Kapitał zapasowy a sprzedaż spółki z o.o.

Czy kapitał zapasowy trzeba zostawić w spółce przy sprzedaży udziałów?

Nie zawsze. Kapitał zapasowy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie musi bezwzględnie pozostać w spółce tylko dlatego, że wspólnik planuje sprzedaż udziałów. Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie: wartość ekonomiczną spółki, która wpływa na cenę udziałów, oraz prawo do wypłaty konkretnych środków ze spółki.

Kapitał zapasowy jest częścią kapitałów własnych spółki. Dopóki nie zostanie podjęta prawidłowa uchwała o przeznaczeniu określonej kwoty do podziału, wspólnik nie ma prostego prawa do żądania wypłaty tych pieniędzy. Może natomiast negocjować z kupującym, czy środki pozostaną w spółce i podniosą cenę udziałów, czy też przed sprzedażą zostanie podjęta uchwała o wypłacie dywidendy.

Jeżeli kapitał zapasowy powstał z zatrzymanych zysków z lat ubiegłych, co do zasady może być wykorzystany do wypłaty wspólnikom, ale tylko w granicach wynikających z Kodeksu spółek handlowych, umowy spółki i sprawozdania finansowego. Inaczej należy oceniać środki, które nie pochodzą z zysku, albo które zgodnie z umową spółki mają pozostać w spółce na określony cel.

Zobacz również: wypłata z kapitału zapasowego w spółce z o.o.

Limit wypłaty z kapitału zapasowego

Zgodnie z art. 192 Kodeksu spółek handlowych kwota przeznaczona do podziału między wspólników nie może przekraczać zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o niepodzielone zyski z lat ubiegłych oraz o kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów zapasowego i rezerwowych, które mogą być przeznaczone do podziału.

Od tej kwoty trzeba odjąć niepokryte straty, udziały własne oraz kwoty, które zgodnie z ustawą albo umową spółki powinny być przekazane z zysku za ostatni rok obrotowy na kapitał zapasowy lub rezerwowy. Dopiero wynik takiego obliczenia pokazuje maksymalną kwotę, którą można przeznaczyć do wypłaty.

Oznacza to, że nie każda pozycja wykazana jako kapitał zapasowy nadaje się do wypłaty. W praktyce przed podjęciem uchwały należy sprawdzić w szczególności:

• z czego został utworzony kapitał zapasowy,
• czy umowa spółki nie ogranicza jego podziału,
• czy spółka nie ma niepokrytych strat,
• czy wypłata nie naruszy pełnego pokrycia kapitału zakładowego,
• czy zatwierdzone sprawozdanie finansowe pozwala na bezpieczne ustalenie zysku do podziału.

Zakaz zwrotu wkładów i ochrona kapitału zakładowego

Przy planowaniu wypłaty trzeba pamiętać o art. 189 Kodeksu spółek handlowych. W czasie trwania spółki nie wolno zwracać wspólnikom wniesionych wkładów ani w całości, ani w części, chyba że przepisy wyraźnie na to pozwalają. Wspólnicy nie mogą też otrzymywać wypłat z majątku spółki potrzebnego do pełnego pokrycia kapitału zakładowego.

Jeżeli wypłata zostałaby dokonana z naruszeniem tych zasad, może być traktowana jako wypłata nienależna. W takim przypadku spółka może dochodzić jej zwrotu, a odpowiedzialność mogą ponosić również osoby, które dopuściły do dokonania wypłaty sprzecznej z prawem.

Jak przeprowadzić wypłatę przed sprzedażą spółki?

Najczęściej procedura wymaga najpierw analizy sprawozdania finansowego i umowy spółki, a następnie podjęcia uchwały przez zgromadzenie wspólników. Jeżeli wspólnicy chcą wypłacić środki zgromadzone na kapitale zapasowym utworzonym z zysku, uchwała powinna jasno wskazywać kwotę przenoszoną do podziału oraz zasady wypłaty dywidendy.

W uproszczeniu należy wykonać następujące kroki:

1. ustalić, jaka część kapitału zapasowego pochodzi z zysku i może być przeznaczona do podziału,
2. sprawdzić ograniczenia w umowie spółki,
3. obliczyć limit wypłaty według art. 192 Kodeksu spółek handlowych,
4. podjąć uchwałę zgromadzenia wspólników o podziale zysku lub przeniesieniu odpowiednich kwot do podziału,
5. ustalić dzień dywidendy, jeżeli umowa spółki na to pozwala, oraz termin wypłaty.

Jeżeli umowa spółki przewiduje obowiązek zatrzymania określonej części zysku w spółce albo tworzy kapitał zapasowy na konkretny cel, może być konieczna wcześniejsza zmiana umowy spółki. Nie zawsze będzie to jednak możliwe lub opłacalne przed planowaną transakcją sprzedaży udziałów.

Przeczytaj też: przeniesienie zysku na kapitał zapasowy spółki z o.o.

Kto ma prawo do dywidendy, jeśli udziały są sprzedawane?

Zgodnie z art. 193 Kodeksu spółek handlowych uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy są wspólnicy, którym udziały przysługiwały w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku. Umowa spółki może jednak upoważniać zgromadzenie wspólników do określenia dnia, według którego ustala się listę wspólników uprawnionych do dywidendy, czyli dnia dywidendy.

Dzień dywidendy wyznacza się w ciągu dwóch miesięcy od dnia powzięcia uchwały o podziale zysku. Dywidendę wypłaca się w dniu określonym w uchwale wspólników, a jeżeli uchwała takiego dnia nie określa, w dniu określonym przez zarząd.

Przy sprzedaży udziałów ma to duże znaczenie praktyczne. Jeżeli uchwała o podziale zysku zostanie podjęta przed sprzedażą i sprzedający jest wspólnikiem w dniu ustalenia prawa do dywidendy, to co do zasady on będzie uprawniony do wypłaty. Jeżeli sprzedaż nastąpi wcześniej, uprawnionym może być już nabywca udziałów, chyba że strony odpowiednio uregulują rozliczenie ekonomiczne w umowie sprzedaży.

Czy można wypłacić cały kapitał zapasowy?

Nie zawsze. Wypłata całego kapitału zapasowego jest możliwa tylko wtedy, gdy cała ta kwota spełnia warunki ustawowe i umowne. Jeżeli część kapitału zapasowego nie pochodzi z zysku, jest potrzebna na pokrycie strat albo musi pozostać w spółce na podstawie umowy spółki, nie powinna być przeznaczana do dywidendy.

W orzecznictwie podkreślano, że kapitał pochodzący ze zlikwidowanego funduszu celowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być przeznaczony uchwałą wspólników do podziału jako zysk tylko wówczas, gdy ten zysk wynika z bilansu za rok, w którym likwidacja nastąpiła. Tak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 grudnia 1996 r., sygn. akt II CKU 38/96.

Dlatego przed wypłatą nie wystarczy samo sprawdzenie salda konta kapitału zapasowego w księgach rachunkowych. Trzeba ustalić źródło jego powstania, zasady wynikające z umowy spółki oraz aktualną sytuację finansową spółki.

FAQ

Czy wspólnik może sam zażądać wypłaty kapitału zapasowego?

Nie. Sama okoliczność, że w spółce istnieje kapitał zapasowy, nie daje wspólnikowi indywidualnego roszczenia o wypłatę. Potrzebna jest prawidłowa uchwała wspólników i spełnienie warunków z Kodeksu spółek handlowych oraz umowy spółki.

Czy kapitał zapasowy zwiększa cenę udziałów?

Może zwiększać ekonomiczną wartość spółki, a więc także cenę udziałów, ale zależy to od negocjacji stron i ogólnej kondycji spółki. Kupujący może oczekiwać, że środki pozostaną w spółce, albo zgodzić się na wcześniejszą wypłatę i odpowiednio niższą cenę.

Czy wypłata z kapitału zapasowego zawsze jest dywidendą?

Jeżeli wypłata następuje jako podział zysku między wspólników, w praktyce jest traktowana jak dywidenda. Trzeba jednak sprawdzić źródło kapitału zapasowego i podstawę wypłaty, bo nie każda kwota wykazana w kapitale zapasowym może zostać podzielona w tym trybie.

Co jeśli umowa spółki nie przewiduje wypłaty z kapitału zapasowego?

Należy przeanalizować jej treść. Czasem wystarczy uchwała o podziale zysku, ale jeśli umowa spółki nakazuje zatrzymanie określonych kwot albo określa specjalne przeznaczenie kapitału, może być potrzebna zmiana umowy spółki albo rezygnacja z wypłaty.

Czy można najpierw sprzedać udziały, a potem odebrać dywidendę?

To zależy od tego, kiedy powstało prawo do dywidendy i jak uregulowano rozliczenia w umowie sprzedaży udziałów. Jeśli prawo do dywidendy nie zostało ustalone przed sprzedażą, uprawnionym może być nabywca udziałów.

Źródła

• Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, w szczególności art. 189, art. 191, art. 192 i art. 193
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1996 r., sygn. akt II CKU 38/96

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.