Sprzedaż niepublicznego przedszkola

Co właściwie sprzedaje właściciel przedszkola?

Przy sprzedaży niepublicznego przedszkola kluczowe jest prawidłowe określenie przedmiotu umowy. W praktyce mogą wystąpić trzy modele transakcji:

• sprzedaż całego przedsiębiorstwa prowadzącego przedszkole,
• sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa, jeżeli działalność przedszkolna jest wyodrębniona organizacyjnie i finansowo,
• sprzedaż wybranych składników, np. wyposażenia, praw z umów, materiałów dydaktycznych, znaku, domeny, know-how.

To rozróżnienie ma znaczenie dla podatku VAT, podatku dochodowego, odpowiedzialności za zobowiązania, przejęcia pracowników oraz dokumentów, których będzie oczekiwał nabywca.

Zgodnie z Kodeksem cywilnym przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje w szczególności nazwę przedsiębiorstwa, własność rzeczy, prawa z umów najmu i dzierżawy, wierzytelności, środki pieniężne, koncesje, licencje, zezwolenia, prawa własności intelektualnej, tajemnice przedsiębiorstwa oraz księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności.

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje co do zasady wszystko, co wchodzi w jego skład, chyba że co innego wynika z umowy albo z przepisów szczególnych. Dlatego w umowie sprzedaży przedszkola warto bardzo precyzyjnie opisać, co przechodzi na nabywcę, a co pozostaje u zbywcy.

Zobacz również: dane na fakturze dla przedszkola prowadzonego przez osobę fizyczną

Podatki przy sprzedaży przedszkola niepublicznego

Sprzedaż przedszkola może powodować powstanie przychodu podatkowego po stronie zbywcy. Sposób opodatkowania zależy m.in. od formy prowadzenia działalności, sposobu ujęcia składników majątku, wybranej formy opodatkowania oraz tego, czy sprzedawane jest przedsiębiorstwo, zorganizowana część przedsiębiorstwa czy pojedyncze aktywa.

W VAT podstawowa zasada jest inna niż przy zwykłej sprzedaży towarów lub usług. Ustawa o podatku od towarów i usług przewiduje, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Jeżeli więc rzeczywiście dochodzi do zbycia przedsiębiorstwa albo ZCP, transakcja pozostaje poza VAT.

Nie oznacza to jednak, że każda sprzedaż związana z przedszkolem automatycznie jest poza VAT. Jeżeli strony sprzedają tylko wybrane składniki majątkowe, np. meble, pomoce dydaktyczne, sprzęt kuchenny albo wyposażenie sal, może to być zwykła sprzedaż opodatkowana VAT albo objęta zwolnieniem, zależnie od statusu podatnika i rodzaju transakcji.

W praktyce przed podpisaniem umowy warto uzyskać analizę podatkową, zwłaszcza gdy cena jest wysoka, w majątku są nieruchomości, a nabywca chce kontynuować działalność pod dotychczasową marką. Błędne opisanie przedmiotu umowy może prowadzić do sporu z organem podatkowym.

VAT i limit zwolnienia podmiotowego

Jeżeli transakcja nie jest zbyciem przedsiębiorstwa ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa, trzeba odrębnie ocenić VAT. Art. 113 ust. 1 ustawy o VAT przewiduje zwolnienie podmiotowe dla podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym 200 000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.

Trzeba jednak pamiętać, że limit i zwolnienia w VAT należy badać w odniesieniu do konkretnego podatnika i konkretnej czynności. Usługi opieki nad dziećmi i młodzieżą mogą korzystać ze zwolnień właściwych dla tej działalności, ale sprzedaż majątku lub praw związanych z przedszkolem wymaga osobnej kwalifikacji. W razie przekroczenia limitu zwolnienie podmiotowe traci moc od czynności, którą limit przekroczono.

Jeżeli strony chcą mieć większą pewność co do VAT, można rozważyć wystąpienie o interpretację indywidualną. Jest to szczególnie istotne, gdy przedmiot transakcji jest mieszany, a umowa obejmuje zarówno wyposażenie, prawa z umów, nazwę, bazę klientów, dokumentację organizacyjną, jak i elementy know-how.

Przejęcie pracowników przy sprzedaży przedszkola

Sprzedaż przedszkola może oznaczać przejście zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę. Jeżeli nabywca kontynuuje działalność i przejmuje zorganizowaną strukturę z personelem, zastosowanie może mieć art. 23¹ Kodeksu pracy.

W razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę nowy pracodawca staje się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Sam fakt przejścia zakładu pracy nie może stanowić przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę.

Jeżeli u pracodawców nie działają zakładowe organizacje związkowe, dotychczasowy i nowy pracodawca powinni poinformować pracowników na piśmie o przewidywanym terminie przejścia, jego przyczynach, skutkach prawnych, ekonomicznych i socjalnych oraz o planowanych działaniach dotyczących warunków zatrudnienia. Informacja powinna zostać przekazana co najmniej 30 dni przed przewidywanym terminem przejścia zakładu pracy lub jego części.

Warto przygotować również protokół przekazania dokumentacji pracowniczej, listę aktualnych umów, informację o urlopach, wynagrodzeniach, nieobecnościach, badaniach lekarskich, szkoleniach BHP i ewentualnych roszczeniach pracowniczych.

Zmiana osoby prowadzącej i ewidencja przedszkola

Niepubliczne przedszkole działa na podstawie wpisu do ewidencji prowadzonej przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Sama umowa sprzedaży nie zastępuje formalności oświatowych. W praktyce trzeba ustalić z właściwym urzędem, czy możliwa jest zmiana danych osoby prowadzącej w ewidencji, czy konieczne będzie dokonanie nowego wpisu albo złożenie odrębnych dokumentów przez nabywcę.

Zakres wymaganych dokumentów może zależeć od lokalnej praktyki organu ewidencyjnego oraz od tego, czy zmienia się osoba prowadząca, lokal, nazwa, statut, dyrektor, zakres działalności albo liczba miejsc. Dlatego przed zawarciem umowy warto skontaktować się z urzędem gminy lub miasta i potwierdzić wymogi formalne.

W umowie sprzedaży dobrze jest przewidzieć warunki dotyczące skutecznego przejęcia działalności, np. obowiązek współpracy przy zmianach ewidencyjnych, termin przekazania dokumentacji, zasady informowania rodziców oraz konsekwencje odmowy wpisu lub opóźnienia po stronie organu.

Jak wycenić niepubliczne przedszkole?

Wycena przedszkola powinna uwzględniać nie tylko wartość mebli, wyposażenia i pomocy dydaktycznych. W działalności przedszkolnej istotne są także elementy niematerialne: renoma placówki, stabilna liczba dzieci, lokalizacja, kadra, rozpoznawalna nazwa, relacje z rodzicami, procedury organizacyjne, dokumentacja, strona internetowa, know-how i możliwość dalszego korzystania z lokalu.

W praktyce można zastosować kilka podejść do wyceny:

• majątkowe – oparte na wartości wyposażenia, urządzeń, materiałów, praw i ewentualnie nieruchomości,
• dochodowe – oparte na zdolności placówki do generowania przyszłych dochodów,
• porównawcze – oparte na informacjach o podobnych transakcjach, jeżeli są dostępne,
• mieszane – łączące elementy majątkowe, dochodowe i rynkowe.

Jeżeli sprzedaż ma nastąpić szybko, a zbywca ma ograniczony czas na znalezienie kupującego, cena może odbiegać od wartości rynkowej. Taką sytuację często określa się jako sprzedaż wymuszoną. Nie ma jednej uniwersalnej metody obliczenia takiego obniżenia, bo zależy ono od lokalnego popytu, konkurencji, czasu ekspozycji oferty i atrakcyjności placówki.

Przy większych transakcjach warto rozważyć wycenę przez specjalistę. Raport może pomóc w negocjacjach, ułatwić nabywcy ocenę ryzyka i zmniejszyć prawdopodobieństwo późniejszego zarzutu, że cena została ustalona bez uzasadnienia gospodarczego.

Dokumenty potrzebne do sprzedaży przedszkola

Przed rozpoczęciem rozmów z nabywcą warto przygotować uporządkowany pakiet dokumentów. Nie wszystkie dokumenty trzeba przekazywać od razu w pełnej treści, zwłaszcza gdy zawierają dane osobowe dzieci, rodziców lub pracowników. Na etapie negocjacji można stosować anonimizację oraz umowę o zachowaniu poufności.

Najczęściej potrzebne będą:

• opis przedszkola, modelu działalności, liczby miejsc, liczby dzieci i organizacji pracy,
• informacje o wpisie do ewidencji placówek niepublicznych oraz dokumenty składane do organu ewidencyjnego,
• statut, regulaminy, procedury bezpieczeństwa, procedury odbioru dzieci i inne dokumenty organizacyjne,
• umowy z rodzicami lub wzory takich umów oraz informacje o odpłatności,
• informacje o dotacjach, przychodach, kosztach stałych i sezonowości wpływów,
• umowa najmu, dzierżawy albo dokumenty własności lokalu oraz informacje o możliwości dalszego korzystania z lokalu przez nabywcę,
• umowy z dostawcami mediów, cateringu, usług księgowych, ochrony, sprzątania i innych usług stałych,
• lista pracowników i współpracowników, formy zatrudnienia, kwalifikacje, wynagrodzenia oraz podstawowe informacje kadrowe,
• spis wyposażenia, pomocy dydaktycznych, sprzętu, oprogramowania, materiałów i innych składników majątku,
• informacje o prawach do nazwy, logo, domeny, strony internetowej, profili w mediach społecznościowych i materiałów promocyjnych,
• zestawienie zobowiązań, należności, sporów, reklamacji i ewentualnych ryzyk prawnych,
• księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności, w zakresie dopuszczalnym przepisami.

Jeżeli wraz z przedszkolem sprzedawana jest nieruchomość, potrzebne będą dodatkowo dokumenty dotyczące nieruchomości, w tym aktualny stan księgi wieczystej, dokumenty geodezyjne, informacje o sposobie użytkowania, decyzje administracyjne i dokumentacja techniczna. Przy sprzedaży samego przedsiębiorstwa bez nieruchomości trzeba natomiast zadbać o możliwość przeniesienia lub kontynuacji umowy najmu.

Umowa sprzedaży przedszkola

Umowa powinna precyzyjnie opisywać przedmiot sprzedaży. Jeżeli strony zbywają przedsiębiorstwo, warto wymienić składniki objęte transakcją oraz wyłączenia. W razie sprzedaży pojedynczych składników trzeba opisać każdy istotny element majątku lub załączyć szczegółowy wykaz.

W umowie warto uregulować w szczególności:

• cenę, termin i sposób płatności, ewentualną zaliczkę lub zadatek,
• moment wydania przedsiębiorstwa lub składników majątku,
• zasady przejęcia dokumentacji i odpowiedzialność za jej kompletność,
• oświadczenia zbywcy o stanie prawnym, zobowiązaniach i sporach,
• zasady przejęcia pracowników, jeżeli ma zastosowanie art. 23¹ Kodeksu pracy,
• postanowienia dotyczące rodziców, umów, opłat i komunikacji z klientami,
• prawa do nazwy, logo, domeny, strony internetowej i materiałów promocyjnych,
• zakaz konkurencji, jeżeli strony chcą go wprowadzić i potrafią określić jego rozsądny zakres,
• warunki związane z wpisem do ewidencji lub innymi formalnościami administracyjnymi,
• odpowiedzialność za długi, podatki, dotacje i rozliczenia sprzed dnia przejęcia.

Jeżeli umowa obejmuje zbycie przedsiębiorstwa, przepisy Kodeksu cywilnego wymagają zachowania formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Gdy w skład transakcji wchodzi nieruchomość, konieczna będzie forma aktu notarialnego.

Ochrona danych i poufność

Przy sprzedaży przedszkola pojawia się szczególnie wrażliwy obszar: dokumenty dotyczące dzieci, rodziców i pracowników. Nabywca zwykle chce poznać skalę działalności, liczbę dzieci, wpływy z czesnego, strukturę zatrudnienia i koszty. Nie oznacza to jednak, że już na początku negocjacji powinien otrzymać pełne dane osobowe.

Bezpiecznym rozwiązaniem jest etapowe udostępnianie informacji. Najpierw można przekazać dane zbiorcze i zanonimizowane, następnie - po podpisaniu umowy o poufności - szersze dokumenty, a pełne akta i dane osobowe dopiero wtedy, gdy istnieje podstawa prawna i transakcja ma dojść do skutku.

Warto także ustalić, kto i kiedy poinformuje rodziców o zmianie organizacyjnej, jakie dokumenty będą wymagały podpisania na nowo oraz czy nabywca zamierza kontynuować dotychczasowe warunki opieki i odpłatności.

FAQ

Czy sprzedaż przedszkola zawsze jest sprzedażą przedsiębiorstwa?

Nie. Wszystko zależy od tego, co obejmuje umowa. Jeżeli nabywca dostaje zorganizowany zespół składników pozwalający kontynuować działalność, może to być sprzedaż przedsiębiorstwa albo zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Jeżeli kupuje tylko wyposażenie, będzie to zwykle sprzedaż poszczególnych składników majątku.

Czy od sprzedaży przedszkola trzeba zapłacić VAT?

Zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa zasadniczo pozostaje poza VAT. Inaczej może być przy sprzedaży samych składników majątku. Wtedy trzeba ocenić status podatnika, rodzaj sprzedawanych rzeczy lub praw oraz ewentualne zwolnienia.

Czy pracownicy automatycznie przechodzą do nabywcy?

Jeżeli dochodzi do przejścia zakładu pracy lub jego części, nowy pracodawca staje się z mocy prawa stroną dotychczasowych stosunków pracy. Wymaga to odpowiedniego przygotowania informacji dla pracowników i przekazania dokumentacji kadrowej.

Czy można sprzedać przedszkole bez zgody gminy?

Umowę między sprzedającym i kupującym można podpisać, ale kontynuowanie działalności przedszkola wymaga zgodności z przepisami oświatowymi i prawidłowych danych w ewidencji. Dlatego przed transakcją warto potwierdzić w urzędzie, jakie dokumenty są wymagane przy zmianie osoby prowadzącej lub danych placówki.

Czy do wyceny potrzebny jest rzeczoznawca?

Nie zawsze. Przy mniejszych transakcjach strony czasem ustalają cenę samodzielnie, na podstawie majątku, przychodów, kosztów i lokalnego rynku. Rzeczoznawca lub doradca jest jednak przydatny, gdy cena jest wysoka, transakcja obejmuje wiele składników albo nabywca oczekuje formalnego raportu.

Podsumowanie

Sprzedaż niepublicznego przedszkola powinna zacząć się od ustalenia, co dokładnie ma być przedmiotem transakcji. Inne skutki wywoła sprzedaż całego przedsiębiorstwa, inne zorganizowanej części, a jeszcze inne sprzedaż samego wyposażenia. Od tego zależą podatki, dokumenty, obowiązki wobec pracowników i zakres odpowiedzialności stron.

Największą wartość dla nabywcy ma zwykle placówka, którą można płynnie przejąć i dalej prowadzić: z lokalem, personelem, dokumentacją, renomą, stabilną liczbą dzieci i jasnymi zasadami rozliczeń. Dlatego przed wystawieniem oferty warto uporządkować dokumenty, przygotować opis działalności, sprawdzić umowy i zaplanować formalności w ewidencji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
3. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
4. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.