Sprzedaż środka trwałego przez zawieszoną spółkę a VAT

Sprzedaż środka trwałego w czasie zawieszenia działalności

Spółka z o.o., która zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej, może zostać wykreślona z rejestru podatników VAT czynnych, jeżeli zawieszenie trwa co najmniej 6 kolejnych miesięcy. Wynika to z art. 96 ust. 9a pkt 1 ustawy o VAT. W pokrewnej strukturze warto porównać także zawieszenie działalności spółki z o.o. sp.k..

Wykreślenie z rejestru nie oznacza jednak, że majątek firmowy traci związek z działalnością gospodarczą. Sprzedaż samochodu, maszyny, sprzętu komputerowego albo innego środka trwałego należącego do spółki może być odpłatną dostawą towaru podlegającą VAT. Dla VAT istotne jest to, czy czynność jest wykonywana przez podatnika w ramach działalności gospodarczej, a nie wyłącznie to, czy w danym dniu podatnik figuruje jako czynny w wykazie VAT.

Jeżeli spółka w okresie zawieszenia zamierza wykonać czynność opodatkowaną, powinna przed jej wykonaniem zawiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego i wskazać okres, w którym czynność będzie wykonywana. Wtedy urząd nie wykreśla podatnika albo przywraca jego rejestrację jako podatnika VAT czynnego na wskazany okres.

W praktyce oznacza to, że najbezpieczniej jest przed sprzedażą środka trwałego złożyć pismo do urzędu skarbowego z informacją, że spółka w okresie zawieszenia zamierza wykonać konkretną czynność opodatkowaną, na przykład sprzedaż samochodu firmowego, oraz wskazać planowany okres tej czynności.

Co zrobić, jeżeli sprzedaż już nastąpiła?

Jeżeli środek trwały został sprzedany przed zgłoszeniem tego faktu do urzędu skarbowego, sprawy nie należy pozostawiać bez rozliczenia. Trzeba przede wszystkim ustalić datę sprzedaży, moment powstania obowiązku podatkowego, kwotę netto, VAT należny oraz okres rozliczeniowy, w którym transakcja powinna zostać wykazana.

Zasadą jest, że obowiązek podatkowy w VAT powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru, chyba że szczególne przepisy przewidują inne rozwiązanie. Przy sprzedaży środka trwałego będzie to najczęściej moment wydania rzeczy nabywcy albo inny moment wynikający z konkretnego przebiegu transakcji i dokumentów.

Do urzędu warto złożyć pismo porządkujące sprawę. W piśmie należy wskazać, że spółka była zawieszona, została wykreślona z rejestru VAT czynnych, lecz faktycznie sprzedała środek trwały, a intencją spółki jest prawidłowe rozliczenie VAT. Należy podać datę transakcji, dane środka trwałego, wartość sprzedaży, stawkę VAT, kwotę podatku oraz okres, za który ma zostać złożony JPK_V7.

Jeżeli termin złożenia JPK_V7 i zapłaty VAT już upłynął, należy liczyć się z koniecznością zapłaty odsetek za zwłokę. W zależności od okoliczności warto także rozważyć złożenie czynnego żalu, zwłaszcza gdy opóźnienie dotyczy pierwotnego niezłożenia wymaganej deklaracji lub pliku JPK_V7 w terminie.

Czy urząd może odmówić przywrócenia statusu VAT wstecz?

Literalne brzmienie art. 96 ustawy o VAT wskazuje, że zawiadomienie powinno zostać złożone przed rozpoczęciem wykonywania czynności opodatkowanych w okresie zawieszenia. Z tego powodu urzędy skarbowe mogą twierdzić, że nie mają podstaw do prostego, technicznego przywrócenia rejestracji VAT czynnej z datą wsteczną.

Nie przesądza to jednak automatycznie, że transakcja pozostaje poza VAT albo że podatnik nie powinien wykazać podatku należnego. Status podatnika VAT ma charakter obiektywny. Jeżeli spółka sprzedała składnik majątku firmowego w ramach działalności gospodarczej, czynność była rzeczywista i nie miała charakteru fikcyjnego, to powinna zostać oceniona na gruncie VAT zgodnie z jej rzeczywistą treścią.

W takim sporze kluczowe jest wykazanie, że sprzedaż rzeczywiście miała miejsce, dotyczyła majątku spółki, została prawidłowo udokumentowana i nie była elementem nadużycia podatkowego. Urząd powinien umożliwić prawidłowe rozliczenie podatku należnego, nawet jeżeli równolegle ocenia uchybienie formalne związane ze spóźnionym zawiadomieniem.

JPK_V7 i zapłata VAT po sprzedaży środka trwałego

Obecnie rozliczenie VAT następuje przez plik JPK_V7 składany elektronicznie. Spółka z o.o. nie składa już klasycznej deklaracji VAT-7 jako odrębnego formularza. W praktyce trzeba więc doprowadzić do tego, aby transakcja została wykazana w JPK_V7 za właściwy okres rozliczeniowy.

Jeżeli spółka nie ma technicznej możliwości samodzielnego wysłania pliku, należy ustalić z księgowością albo pełnomocnikiem, czy można złożyć JPK_V7 podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub przez uprawnioną osobę działającą na podstawie pełnomocnictwa. W spółce z o.o. istotne jest również prawidłowe umocowanie osoby składającej dokumenty elektroniczne.

Po złożeniu JPK_V7 należy zapłacić VAT należny. Jeżeli płatność następuje po terminie, trzeba doliczyć odsetki za zwłokę. Samo oczekiwanie na odpowiedź urzędu nie zawsze chroni przed odsetkami, dlatego w razie wątpliwości warto ustalić z księgowością najbezpieczniejszy sposób zapłaty podatku.

Sprzedaż osobie prywatnej a faktura i kasa fiskalna

Sprzedaż samochodu albo innego środka trwałego osobie prywatnej może wymagać udokumentowania fakturą, jeżeli nabywca zażąda jej w ustawowym terminie. Nawet gdy nabywca nie jest przedsiębiorcą, transakcja może nadal podlegać VAT po stronie sprzedającej spółki.

Osobno należy ocenić obowiązki związane z kasą rejestrującą. W wielu przypadkach sprzedaż składnika majątku trwałego może korzystać ze zwolnienia z ewidencjonowania na kasie, ale zależy to od rodzaju towaru, sposobu zapłaty, dokumentowania transakcji oraz aktualnych warunków zwolnienia. Nie należy więc automatycznie zakładać, że sprzedaż osobie prywatnej zawsze jest neutralna z punktu widzenia kasy fiskalnej.

W przypadku samochodu firmowego trzeba także sprawdzić, czy przy jego nabyciu spółka odliczała VAT w całości albo w części oraz czy późniejsza sprzedaż nie wpływa na wcześniejsze rozliczenia. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy pojazd był wykorzystywany w sposób mieszany albo objęty ograniczeniami w odliczeniu VAT.

Prawo nabywcy do odliczenia VAT

W opisanej sytuacji nabywcą jest osoba prywatna, więc w praktyce nie odliczy ona VAT. Warto jednak wyjaśnić ogólną zasadę, bo ma znaczenie przy sprzedaży środka trwałego innemu przedsiębiorcy.

Sądy i organy podatkowe wielokrotnie wskazywały, że sam brak czynnej rejestracji sprzedawcy nie powinien automatycznie pozbawiać nabywcy prawa do odliczenia VAT, jeżeli transakcja była rzeczywista, podatek był należny, a nabywca działał w dobrej wierze i dochował należytej staranności.

W piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 28 marca 2018 r., nr PT8.054.16.2018, podkreślono, że sam fakt otrzymania faktury z wykazanym VAT nie wystarcza do odliczenia podatku. U wystawcy faktury musi powstać obowiązek podatkowy, a sama transakcja musi odpowiadać rzeczywistemu zdarzeniu gospodarczemu. Jednocześnie brak rejestracji dostawcy jako podatnika VAT czynnego nie pozbawia nabywcy automatycznie prawa do odliczenia, jeżeli nie występują okoliczności wskazujące na oszustwo lub nadużycie.

Podobne podejście wynika z orzecznictwa TSUE, w tym z wyroku z 19 października 2017 r., C-101/16, oraz z tez wyroku w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11. Kluczowe znaczenie mają rzeczywisty charakter transakcji, dobra wiara nabywcy i brak udziału w oszustwie podatkowym.

Jak praktycznie uporządkować sprawę z urzędem?

Najrozsądniejsze działanie polega na szybkim zebraniu dokumentów i przedstawieniu urzędowi pełnego, uporządkowanego stanowiska. Należy przygotować umowę sprzedaży, fakturę albo projekt faktury, dokument OT albo ewidencję środka trwałego, potwierdzenie zapłaty, dane nabywcy oraz wyliczenie VAT.

W piśmie do urzędu warto wskazać, że spółka wnosi o umożliwienie rozliczenia czynności opodatkowanej wykonanej w okresie zawieszenia i o przywrócenie rejestracji VAT na okres niezbędny do wykazania tej czynności, ewentualnie o wskazanie technicznego sposobu złożenia JPK_V7. Jeżeli urząd żąda doprecyzowania terminu sprzedaży, trzeba podać konkretną datę dostawy albo datę wynikającą z dokumentów transakcji.

Jeżeli urząd utrzymuje negatywne stanowisko, podatnik może powołać się na obiektywny charakter statusu podatnika VAT, rzeczywisty charakter transakcji oraz zasadę, że uchybienie formalne nie powinno prowadzić do pominięcia należnego podatku. W sprawach spornych pomocne może być wystąpienie o interpretację indywidualną albo prowadzenie korespondencji w sposób umożliwiający późniejsze wykorzystanie jej w postępowaniu podatkowym lub sądowoadministracyjnym.

FAQ

Czy zawieszona spółka może sprzedać środek trwały?

Tak. Zawieszenie działalności nie oznacza zakazu sprzedaży majątku spółki. Trzeba jednak ocenić skutki podatkowe, zwłaszcza VAT, oraz dopełnić obowiązków wobec urzędu skarbowego.

Czy sprzedaż samochodu po wykreśleniu z rejestru VAT jest nieważna?

Nie. Brak czynnej rejestracji VAT nie powoduje automatycznie nieważności sprzedaży. Może jednak oznaczać problem formalny i konieczność wyjaśnienia sprawy z urzędem oraz prawidłowego rozliczenia podatku.

Czy można przywrócić rejestrację VAT z datą wsteczną?

Przepisy przewidują zawiadomienie przed wykonaniem czynności w okresie zawieszenia. Dlatego urząd może kwestionować przywrócenie rejestracji z datą wsteczną. Nie oznacza to jednak, że rzeczywista transakcja nie powinna zostać rozliczona w VAT.

Czy trzeba złożyć JPK_V7 po sprzedaży środka trwałego?

Jeżeli sprzedaż podlega VAT, powinna zostać wykazana w JPK_V7 za właściwy okres rozliczeniowy. Gdy termin minął, trzeba złożyć rozliczenie po terminie, zapłacić VAT i odsetki, a w zależności od sytuacji rozważyć czynny żal.

Czy osoba prywatna może żądać faktury?

Tak, osoba prywatna może zażądać faktury w ustawowym terminie. To, że nabywca nie prowadzi działalności, nie przesądza jeszcze, że sprzedaż dokonana przez spółkę jest poza VAT.

Podsumowanie

Sprzedaż środka trwałego przez zawieszoną spółkę, która została wykreślona z rejestru podatników VAT czynnych, wymaga uporządkowania formalnego i podatkowego. Najlepiej zgłosić planowaną czynność przed sprzedażą. Jeżeli transakcja już nastąpiła, należy ustalić właściwy okres rozliczeniowy, wykazać VAT należny w JPK_V7, zapłacić podatek z ewentualnymi odsetkami i przedstawić urzędowi kompletne wyjaśnienia.

Najważniejszy argument podatnika polega na tym, że status podatnika VAT i opodatkowanie czynności mają charakter obiektywny. Rzeczywista sprzedaż majątku firmowego nie powinna być pomijana tylko dlatego, że podatnik popełnił błąd formalny związany ze spóźnionym zawiadomieniem urzędu.