Sprzedaż spółki z o.o. z kredytem i wekslem

Czy można sprzedać spółkę z o.o. z kredytem?

W praktyce potoczna „sprzedaż spółki z o.o.” oznacza najczęściej sprzedaż udziałów. Sama spółka pozostaje tym samym podmiotem, z tym samym numerem KRS, NIP, REGON, majątkiem, umowami i zobowiązaniami. Zmienia się natomiast wspólnik albo wspólnicy.

Co do zasady można sprzedać udziały w spółce z o.o., która ma zaciągnięty kredyt bankowy. Kredyt nie blokuje automatycznie sprzedaży udziałów. Trzeba jednak sprawdzić trzy dokumenty: umowę spółki, umowę kredytu oraz dokumenty zabezpieczeń, w tym deklarację wekslową, jeżeli bank otrzymał weksel.

Umowa spółki może uzależniać sprzedaż udziałów od zgody spółki albo przewidywać inne ograniczenia, np. prawo pierwszeństwa dla pozostałych wspólników. Jeżeli takie postanowienia istnieją, sprzedaż udziałów bez ich dochowania może wywołać spór co do skuteczności transakcji wobec spółki albo odpowiedzialności między stronami.

Umowa kredytu może z kolei zawierać klauzulę zmiany kontroli. Bank może wymagać zawiadomienia o sprzedaży udziałów, przedstawienia dokumentów nowego wspólnika, a w określonych przypadkach także zgody banku. Naruszenie takich postanowień może skutkować wypowiedzeniem umowy kredytu albo żądaniem dodatkowych zabezpieczeń, jeżeli tak przewiduje umowa.

Co dzieje się z kredytem po sprzedaży udziałów?

Sprzedaż udziałów nie powoduje, że kredyt „przechodzi” na kupującego jako jego prywatny dług. Dłużnikiem banku nadal pozostaje spółka z o.o. Jeżeli kredyt został zaciągnięty przez spółkę, podpis pod umową kredytu złożył członek zarządu działający jako organ spółki, a nie jako osoba prywatna, chyba że jednocześnie podpisał odrębne osobiste zabezpieczenie.

To bardzo ważne rozróżnienie. Wspólnik spółki z o.o. nie odpowiada za zobowiązania spółki tylko dlatego, że posiada udziały. Wynika to z art. 151 § 4 Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którym wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki.

Nie oznacza to jednak, że sprzedający zawsze jest całkowicie bezpieczny. Jeżeli oprócz pełnienia funkcji wspólnika albo członka zarządu podpisał prywatne poręczenie, weksel jako poręczyciel wekslowy, oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji, ustanowił hipotekę na swoim majątku albo przystąpił do długu, jego odpowiedzialność może trwać także po sprzedaży udziałów.

Weksel przy kredycie spółki z o.o. - na co uważać?

Weksel przy kredycie spółki z o.o. może pełnić funkcję zabezpieczenia spłaty kredytu. Sam fakt istnienia weksla nie przesądza jeszcze, kto odpowiada prywatnie. Decydujące znaczenie ma to, kto wystawił weksel, kto go podpisał, w jakim charakterze oraz co wynika z deklaracji wekslowej.

Jeżeli weksel został wystawiony przez spółkę, a członek zarządu podpisał go wyłącznie w imieniu spółki, odpowiedzialność co do zasady obciąża spółkę. Jeżeli jednak ta sama osoba podpisała się dodatkowo jako poręczyciel wekslowy, np. z oznaczeniem „poręczam”, „aval” albo w inny sposób wskazujący na osobiste poręczenie, bank może dochodzić zapłaty także od niej.

Przed sprzedażą udziałów należy uzyskać i przeanalizować w szczególności: kopię weksla, deklarację wekslową, umowę kredytu, aneksy, umowy poręczenia, dokumenty ustanowienia zastawu lub hipoteki oraz korespondencję z bankiem dotyczącą zgód na zmianę wspólnika lub zarządu.

Odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki

Inaczej wygląda sytuacja osoby, która była albo nadal jest członkiem zarządu. Członek zarządu nie odpowiada za każdy dług spółki automatycznie, ale może ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 299 Kodeksu spółek handlowych, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

Zgodnie z art. 299 § 1 K.s.h., jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Odpowiedzialność ta dotyczy osób, które pełniły funkcję w zarządzie w czasie, gdy istniało zobowiązanie i zachodziły przesłanki do podjęcia działań wymaganych przez prawo.

Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże jedną z przesłanek wskazanych w art. 299 § 2 K.s.h., w szczególności że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Może też wykazywać brak winy albo brak szkody wierzyciela.

Termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości wynika z Prawa upadłościowego i co do zasady wynosi 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Dlatego samo odwołanie z zarządu po sprzedaży udziałów nie zawsze usuwa ryzyko za wcześniejszy okres, jeżeli wcześniej spółka była już niewypłacalna.

Co jeśli nowy właściciel zadłuży spółkę po sprzedaży?

Jeżeli po sprzedaży udziałów nowy wspólnik lub nowy zarząd zaciągnie kolejne zobowiązania, były wspólnik co do zasady za nie nie odpowiada. Nie jest już właścicielem udziałów i nie decyduje o działalności spółki.

Wyjątki mogą pojawić się wtedy, gdy były właściciel nadal pozostaje członkiem zarządu, nadal figuruje jako poręczyciel, jego prywatny majątek zabezpiecza zobowiązania spółki albo w umowie sprzedaży udziałów przyjął określone gwarancje lub obowiązki odszkodowawcze. Ryzyko może także wynikać z nieprawdziwych oświadczeń złożonych kupującemu, np. że spółka nie ma innych zobowiązań, gdy w rzeczywistości takie zobowiązania istnieją.

Z tego powodu w dniu transakcji warto zadbać nie tylko o sprzedaż udziałów, lecz także o skuteczne odwołanie z zarządu, zgłoszenie zmian do KRS, rozliczenie dokumentów finansowych i potwierdzenie, czy bank zwalnia sprzedającego z ewentualnych osobistych zabezpieczeń. Samo zbycie udziałów nie zwalnia automatycznie z poręczenia udzielonego bankowi.

Forma sprzedaży udziałów i obowiązki po transakcji

Sprzedaż udziałów w spółce z o.o. wymaga zachowania formy przewidzianej w Kodeksie spółek handlowych. Co do zasady zbycie udziału, jego części albo ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. W spółkach obsługiwanych w systemie teleinformatycznym mogą wystąpić szczególne rozwiązania elektroniczne, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.

Po zawarciu umowy sprzedaży udziałów zainteresowani powinni zawiadomić spółkę o przejściu udziałów i przedstawić dowód transakcji. Zgodnie z art. 187 K.s.h. przejście udziału jest skuteczne wobec spółki od chwili, gdy spółka otrzyma zawiadomienie wraz z dowodem dokonania czynności.

Zarząd powinien następnie zaktualizować księgę udziałów i złożyć do sądu rejestrowego aktualną listę wspólników, jeżeli zmiana tego wymaga. W praktyce trzeba też zweryfikować obowiązki dotyczące Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, ponieważ zmiana właścicielska może wpływać na dane beneficjenta rzeczywistego spółki.

Co wpisać w umowie sprzedaży udziałów?

Przy spółce z kredytem i wekslem umowa sprzedaży udziałów powinna być dokładniejsza niż prosta umowa przeniesienia udziałów. W interesie sprzedającego i kupującego jest opisanie rzeczywistego stanu spółki, aby ograniczyć późniejsze zarzuty zatajenia długu albo nieprawdziwych oświadczeń.

W umowie warto uregulować w szczególności:

• dokładną informację o kredycie, jego saldzie, terminach spłaty i ewentualnych zaległościach,
• wykaz zabezpieczeń kredytu, w tym weksla, poręczeń, zastawów, hipotek i oświadczeń egzekucyjnych,
• oświadczenie, czy sprzedający udzielił jakichkolwiek osobistych zabezpieczeń,
• obowiązek uzyskania zgody banku albo zawiadomienia banku, jeżeli wynika to z umowy kredytu,
• zasady zwolnienia sprzedającego z osobistych zabezpieczeń, jeżeli bank się na to zgodzi,
• odpowiedzialność stron za zobowiązania ujawnione i nieujawnione,
• moment wydania dokumentów spółki, ksiąg, haseł, rachunków bankowych i dokumentacji kredytowej,
• zasady odwołania dotychczasowego zarządu i powołania nowego zarządu.

Jeżeli bank nie zgadza się na zwolnienie sprzedającego z poręczenia albo zabezpieczenia wekslowego, należy rozważyć, czy cena sprzedaży udziałów i postanowienia umowy rekompensują to ryzyko. Samo zobowiązanie kupującego, że będzie spłacał kredyt, nie zawsze wystarczy do ochrony sprzedającego wobec banku.

FAQ

Czy można sprzedać spółkę z o.o., która ma niespłacony kredyt?

Tak, co do zasady można sprzedać udziały w spółce z o.o. z niespłaconym kredytem. Trzeba jednak sprawdzić umowę spółki, umowę kredytu i zabezpieczenia, ponieważ mogą przewidywać zgodę banku, zawiadomienie banku albo inne warunki transakcji.

Czy po sprzedaży udziałów kredyt przechodzi na kupującego?

Nie w sensie prywatnej odpowiedzialności kupującego. Kredyt nadal obciąża spółkę jako dłużnika. Kupujący obejmuje udziały w spółce, która ma określone zobowiązania, ale nie staje się automatycznie osobistym dłużnikiem banku, chyba że przyjmie takie zobowiązanie lub udzieli zabezpieczenia.

Czy były wspólnik odpowiada za długi zaciągnięte przez nowego właściciela?

Co do zasady nie. Były wspólnik nie odpowiada za nowe zobowiązania spółki tylko dlatego, że kiedyś posiadał udziały. Ryzyko może jednak istnieć, jeżeli pozostaje członkiem zarządu, nadal zabezpiecza dług prywatnym majątkiem albo przyjął szczególne zobowiązania w umowie sprzedaży udziałów.

Czy sprzedaż udziałów zwalnia z poręczenia wekslowego?

Nie automatycznie. Poręczenie wekslowe albo inne osobiste zabezpieczenie obowiązuje niezależnie od tego, czy dana osoba nadal jest wspólnikiem. Do zwolnienia z takiego zabezpieczenia potrzebna jest zgoda wierzyciela, najczęściej banku, albo inna skuteczna czynność przewidziana w dokumentach zabezpieczenia.

Czy trzeba zgłosić sprzedaż udziałów do KRS?

Po sprzedaży udziałów spółka powinna zostać zawiadomiona o przejściu udziałów wraz z dowodem transakcji. Zarząd aktualizuje księgę udziałów i w razie potrzeby składa do KRS aktualną listę wspólników. Trzeba też zweryfikować obowiązki dotyczące beneficjenta rzeczywistego.

Czy odwołanie z zarządu wystarczy, aby uniknąć odpowiedzialności?

Odwołanie z zarządu ogranicza ryzyko za okres późniejszy, ale nie usuwa automatycznie odpowiedzialności za wcześniejsze zaniechania. Jeżeli w czasie pełnienia funkcji istniały podstawy do zgłoszenia upadłości, a zarząd tego nie zrobił, sprawę trzeba ocenić pod kątem art. 299 K.s.h. i przepisów Prawa upadłościowego.

Źródła

• Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, t.j. Dz.U. 2024 poz. 18 z późn. zm.
• Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, t.j. Dz.U. 2024 poz. 794 z późn. zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.