Przymusowy wykup akcji a PIT-8C

Czy przymusowy wykup akcji jest odpłatnym zbyciem?

Tak. Przymusowy wykup akcji powoduje przeniesienie własności akcji akcjonariusza mniejszościowego na akcjonariusza albo akcjonariuszy większościowych za określoną cenę. Dla podatku dochodowego istotny jest skutek ekonomiczny tej czynności: akcjonariusz traci akcje i uzyskuje za nie wynagrodzenie.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychody z kapitałów pieniężnych stanowią odrębne źródło przychodów. Natomiast art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a tej ustawy obejmuje przychody z odpłatnego zbycia akcji. Przymusowy charakter wykupu nie zmienia więc kwalifikacji podatkowej transakcji.

W praktyce oznacza to, że akcjonariusz mniejszościowy powinien ustalić przychód z wykupu, koszty nabycia lub objęcia akcji oraz dochód albo stratę. Jeżeli koszty nie są udokumentowane, ich uwzględnienie może być zakwestionowane przez urząd skarbowy.

Jak rozliczyć dochód z przymusowego wykupu akcji?

Dochód z odpłatnego zbycia akcji rozlicza się w zeznaniu PIT-38. Podatek od dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych wynosi 19% dochodu. Dochodem jest co do zasady różnica między przychodem uzyskanym z wykupu a kosztami nabycia lub objęcia akcji.

Przychodem będzie kwota należna z tytułu wykupu akcji, czyli cena wykupu przypadająca na akcjonariusza. Jeżeli środki zostały postawione do dyspozycji akcjonariusza, sam brak ich faktycznego odebrania nie zawsze pozwala pominąć przychód. Moment rozliczenia może zależeć od dokumentów dotyczących wykupu, uchwały, daty przeniesienia akcji oraz sposobu wypłaty albo depozytu ceny.

Koszty należy ustalać na podstawie dokumentów potwierdzających nabycie lub objęcie akcji, na przykład potwierdzeń przelewów, dokumentów maklerskich, umowy nabycia, uchwał emisyjnych albo dokumentacji pracowniczego nabycia akcji. Jeżeli akcje były nabyte w drodze spadku, darowizny, zamiany albo programu pracowniczego, sposób ustalenia kosztów może wymagać osobnej analizy.

Czy spółka musi wystawić PIT-8C?

Co do zasady tak, jeżeli spółka występuje jako podmiot pośredniczący przy przymusowym wykupie i dysponuje danymi pozwalającymi sporządzić informację. Obowiązek ten wynika z art. 39 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który dotyczy informacji o dochodach z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 30b ust. 2 tej ustawy.

W aktualnej praktyce informację PIT-8C przekazuje się zasadniczo do urzędu skarbowego do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym, a podatnikowi do końca lutego. Jeżeli termin przypada w dzień wolny od pracy, stosuje się ogólną zasadę przesunięcia na następny dzień roboczy.

Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach wskazywały, że spółka pośrednicząca przy wykupie nie może uchylić się od sporządzenia PIT-8C tylko dlatego, że nie zna kosztów nabycia akcji przez akcjonariusza. W takiej sytuacji spółka może wykazać przychód, a podatnik samodzielnie uzupełnia w PIT-38 właściwe koszty, o ile potrafi je udokumentować.

Wyjątkowo obowiązek sporządzenia PIT-8C może być w praktyce niewykonalny, jeżeli mimo realnych działań spółka nie posiada danych identyfikacyjnych podatnika, takich jak aktualny adres, PESEL albo NIP. Nie chodzi jednak o zwykłą wygodę spółki, lecz o obiektywny brak możliwości ustalenia danych.

Co zrobić, gdy PIT-8C nie został doręczony?

Brak PIT-8C nie powoduje, że przychód z przymusowego wykupu akcji znika podatkowo. Podatnik nadal powinien złożyć PIT-38 i rozliczyć dochód albo stratę. Zeznanie składa się po zakończeniu roku podatkowego, co do zasady do 30 kwietnia następnego roku, a w tym samym terminie wpłaca się należny podatek.

W pierwszej kolejności warto zebrać dokumenty: uchwałę o przymusowym wykupie, zawiadomienie ze spółki, potwierdzenie wypłaty lub postawienia środków do dyspozycji, informacje o liczbie akcji i cenie wykupu oraz dokumenty potwierdzające koszt nabycia lub objęcia akcji. Następnie należy ustalić przychód i koszty oraz wykazać je w PIT-38.

Jeżeli zeznanie zostało już złożone bez wykazania wykupu, zwykle rozwiązaniem jest korekta PIT-38 i zapłata zaległego podatku wraz z odsetkami, jeżeli powstała zaległość. W zależności od sytuacji warto rozważyć dołączenie wyjaśnień albo złożenie czynnego żalu, zwłaszcza gdy urząd skarbowy nie podjął jeszcze czynności wobec podatnika.

Stanowisko organów podatkowych

W interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 28.12.2017 r., nr 0114-KDIP3-2.4011.294.2017.2.MG, wskazano, że przymusowy wykup akcji jest szczególnym typem odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Skutkiem jest opodatkowanie dochodu z tego tytułu na zasadach właściwych dla art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podobnie w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 04.01.2017 r., nr 1462.IPPB2.4511.710.2016.1.MG, organ uznał, że spółka ma obowiązek wystawienia PIT-8C dla akcjonariuszy mniejszościowych, jeżeli cena wykupu została postawiona do ich dyspozycji i spółka posiada dane potrzebne do sporządzenia informacji.

W interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 01.02.2017 r., nr 0461.ITPB4.4511.848.2016.1.AS, podkreślono natomiast, że brak wiedzy spółki o kosztach nabycia akcji przez akcjonariusza nie zwalnia jej z obowiązku informacyjnego. Podatnik sam weryfikuje i uzupełnia koszty w swoim zeznaniu PIT-38.

Podsumowanie

Przymusowy wykup akcji w trybie art. 418 K.s.h. należy rozliczyć jak odpłatne zbycie akcji. Akcjonariusz mniejszościowy wykazuje przychód, koszty oraz dochód albo stratę w PIT-38. Podatek od dochodu wynosi 19%.

Spółka pośrednicząca w wykupie powinna co do zasady sporządzić PIT-8C i przekazać go podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu. Jeżeli jednak podatnik PIT-8C nie otrzyma, nadal musi samodzielnie rozliczyć transakcję na podstawie dostępnych dokumentów. Najbezpieczniej nie czekać na działania urzędu, lecz ustalić dane do PIT-38 i w razie potrzeby zwrócić się do spółki o brakującą informację.

FAQ

Czy przymusowy wykup akcji zawsze trzeba wykazać w PIT-38?

Jeżeli akcjonariusz będący osobą fizyczną uzyskał przychód z odpłatnego zbycia akcji i nie rozlicza go w ramach działalności gospodarczej, transakcję co do zasady wykazuje w PIT-38. Należy wykazać przychód, koszty oraz dochód albo stratę.

Czy spółka pobiera 19% podatku przy wykupie?

Nie. Przy odpłatnym zbyciu akcji rozliczanym w PIT-38 podatnik zasadniczo sam oblicza i wpłaca podatek. PIT-8C jest informacją pomocniczą, a nie dokumentem poboru podatku przez spółkę.

Co zrobić, gdy spółka twierdzi, że nie ma obowiązku wystawienia PIT-8C?

Warto wystąpić do spółki pisemnie o wydanie PIT-8C albo o wskazanie podstawy odmowy. Niezależnie od odpowiedzi należy przygotować własne rozliczenie PIT-38 na podstawie dokumentów dotyczących wykupu i nabycia akcji.

Czy można rozliczyć koszty, których nie ma w PIT-8C?

Tak, jeżeli podatnik potrafi je prawidłowo ustalić i udokumentować. Spółka często nie zna kosztów nabycia akcji przez akcjonariusza, dlatego podatnik powinien samodzielnie zweryfikować dane przed złożeniem PIT-38.

Jaki termin obowiązuje dla PIT-38?

PIT-38 składa się co do zasady do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. W tym samym terminie należy zapłacić podatek wynikający z zeznania, chyba że z rozliczenia wynika strata albo brak podatku do zapłaty.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350

2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037

3. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 28.12.2017 r., nr 0114-KDIP3-2.4011.294.2017.2.MG

4. Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 04.01.2017 r., nr 1462.IPPB2.4511.710.2016.1.MG

5. Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 01.02.2017 r., nr 0461.ITPB4.4511.848.2016.1.AS

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.