powoduje jego automatycznego wygaśnięcia. Inaczej może być wtedy, gdy dana osoba została powołana jako przedstawiciel pracowników albo wewnętrzne przepisy wymagają pozostawania w zatrudnieniu.

Rozwiązanie stosunku pracy przed wypłatą emerytury

Najważniejszy praktyczny warunek dotyczy sytuacji, w której osoba ubiegająca się o emeryturę kontynuuje zatrudnienie u tego samego pracodawcy, u którego pracowała bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury. Zgodnie z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawo do emerytury ulega wtedy zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu, jeżeli nie doszło wcześniej do rozwiązania stosunku pracy.

Jeżeli więc stosunek pracy kończy się 30 czerwca, a wniosek o emeryturę ma dotyczyć wypłaty od lipca, należy zadbać o formalne zakończenie zatrudnienia oraz dokumenty potwierdzające ustanie stosunku pracy. Co do zasady ZUS wypłaca świadczenie nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, o ile wszystkie warunki są spełnione.

Jeżeli umowa o pracę była zawarta właśnie w celu wykonywania funkcji związanych z radą nadzorczą, trzeba dodatkowo ocenić, czy jej rozwiązanie nie ma skutków korporacyjnych. Nie jest to jednak automatyczna przeszkoda emerytalna, lecz kwestia statusu w danej spółce lub innym podmiocie.

Wynagrodzenie z rady nadzorczej a limity dorabiania

Odpłatne pełnienie funkcji członka rady nadzorczej może stanowić przychód istotny z punktu widzenia ubezpieczeń społecznych. W odniesieniu do zawieszenia lub zmniejszenia świadczenia znaczenie ma art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten przewiduje, że przychody z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego mogą wpływać na wypłatę emerytury lub renty.

W przypadku osób, które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, przekroczenie progów 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia może prowadzić odpowiednio do zmniejszenia albo zawieszenia świadczenia. Progi te są ogłaszane okresowo, dlatego przy bieżących rozliczeniach należy weryfikować aktualne komunikaty ZUS.

Inaczej wygląda sytuacja emeryta, który osiągnął powszechny wiek emerytalny. W takim przypadku przychód z odpłatnego członkostwa w radzie nadzorczej co do zasady nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia emerytury z powodu limitów dorabiania. Nadal jednak mogą istnieć obowiązki składkowe i podatkowe związane z wynagrodzeniem za funkcję w radzie.

Zobacz również: prowadzenie działalności przy rencie i niezdolności do pracy

Kiedy wynagrodzenie z rady może mieć znaczenie?

Wynagrodzenie z rady nadzorczej jest istotne przede wszystkim wtedy, gdy emeryt nie osiągnął jeszcze powszechnego wieku emerytalnego albo pobiera inne świadczenie, do którego stosuje się limity przychodu. Wówczas przychód należy rozliczać z ZUS według zasad przewidzianych dla zawieszania i zmniejszania świadczeń.

W opisanej sytuacji, przy ukończeniu 65 lat i rozwiązaniu stosunku pracy przed datą przejścia na emeryturę, wynagrodzenie z rady nadzorczej nie powinno samo w sobie pozbawiać prawa do wypłaty emerytury. Potwierdza to także kierunek orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczący kwalifikowania odpłatnego członkostwa w radzie nadzorczej jako przychodu z działalności podlegającej ubezpieczeniom, m.in. w sprawie o sygn. akt II UK 274/13.

Nie oznacza to jednak, że można pominąć obowiązki informacyjne i rozliczeniowe. Jeżeli ZUS żąda dokumentów dotyczących przychodu, zatrudnienia lub zakończenia stosunku pracy, trzeba je złożyć w terminie. Warto także upewnić się, czy płatnik prawidłowo zgłasza członka rady nadzorczej do wymaganych ubezpieczeń i rozlicza należności.

Co zrobić przed 1 lipca?

Przed planowanym przejściem na emeryturę warto wykonać kilka czynności organizacyjnych. Po pierwsze, należy dopilnować, aby stosunek pracy faktycznie zakończył się 30 czerwca i aby dokumenty pracownicze potwierdzały tę datę. Po drugie, należy złożyć wniosek o emeryturę w takim czasie, aby ZUS mógł ustalić prawo do świadczenia od właściwego miesiąca.

Po trzecie, warto sprawdzić uchwałę o powołaniu do rady nadzorczej, statut albo umowę spółki. Jeżeli dokumenty te nie przewidują wygaśnięcia mandatu wskutek przejścia na emeryturę lub ustania zatrudnienia, kadencja może trwać nadal. Jeżeli jednak mandat zależał od statusu pracownika, potrzebna może być uchwała, zmiana składu rady albo inna czynność korporacyjna.

FAQ

Czy mogę przejść na emeryturę, jeśli moja kadencja w radzie jeszcze trwa?

Tak. Trwająca kadencja w radzie nadzorczej nie jest sama w sobie przeszkodą do przejścia na emeryturę. Trzeba jednak sprawdzić, czy mandat nie jest uzależniony od zatrudnienia lub określonego statusu w spółce.

Czy muszę zrezygnować z rady nadzorczej przed złożeniem wniosku do ZUS?

Co do zasady nie. ZUS nie wymaga rezygnacji z samej funkcji w radzie nadzorczej. Kluczowe może być natomiast wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy, jeżeli osoba była zatrudniona u pracodawcy, na rzecz którego pracowała bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury.

Czy wynagrodzenie z rady nadzorczej zmniejszy emeryturę po ukończeniu 65 lat?

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego przychód z rady nadzorczej co do zasady nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia emerytury z powodu limitów dorabiania. Inne skutki, takie jak składki lub podatek, należy ocenić osobno.

Co jeśli nie rozwiążę umowy o pracę przed emeryturą?

Jeżeli osoba kontynuuje zatrudnienie u tego samego pracodawcy bez wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy, ZUS może zawiesić wypłatę emerytury na podstawie art. 103a ustawy emerytalnej. Wysokość przychodu nie ma wtedy znaczenia.

Podsumowanie

Członek rady nadzorczej może przejść na emeryturę mimo trwającej kadencji, jeżeli spełnia warunki emerytalne i prawidłowo rozwiązał stosunek pracy, gdy jest to wymagane dla wypłaty świadczenia. Odpłatne pełnienie funkcji w radzie może być przychodem istotnym dla ubezpieczeń społecznych, ale po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego nie powinno samo w sobie powodować zmniejszenia ani zawieszenia emerytury z powodu limitów dorabiania. Osobno trzeba sprawdzić dokumenty spółki, bo mogą rozstrzygać, czy mandat w radzie trwa po ustaniu zatrudnienia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
2. Wyrok Sądu Najwyższego w sprawie o sygn. akt II UK 274/13

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.