Stowarzyszenie zwykłe jako wspólnik spółki z o.o.

Czy stowarzyszenie zwykłe może mieć udziały w spółce z o.o.?

Tak, stowarzyszenie zwykłe może co do zasady być wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wynika to z tego, że mimo braku osobowości prawnej ma zdolność prawną przyznaną przez Prawo o stowarzyszeniach: może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność i inne prawa majątkowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane.

Udziały w spółce z o.o. są prawami majątkowymi. Jeżeli stowarzyszenie zwykłe może nabywać prawa, to może również nabyć lub objąć udziały, o ile nie narusza to jego niezarobkowego celu, regulaminu oraz ustawowych ograniczeń dotyczących tej formy działania.

Nie należy jednak upraszczać tej zasady do stwierdzenia, że stowarzyszenie zwykłe może przez spółkę robić wszystko, czego samo robić nie może. Granica przebiega między posiadaniem udziałów a faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej przez samo stowarzyszenie albo obejściem ustawowego zakazu.

Na czym polega zakaz prowadzenia działalności gospodarczej?

Prawo o stowarzyszeniach stanowi, że stowarzyszenie zwykłe nie może prowadzić działalności gospodarczej. Oznacza to zakaz wykonywania działalności we własnym imieniu, w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy, na przykład sprzedaży towarów, świadczenia usług, prowadzenia sklepu, wynajmu prowadzonego jak przedsiębiorstwo albo zawierania umów handlowych jako przedsiębiorca.

Zakaz ten nie jest jednak tym samym, co zakaz posiadania majątku. Stowarzyszenie zwykłe może posiadać środki pieniężne, rzeczy, prawa majątkowe i uzyskiwać dochody z majątku. Udziały w spółce z o.o. można traktować jako składnik majątku stowarzyszenia, zwłaszcza gdy stowarzyszenie nie wykonuje samo czynności handlowych, lecz jedynie korzysta z uprawnień wspólnika.

Ryzyko pojawia się wtedy, gdy spółka z o.o. jest wykorzystywana wyłącznie jako formalna osłona dla działalności prowadzonej w rzeczywistości przez stowarzyszenie zwykłe. Jeżeli członkowie stowarzyszenia, jego reprezentanci i dokumenty wskazują, że to stowarzyszenie faktycznie organizuje sprzedaż, zawiera umowy z klientami i osiąga z tego przychody, organ nadzoru albo kontrahent mogą kwestionować taki model.

Stowarzyszenie zwykłe a spółka z o.o. jako odrębny podmiot

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną. Ma własny majątek, własne prawa i obowiązki, może być stroną umów, pozywać i być pozywana. Jeżeli to spółka z o.o. prowadzi działalność gospodarczą, zatrudnia pracowników, wystawia faktury i ponosi ryzyko gospodarcze, to działalność wykonuje spółka, a nie automatycznie jej wspólnik.

Wspólnik spółki z o.o. nie odpowiada zasadniczo za zobowiązania spółki tylko dlatego, że posiada udziały. Odpowiedzialność może natomiast powstać z innych tytułów, na przykład gdy stowarzyszenie zobowiąże się do zapłaty ceny za udziały, wniesienia wkładu, udzielenia pożyczki, poręczenia albo zawrze inną umowę ze spółką.

W przypadku stowarzyszenia zwykłego trzeba dodatkowo pamiętać o szczególnej odpowiedzialności jego członków za zobowiązania stowarzyszenia. Jeżeli stowarzyszenie zaciągnie zobowiązanie, a egzekucja z jego majątku okaże się bezskuteczna, członkowie mogą ponosić odpowiedzialność na zasadach określonych w Prawie o stowarzyszeniach. Dlatego decyzja o nabyciu udziałów nie powinna być podejmowana wyłącznie jako formalność.

Co powinien zawierać regulamin stowarzyszenia?

Stowarzyszenie zwykłe działa na podstawie regulaminu, a nie statutu. Przed zakupem albo objęciem udziałów w spółce z o.o. należy sprawdzić, czy regulamin pozwala na nabywanie praw majątkowych, zarządzanie majątkiem, podejmowanie uchwał w takich sprawach oraz czy wskazuje osobę albo organ uprawniony do reprezentacji.

Jeżeli regulamin jest bardzo ogólny, nabycie udziałów może wymagać jego zmiany albo przynajmniej podjęcia wyraźnej uchwały członków. W praktyce warto, aby uchwała określała co najmniej: liczbę udziałów, cenę albo wartość wkładu, źródło finansowania, osobę podpisującą dokumenty, zgodność inwestycji z celami stowarzyszenia oraz zasady wykorzystania ewentualnych dochodów.

Trzeba też sprawdzić wpis w ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez właściwy organ. Jeżeli zmienił się regulamin, reprezentant, zarząd albo inne dane objęte ewidencją, konieczne może być zgłoszenie zmiany zgodnie z Prawem o stowarzyszeniach.

Dywidenda i przeznaczenie zysków

Jeżeli spółka z o.o. osiągnie zysk i zgromadzenie wspólników podejmie uchwałę o jego podziale, stowarzyszenie zwykłe jako wspólnik może uzyskać dywidendę. Taki przychód należy traktować jako dochód z majątku stowarzyszenia, a nie jako zysk przeznaczony do podziału między członków.

Najbezpieczniejsze jest przeznaczenie dywidendy na cele wskazane w regulaminie stowarzyszenia, na przykład działalność społeczną, edukacyjną, kulturalną, sportową lub inną zgodną z celem niezarobkowym. Wypłacanie pieniędzy członkom bez podstawy prawnej albo traktowanie stowarzyszenia jak narzędzia do prywatnego zarobku może naruszać istotę stowarzyszenia.

Należy również uwzględnić skutki podatkowe i księgowe. Stowarzyszenie zwykłe może mieć obowiązki w podatku dochodowym od osób prawnych, a możliwość zastosowania zwolnień podatkowych zależy od celu, sposobu wydatkowania środków i spełnienia warunków ustawowych. Wątpliwości podatkowe warto rozstrzygnąć przed wypłatą dywidendy, a nie dopiero przy rozliczeniu.

Kiedy przekształcenie w stowarzyszenie rejestrowe może być lepsze?

Przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie rejestrowe nie jest konieczne tylko dlatego, że stowarzyszenie ma posiadać udziały w spółce z o.o. Może być jednak rozsądnym rozwiązaniem, gdy organizacja planuje szerszą aktywność, większy majątek, zatrudnianie osób, rozbudowaną strukturę albo samodzielne prowadzenie działalności gospodarczej.

Stowarzyszenie rejestrowe ma osobowość prawną i może prowadzić działalność gospodarczą na zasadach przewidzianych w ustawie, jeżeli dochód z tej działalności służy realizacji celów statutowych i nie jest przeznaczony do podziału między członków. Taka forma bywa bardziej przejrzysta dla banków, kontrahentów, urzędów i inwestorów.

Jeżeli jednak celem jest wyłącznie posiadanie udziałów jako składnika majątku, a działalność gospodarczą rzeczywiście prowadzi spółka z o.o., stowarzyszenie zwykłe nie musi automatycznie zmieniać formy działania.

FAQ

Czy stowarzyszenie zwykłe może założyć spółkę z o.o.?

Co do zasady może uczestniczyć w spółce z o.o. jako wspólnik, ale trzeba sprawdzić regulamin, uchwały, reprezentację i źródło finansowania wkładu. W praktyce bezpieczniejsze jest wcześniejsze przygotowanie pełnej dokumentacji decyzji członków.

Czy posiadanie 100% udziałów oznacza prowadzenie działalności gospodarczej?

Nie automatycznie. Samo posiadanie wszystkich udziałów nie jest jeszcze wykonywaniem działalności gospodarczej. Im większa kontrola stowarzyszenia nad spółką i im bardziej spółka działa jak narzędzie stowarzyszenia, tym większe ryzyko zakwestionowania takiego modelu.

Czy stowarzyszenie zwykłe może otrzymywać dywidendę?

Tak, jeżeli jest wspólnikiem spółki z o.o. i spółka prawidłowo podejmie uchwałę o podziale zysku. Otrzymane środki powinny być przeznaczone na cele stowarzyszenia i rozliczone z uwzględnieniem przepisów podatkowych.

Czy członkowie stowarzyszenia odpowiadają za długi spółki z o.o.?

Nie odpowiadają za długi spółki tylko dlatego, że stowarzyszenie jest jej wspólnikiem. Mogą jednak ponosić ryzyko związane z zobowiązaniami samego stowarzyszenia, na przykład gdy stowarzyszenie nie zapłaci za objęte udziały albo zaciągnie inne zobowiązanie.

Czy lepiej przekształcić stowarzyszenie zwykłe w rejestrowe?

To zależy od skali planowanych działań. Przy samym posiadaniu udziałów nie zawsze jest to potrzebne. Przy planowanej aktywności gospodarczej, większym majątku albo skomplikowanych relacjach ze spółką stowarzyszenie rejestrowe może być bezpieczniejszą formą.

Źródła

• Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach, t.j. Dz.U. 2020 poz. 2261 ze zm.
• Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, t.j. Dz.U. 2024 poz. 18 ze zm.
• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U. 2023 poz. 2805 ze zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.