Gabinet manicure i pedicure a odbiór Sanepidu

Czy trzeba zgłaszać gabinet manicure i pedicure do odbioru Sanepidu?

W przypadku typowego gabinetu manicure i pedicure nie ma obecnie powszechnego obowiązku składania wniosku o odbiór lokalu przez Sanepid przed rozpoczęciem działalności. Nie funkcjonuje już dawna podstawa prawna, na którą często powoływano się przy zgłaszaniu rozpoczęcia działalności do inspekcji sanitarnej.

W praktyce oznacza to, że samo otwarcie salonu kosmetycznego nie wymaga decyzji zatwierdzającej lokal ani protokołu odbioru Sanepidu, tak jak bywa to wymagane w innych branżach na podstawie odrębnych przepisów. Warto jednak odróżnić brak obowiązku odbioru od obowiązku stałego spełniania wymagań sanitarnych.

Sanepid nadal może przeprowadzić kontrolę gabinetu w zakresie swojej właściwości. Kontrola może dotyczyć m.in. czystości pomieszczeń, sposobu postępowania z narzędziami, dezynfekcji, sterylizacji, przechowywania preparatów, procedur higienicznych oraz warunków ograniczających ryzyko zakażeń.

Dlaczego dawny obowiązek zawiadomienia Sanepidu już nie obowiązuje?

W przeszłości obowiązywał art. 209 Kodeksu pracy. Przepis ten nakładał na pracodawcę rozpoczynającego działalność obowiązek pisemnego zawiadomienia właściwego okręgowego inspektora pracy oraz właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności. Obowiązek ten obejmował również niektóre zmiany w prowadzonej działalności.

Art. 209 Kodeksu pracy został uchylony ustawą z dnia 9 listopada 2012 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Od tego czasu nie można z samego faktu rozpoczęcia działalności jako pracodawca wywodzić obowiązku zgłoszenia gabinetu kosmetycznego do Sanepidu na podstawie tego przepisu.

Nieaktualne jest również odwoływanie się do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lutego 2004 r. w sprawie szczegółowych wymagań sanitarnych, jakim powinny odpowiadać zakłady fryzjerskie, kosmetyczne, tatuażu i odnowy biologicznej. Rozporządzenie to utraciło moc wraz ze zmianami podstawy ustawowej i nie jest obecnie samodzielną podstawą do żądania odbioru salonu kosmetycznego.

Zobacz również: Studio tatuażu w mieszkaniu

Jakie obowiązki sanitarne pozostają mimo braku odbioru?

Najważniejsze znaczenie ma art. 16 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przepis ten dotyczy osób innych niż udzielające świadczeń zdrowotnych, które podejmują czynności, w trakcie których dochodzi do naruszenia ciągłości tkanek ludzkich.

W gabinecie manicure i pedicure ryzyko naruszenia ciągłości tkanek może występować zwłaszcza przy opracowywaniu skórek, używaniu cążek, frezów, nożyczek, narzędzi wielorazowych lub przy zabiegach, podczas których może dojść do skaleczenia. W takiej sytuacji należy wdrożyć i stosować procedury zapewniające ochronę przed zakażeniami i chorobami zakaźnymi.

Procedury powinny w praktyce opisywać m.in.:

• sposób przygotowania stanowiska pracy przed i po kliencie,
• zasady mycia i dezynfekcji rąk oraz stosowania rękawiczek,
• postępowanie z narzędziami jednorazowymi i wielorazowymi,
• dezynfekcję, mycie, pakietowanie i sterylizację narzędzi, jeżeli są używane narzędzia wymagające sterylności,
• postępowanie w razie skaleczenia klienta lub osoby wykonującej usługę,
• dekontaminację powierzchni, urządzeń i pomieszczeń,
• zasady przechowywania preparatów oraz środków dezynfekcyjnych.

Na wniosek podmiotu obowiązanego do wdrożenia i stosowania takich procedur państwowy powiatowy inspektor sanitarny opiniuje procedury. Jest to jednak opiniowanie procedur na wniosek przedsiębiorcy, a nie to samo co obowiązkowy odbiór lokalu przed rozpoczęciem działalności.

Co Sanepid może sprawdzić podczas kontroli salonu?

Brak obowiązku odbioru nie wyklucza kontroli. Państwowa Inspekcja Sanitarna działa na podstawie ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz przepisów regulujących zasady kontroli przedsiębiorców. W typowej sytuacji kontrola przedsiębiorcy powinna odbywać się z zachowaniem reguł wynikających z Prawa przedsiębiorców, chyba że przepisy szczególne pozwalają na inny tryb, np. ze względu na zagrożenie zdrowia.

Podczas kontroli inspektorzy mogą zwracać uwagę przede wszystkim na to, czy faktyczny sposób prowadzenia salonu ogranicza ryzyko zakażeń. W praktyce znaczenie mają nie tylko dokumenty, lecz także codzienna organizacja pracy.

Kontrola może obejmować w szczególności:

• stan sanitarny pomieszczeń, mebli, blatów, foteli i urządzeń,
• dostęp do wody, możliwość higienicznego mycia rąk i utrzymania czystości,
• stosowanie środków dezynfekcyjnych zgodnie z przeznaczeniem i instrukcją producenta,
• rozdzielenie narzędzi czystych, użytych i sterylnych,
• dokumentację sterylizacji, jeżeli salon wykonuje ją samodzielnie,
• umowy lub dowody korzystania z zewnętrznej sterylizatorni, jeżeli narzędzia są sterylizowane poza salonem,
• sposób przechowywania kosmetyków, preparatów i akcesoriów,
• postępowanie z odpadami, w tym ostrymi narzędziami jednorazowymi, jeżeli są używane.

Jeżeli inspekcja stwierdzi nieprawidłowości, może nakazać ich usunięcie w określonym terminie, wydać zalecenia pokontrolne, a w poważniejszych przypadkach zastosować środki przewidziane w przepisach. Skala konsekwencji zależy od rodzaju naruszenia, jego wpływu na bezpieczeństwo klientów oraz zachowania przedsiębiorcy.

Czy warto dobrowolnie kontaktować się z Sanepidem przed otwarciem?

Przedsiębiorca może dobrowolnie skontaktować się z właściwą powiatową stacją sanitarno-epidemiologiczną, zwłaszcza gdy lokal jest nietypowy, ma małą powierzchnię, działalność ma być prowadzona w części mieszkania albo planowane są zabiegi o podwyższonym ryzyku naruszenia skóry. Taki kontakt nie musi oznaczać formalnego odbioru.

W praktyce można zapytać o oczekiwania lokalnej stacji dotyczące procedur, organizacji sterylizacji, wyposażenia zaplecza, sposobu dokumentowania procesów lub postępowania z odpadami. Trzeba jednak pamiętać, że wiążące są przepisy prawa, a nie zwyczajowe wymagania wynikające z dawnych, nieobowiązujących regulacji.

Najbezpieczniej przygotować gabinet tak, jakby kontrola mogła odbyć się krótko po rozpoczęciu działalności. Brak wniosku o odbiór nie powinien oznaczać odkładania procedur, zakupów środków dezynfekcyjnych, organizacji sterylizacji czy przeszkolenia personelu na później.

O czym jeszcze pamiętać przy otwieraniu gabinetu?

Poza zagadnieniami sanitarnymi należy uwzględnić także inne obowiązki, które mogą wynikać z odrębnych przepisów. Znaczenie mogą mieć m.in. przepisy budowlane i techniczne dotyczące lokalu, przepisy BHP, obowiązki pracodawcy wobec pracowników, prawidłowe oznaczenie działalności, zasady przechowywania dokumentacji oraz wymagania dotyczące kosmetyków i preparatów stosowanych w usługach.

Jeżeli działalność kosmetyczna jest prowadzona w domu, trzeba dodatkowo ocenić, czy sposób korzystania z lokalu jest zgodny z jego przeznaczeniem, regulaminem wspólnoty lub spółdzielni oraz przepisami techniczno-budowlanymi. Sam brak obowiązku odbioru Sanepidu nie przesądza jeszcze, że każdy lokal nadaje się do prowadzenia salonu.

W przypadku zatrudniania personelu dochodzą obowiązki pracodawcy, w tym organizacja bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, szkolenia BHP, ocena ryzyka zawodowego oraz zapewnienie środków ochrony, jeżeli są potrzebne przy danym rodzaju usług.

FAQ

Czy Sanepid musi odebrać gabinet manicure przed otwarciem?

Co do zasady nie. Typowy gabinet manicure i pedicure nie wymaga obecnie formalnego odbioru Sanepidu przed rozpoczęciem działalności. Trzeba jednak spełniać wymagania sanitarne od pierwszego dnia pracy. W podobnych sprawach warto porównać także usługi nieuciążliwe w lokalu.

Czy trzeba składać do Sanepidu projekt lokalu albo plan technologiczny?

Nie ma ogólnego obowiązku składania projektu lokalu do zatwierdzenia przy otwieraniu gabinetu manicure i pedicure. Warto jednak przygotować lokal i procedury tak, aby w razie kontroli można było wykazać bezpieczną organizację pracy.

Czy procedury sanitarne są obowiązkowe?

Tak, jeżeli wykonywane czynności wiążą się z naruszeniem ciągłości tkanek albo realnym ryzykiem takiego naruszenia. Procedury powinny opisywać zasady dezynfekcji, sterylizacji, postępowania z narzędziami i reagowania na skaleczenia.

Czy Sanepid może skontrolować salon bez wcześniejszego odbioru?

Tak. Brak obowiązku odbioru nie wyłącza prawa do kontroli. Inspekcja może sprawdzić, czy gabinet jest prowadzony w sposób bezpieczny dla klientów i personelu oraz czy procedury są rzeczywiście stosowane.

Czy można poprosić Sanepid o opinię procedur?

Tak. Ustawa przewiduje możliwość opiniowania procedur przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego na wniosek podmiotu, który ma obowiązek je wdrożyć i stosować. To dobrowolna forma weryfikacji procedur, a nie klasyczny odbiór lokalu.

Co grozi za brak właściwej dezynfekcji lub sterylizacji?

Konsekwencje zależą od rodzaju naruszeń. Sanepid może nakazać usunięcie nieprawidłowości, wydać zalecenia, a w poważniejszych przypadkach zastosować środki przewidziane w przepisach sanitarnych. Szczególnie ryzykowne są uchybienia stwarzające zagrożenie zakażeniem.