Likwidacja rady nadzorczej w spółce z o.o.

Czy w czasie likwidacji można zlikwidować radę nadzorczą?

Tak, ale tylko wtedy, gdy rada nadzorcza nie jest w danej spółce organem obowiązkowym. Otwarcie likwidacji spółki z o.o. nie powoduje automatycznego wygaśnięcia rady nadzorczej. Spółka nadal istnieje, działa z dodatkiem oznaczenia „w likwidacji”, a jej organy funkcjonują w zakresie zgodnym z celem likwidacji.

Zgodnie z art. 275 § 1 Kodeksu spółek handlowych do spółki w okresie likwidacji stosuje się przepisy dotyczące organów spółki oraz praw i obowiązków wspólników, jeżeli przepisy działu o likwidacji nie stanowią inaczej albo z celu likwidacji nie wynika co innego. Oznacza to, że sama likwidacja nie znosi automatycznie postanowień umowy spółki dotyczących rady nadzorczej.

Jeżeli rada nadzorcza została przewidziana w umowie spółki, jej usunięcie wymaga zmiany tej umowy. Samo odwołanie członków rady albo złożenie przez nich rezygnacji nie usuwa jeszcze organu z umowy spółki. W takiej sytuacji organ nadal jest formalnie przewidziany, choć może pozostawać nieobsadzony, co w praktyce może utrudniać czynności wymagające jego udziału.

Kiedy rada nadzorcza w spółce z o.o. jest obowiązkowa?

Co do zasady w spółce z o.o. rada nadzorcza albo komisja rewizyjna jest fakultatywna. Umowa spółki może ustanowić radę nadzorczą, komisję rewizyjną albo oba te organy. Wynika to z art. 213 § 1 Kodeksu spółek handlowych.

Wyjątek przewiduje art. 213 § 2 Kodeksu spółek handlowych. Jeżeli kapitał zakładowy spółki przewyższa 500 000 zł, a wspólników jest więcej niż 25, w spółce powinna być ustanowiona rada nadzorcza albo komisja rewizyjna. W takiej sytuacji nie można po prostu usunąć jedynego organu nadzoru, jeżeli prowadziłoby to do naruszenia ustawowego obowiązku.

Przed podjęciem uchwały trzeba więc ustalić, czy spółka nadal spełnia przesłanki ustawowej obligatoryjności organu nadzoru. Jeżeli tak, możliwa może być na przykład zmiana modelu nadzoru, ale nie całkowite pozbawienie spółki wymaganego organu.

Jak usunąć radę nadzorczą z umowy spółki?

Jeżeli rada nadzorcza nie jest obowiązkowa, a jej istnienie wynika z umowy spółki, należy przeprowadzić zmianę umowy spółki. W praktyce najczęściej obejmuje to:

• przygotowanie projektu uchwały wspólników o zmianie umowy spółki,
• podjęcie uchwały w wymaganej formie, zasadniczo w formie aktu notarialnego,
• usunięcie albo zmianę postanowień umowy spółki dotyczących rady nadzorczej,
• ewentualne odwołanie członków rady, jeżeli nadal są ujawnieni w dokumentach spółki,
• zgłoszenie zmian do Krajowego Rejestru Sądowego.

Wymagana większość głosów zależy od przepisów Kodeksu spółek handlowych oraz od postanowień konkretnej umowy spółki. Przed sporządzeniem uchwały warto sprawdzić, czy umowa nie przewiduje surowszych wymogów, na przykład wyższej większości głosów albo szczególnych zasad reprezentacji wspólników.

Czy likwidacja rady nadzorczej skróci likwidację spółki?

Nie. Samo usunięcie rady nadzorczej nie wpływa na ustawowy przebieg likwidacji. Likwidatorzy nadal muszą zakończyć bieżące interesy spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki w zakresie potrzebnym do zakończenia działalności.

Otwarcie likwidacji następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o rozwiązaniu spółki przez sąd, powzięcia przez wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki albo zaistnienia innej przyczyny rozwiązania. Wynika to z art. 274 § 1 Kodeksu spółek handlowych.

Na czas likwidacji wpływają przede wszystkim czynności związane z zakończeniem spraw spółki, rozliczeniem zobowiązań, wezwaniem wierzycieli, sporządzeniem wymaganych dokumentów i wykreśleniem spółki z rejestru. Podział majątku między wspólników nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od ogłoszenia o otwarciu likwidacji i wezwaniu wierzycieli. Usunięcie rady nadzorczej nie znosi tego ograniczenia.

Na co uważać przed podjęciem uchwały?

Przed likwidacją rady nadzorczej warto sprawdzić trzy kwestie. Po pierwsze, czy organ nie jest obowiązkowy z uwagi na liczbę wspólników i wysokość kapitału zakładowego. Po drugie, czy umowa spółki nie przyznaje radzie kompetencji, których brak mógłby zablokować określone czynności. Po trzecie, czy zmiana umowy spółki jest jeszcze celowa ekonomicznie na danym etapie likwidacji.

Jeżeli spółka jest już bliska zakończenia likwidacji, koszty notarialne i rejestrowe związane ze zmianą umowy mogą okazać się nieproporcjonalne do korzyści. Jeżeli jednak likwidacja potrwa dłużej, a utrzymywanie rady nadzorczej generuje koszty albo komplikuje działanie likwidatorów, zmiana umowy spółki może być uzasadniona.

FAQ

Czy rada nadzorcza przestaje istnieć automatycznie po otwarciu likwidacji?

Nie. Otwarcie likwidacji nie powoduje automatycznego rozwiązania rady nadzorczej. Jeżeli organ wynika z umowy spółki, trzeba zmienić umowę spółki albo stosować jej dotychczasowe postanowienia.

Czy wystarczy odwołać członków rady nadzorczej?

Nie zawsze. Odwołanie członków usuwa konkretne osoby z funkcji, ale nie usuwa samego organu z umowy spółki. Jeżeli celem jest likwidacja organu, konieczna jest zmiana postanowień umowy spółki.

Czy zmiana umowy spółki w likwidacji wymaga zgłoszenia do KRS?

Tak. Zmiana umowy spółki oraz zmiany dotyczące organów ujawnianych w rejestrze powinny zostać zgłoszone do KRS. Zakres zgłoszenia zależy od treści uchwały i aktualnych danych ujawnionych w rejestrze.

Czy usunięcie rady nadzorczej pozwoli szybciej wykreślić spółkę z KRS?

Co do zasady nie. O terminie zakończenia likwidacji decydują przede wszystkim czynności likwidacyjne, rozliczenie wierzycieli, wymagane ogłoszenia, sprawozdania i procedura rejestrowa. Likwidacja rady nadzorczej nie zastępuje tych obowiązków.

Czy w każdej spółce z o.o. można zrezygnować z rady nadzorczej?

Nie. Jeżeli spółka spełnia przesłanki z art. 213 § 2 Kodeksu spółek handlowych, powinna mieć radę nadzorczą albo komisję rewizyjną. Wtedy całkowite usunięcie nadzoru może być sprzeczne z ustawą.