Zaliczka na dywidendę a kapitał zapasowy w SA

Czy strata za poprzedni rok blokuje zaliczkę na dywidendę?

Tak. Jeżeli zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy wykazuje stratę, spółka akcyjna nie może wypłacić akcjonariuszom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy. Wynika to z art. 349 § 2 K.s.h., który wymaga, aby zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok wykazywało zysk.

Oznacza to, że w opisanej sytuacji spółka nie może wypłacić zaliczki na poczet dywidendy za bieżący rok tylko dlatego, że przewiduje zysk w tym roku albo ma środki na rachunku. Warunek zysku w zatwierdzonym sprawozdaniu za poprzedni rok ma charakter formalny i nie można go zastąpić kapitałem zapasowym ani rezerwowym.

Zaliczka na dywidendę wymaga ponadto spełnienia dodatkowych warunków: statut spółki musi upoważniać zarząd do takiej wypłaty, spółka musi mieć środki wystarczające na wypłatę, a wypłata wymaga zgody rady nadzorczej. Zarząd musi także ogłosić planowaną wypłatę co najmniej na cztery tygodnie przed jej rozpoczęciem.

Zaliczka na dywidendę a wypłata z kapitału rezerwowego

Trzeba odróżnić dwie sytuacje: zaliczkę na poczet przewidywanej dywidendy oraz zwykłą dywidendę wypłacaną po zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego i podjęciu uchwały przez walne zgromadzenie. Art. 349 K.s.h. dotyczy wyłącznie zaliczki, czyli wypłaty dokonywanej przed ostatecznym podziałem zysku za dany rok obrotowy.

Jeżeli poprzedni rok zakończył się stratą, spółka nie może obejść zakazu wypłaty zaliczki przez nazwanie wypłaty „wypłatą z kapitału rezerwowego”. Wypłata na rzecz akcjonariuszy musi mieć podstawę w przepisach Kodeksu spółek handlowych, statucie i uchwale właściwego organu. W przeciwnym razie może zostać potraktowana jako niedopuszczalna wypłata na rzecz akcjonariuszy.

Nie oznacza to jednak, że środki zgromadzone na kapitale zapasowym lub rezerwowym nigdy nie mogą trafić do akcjonariuszy. Mogą zwiększyć kwotę przeznaczoną do podziału jako dywidenda, jeżeli zostały utworzone z zysku, mogą być przeznaczone na wypłatę dywidendy, a kwota do podziału mieści się w limitach z art. 348 K.s.h.

Zobacz również: wypłata dywidendy z kapitału rezerwowego

Jak obliczyć kwotę możliwą do podziału między akcjonariuszy?

Zgodnie z art. 348 § 1 K.s.h. kwota przeznaczona do podziału między akcjonariuszy nie może przekraczać zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o niepodzielone zyski z lat ubiegłych oraz o kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów zapasowego i rezerwowych, które mogą być przeznaczone na wypłatę dywidendy.

Tak ustaloną kwotę trzeba pomniejszyć o:

• niepokryte straty,
• akcje własne,
• kwoty, które zgodnie z ustawą lub statutem powinny być przeznaczone z zysku za ostatni rok obrotowy na kapitał zapasowy albo kapitały rezerwowe.

W praktyce sama informacja, że spółka ma 4 mln zł kapitału zapasowego lub rezerwowego, nie wystarcza do oceny, czy można wypłacić 3 mln zł akcjonariuszom. Trzeba ustalić, z jakiego źródła pochodzi ten kapitał, czy statut pozwala na jego użycie na dywidendę, czy istnieją niepokryte straty oraz jaka część kapitału zapasowego jest ustawowo chroniona.

Kapitał zapasowy i rezerwowy w spółce akcyjnej

W spółce akcyjnej obowiązkowe jest tworzenie kapitału zapasowego na pokrycie straty. Co do zasady przelewa się na niego co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki kapitał zapasowy nie osiągnie co najmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego.

O użyciu kapitału zapasowego i rezerwowego rozstrzyga walne zgromadzenie. Istotne ograniczenie dotyczy części kapitału zapasowego odpowiadającej jednej trzeciej kapitału zakładowego: ta część może zostać użyta tylko na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym. Nadwyżka ponad ten poziom może być wykorzystana szerzej, ale nadal trzeba uwzględnić art. 348 K.s.h. i statut spółki.

Kapitały rezerwowe mogą mieć różne przeznaczenie. Jeżeli statut albo uchwała o ich utworzeniu przewiduje, że służą określonemu celowi, nie zawsze można swobodnie przenieść je na wypłatę dla akcjonariuszy. Kluczowe jest również to, czy dany kapitał został utworzony z zysku, ponieważ tylko takie kwoty mogą zwiększać pulę dywidendową na zasadach określonych w art. 348 K.s.h.

Przeczytaj też: przekazanie zysku na kapitał zapasowy

Co w opisanej sytuacji może zrobić spółka?

Jeżeli zatwierdzone sprawozdanie za poprzedni rok wykazuje stratę, spółka nie powinna wypłacać zaliczki na poczet dywidendy. Nie zmienia tego przewidywany zysk w bieżącym roku w wysokości 2 mln zł ani istnienie kapitału zapasowego lub rezerwowego w wysokości 4 mln zł.

Możliwa do rozważenia jest natomiast uchwała walnego zgromadzenia dotycząca podziału kwot zgromadzonych z zysków z lat ubiegłych, ale dopiero po sprawdzeniu, czy spełnione są przesłanki z art. 348 K.s.h. W szczególności należy pomniejszyć kwotę do podziału o niepokryte straty i uwzględnić ustawowe oraz statutowe obowiązki przeznaczenia części zysku na kapitały.

Jeżeli spółka chciałaby wypłacić 3 mln zł z kapitału rezerwowego lub zapasowego, konieczne jest więc ustalenie co najmniej:

• czy kapitał został utworzony z zysku,
• czy statut dopuszcza przeznaczenie tych środków na dywidendę,
• czy nie występują niepokryte straty obniżające pulę do podziału,
• czy zachowana pozostaje ustawowo chroniona część kapitału zapasowego,
• czy walne zgromadzenie podejmie prawidłową uchwałę o użyciu kapitału i wypłacie.

FAQ

Czy spółka akcyjna może wypłacić zaliczkę na dywidendę, jeśli poprzedni rok zakończyła stratą?

Nie. Zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy musi wykazywać zysk. Jeżeli wykazuje stratę, zaliczka na poczet przewidywanej dywidendy nie może zostać wypłacona.

Czy kapitał zapasowy może zastąpić zysk z poprzedniego roku przy zaliczce?

Nie. Kapitały rezerwowe i zapasowe mogą wpływać na limit wysokości zaliczki dopiero wtedy, gdy podstawowy warunek z art. 349 § 2 K.s.h. jest spełniony, czyli gdy zatwierdzone sprawozdanie za poprzedni rok wykazuje zysk.

Czy można wypłacić dywidendę z kapitału zapasowego?

Tak, ale tylko w granicach przewidzianych przez Kodeks spółek handlowych i statut. Chodzi o kwoty utworzone z zysku, które mogą być przeznaczone na dywidendę, po pomniejszeniu o niepokryte straty i obowiązkowe odpisy.

Kto decyduje o użyciu kapitału zapasowego lub rezerwowego?

Co do zasady decyzję podejmuje walne zgromadzenie. Uchwała powinna wskazywać podstawę wypłaty i mieścić się w granicach wynikających z ustawy, sprawozdania finansowego oraz statutu spółki.

Co grozi za wypłatę niezgodną z przepisami?

Nienależna albo sprzeczna z prawem wypłata może prowadzić do obowiązku zwrotu przez akcjonariuszy oraz odpowiedzialności osób, które uczestniczyły w jej dokonaniu. Ryzyko ocenia się na podstawie konkretnych dokumentów spółki i okoliczności wypłaty.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji spółka akcyjna nie może wypłacić zaliczki na poczet dywidendy, jeżeli zatwierdzone sprawozdanie za poprzedni rok wykazało stratę. Art. 349 K.s.h. wymaga zysku w tym sprawozdaniu, a kapitał zapasowy lub rezerwowy nie uchyla tego warunku.

Można natomiast odrębnie ocenić, czy po zatwierdzeniu sprawozdania i podjęciu uchwały przez walne zgromadzenie dopuszczalna będzie wypłata dywidendy z kwot pochodzących z kapitałów utworzonych z zysku. Wymaga to jednak obliczenia limitu z art. 348 K.s.h., uwzględnienia niepokrytych strat, ochrony części kapitału zapasowego oraz postanowień statutu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037 ze zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.