Udziały w spółce z o.o. a emerytura

Czy emerytka może mieć udziały w spółce z o.o.?

Tak. Przepisy nie zabraniają emerytowi ani emerytce posiadania udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Udziały mogą być nabyte odpłatnie, odziedziczone, objęte przy zakładaniu spółki albo otrzymane w inny dopuszczalny prawnie sposób.

Samo posiadanie udziałów oznacza udział kapitałowy w spółce, a nie automatyczne wykonywanie pracy. Wspólnik może otrzymywać dywidendę, uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników i wykonywać prawa właścicielskie. Nie oznacza to jeszcze, że podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym ani że osiąga przychód wpływający na wysokość emerytury.

W opisanej sytuacji kluczowe znaczenie ma wiek. Emerytka ma 68 lat, a więc przekroczyła powszechny wiek emerytalny przewidziany dla kobiet. Z tego powodu jej emerytura nie powinna być zmniejszana ani zawieszana tylko dlatego, że posiada udziały albo osiąga przychody z działalności, która u młodszych emerytów mogłaby wymagać rozliczenia z ZUS.

Kiedy ZUS może zmniejszyć albo zawiesić emeryturę?

Zasady zmniejszania i zawieszania świadczeń dotyczą przede wszystkim emerytów, którzy nie osiągnęli jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, oraz rencistów. Chodzi o przychody z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, na przykład z umowy o pracę, umowy zlecenia albo pozarolniczej działalności.

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego emerytura jest wypłacana bez stosowania limitów dorabiania. W przypadku kobiety jest to 60 lat. Dlatego emerytka w wieku 68 lat nie musi obawiać się zmniejszenia emerytury wyłącznie z powodu posiadania udziałów w spółce z o.o. ani z powodu przychodów, które normalnie podlegałyby limitom dorabiania.

Warto jednak pamiętać o odrębnej zasadzie dotyczącej osób, które uzyskały prawo do emerytury, ale kontynuują zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy bez rozwiązania stosunku pracy. To inny problem niż samo posiadanie udziałów w spółce i powinien być oceniany osobno.

Dywidenda z udziałów a emerytura

Dywidenda jest wypłatą z zysku spółki dla wspólnika. Co do zasady nie jest wynagrodzeniem za pracę, nie stanowi podstawy składek na ubezpieczenia społeczne i nie jest typowym przychodem, który ZUS rozlicza w ramach limitów dorabiania do emerytury.

Jeżeli emerytka jest wyłącznie wspólnikiem spółki wieloosobowej i nie wykonuje w niej pracy, nie pełni odpłatnej funkcji ani nie prowadzi w tej formie działalności uznawanej przez przepisy ubezpieczeniowe za tytuł do ubezpieczeń, samo otrzymanie dywidendy nie powinno wpływać na wypłatę emerytury.

Dywidenda może natomiast rodzić obowiązki podatkowe. To jednak odrębna kwestia od prawa do emerytury i jej wysokości.

Jeżeli zysk nie jest wypłacany w całości, wspólnicy powinni ustalić, co można zrobić z niepodzielonym zyskiem w spółce z o.o.. Odrębnym rozwiązaniem może być zaliczka na dywidendę w spółce z o.o., ale tylko po spełnieniu ustawowych warunków.

Jednoosobowa spółka z o.o. a składki ZUS

Inaczej należy ocenić sytuację jedynego wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. Na gruncie przepisów o ubezpieczeniach społecznych taki wspólnik jest traktowany jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Może to oznaczać obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń i opłacania składek, z uwzględnieniem zasad właściwych dla emerytów.

Nie każda osoba mająca udziały w spółce z o.o. jest jednak jednoosobowym wspólnikiem. Jeżeli spółka ma kilku rzeczywistych wspólników, sam udział kapitałowy zwykle nie tworzy tytułu do ubezpieczeń społecznych. Ryzyko sporu może pojawić się wtedy, gdy drugi wspólnik ma jedynie symboliczny udział, a układ właścicielski w praktyce przypomina spółkę jednoosobową.

Dla emerytki, która osiągnęła już powszechny wiek emerytalny, nawet istnienie przychodu z działalności objętej ubezpieczeniami nie powoduje zmniejszenia emerytury na podstawie limitów dorabiania. Może jednak wpływać na obowiązki składkowe, dlatego warto rozdzielać dwie kwestie: prawo do pełnej emerytury oraz ewentualny obowiązek ubezpieczeniowy.

Pełnienie funkcji w zarządzie albo praca dla spółki

Posiadanie udziałów nie jest tym samym co pełnienie funkcji członka zarządu ani wykonywanie pracy na rzecz spółki. Emerytka może być wspólnikiem, a jednocześnie nie mieć żadnej umowy ze spółką i nie pobierać wynagrodzenia.

Jeżeli jednak emerytka zawrze ze spółką umowę o pracę, umowę zlecenia albo inną umowę stanowiącą tytuł do ubezpieczeń społecznych, powstają obowiązki typowe dla takiej umowy. W przypadku osoby przed powszechnym wiekiem emerytalnym mogłoby to mieć znaczenie dla limitów dorabiania. Po osiągnięciu tego wieku limity nie obniżają emerytury, ale obowiązki płatnika składek i podatku nadal trzeba ocenić zgodnie z rodzajem umowy.

Wynagrodzenie członka zarządu powołanego uchwałą należy analizować oddzielnie od dywidendy i oddzielnie od umowy o pracę. Sam fakt bycia udziałowcem nie przesądza jeszcze o zasadach oskładkowania wynagrodzenia z innego tytułu.

Czy emerytka musi zgłaszać udziały do ZUS?

Co do zasady samo nabycie lub posiadanie udziałów w spółce z o.o. nie wymaga zawiadamiania ZUS. ZUS interesują przede wszystkim przychody z działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli mają znaczenie dla prawa do świadczenia albo jego wysokości.

Emerytka w wieku 68 lat, która ma ustalone prawo do emerytury i osiągnęła powszechny wiek emerytalny, nie rozlicza się z limitów dorabiania w taki sposób jak osoby pobierające wcześniejszą emeryturę. Jeżeli nie wykonuje pracy dla spółki i nie jest jedynym wspólnikiem spółki z o.o., samo posiadanie udziałów nie powinno powodować obowiązków wobec ZUS.

W razie wątpliwości warto sprawdzić dokumenty spółki, listę wspólników, sposób powołania do organów oraz ewentualne umowy zawarte ze spółką. To one przesądzają, czy w sprawie występuje wyłącznie inwestycja kapitałowa, czy także tytuł do ubezpieczeń.

Podsumowanie

Emerytka w wieku 68 lat może posiadać udziały w spółce z o.o. i samo to nie wpływa na wypłatę emerytury. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego świadczenie nie jest zmniejszane ani zawieszane z powodu przychodów objętych limitami dorabiania.

Najbezpieczniej rozróżnić trzy sytuacje: zwykłe posiadanie udziałów, otrzymywanie dywidendy oraz wykonywanie pracy lub prowadzenie działalności w formie jednoosobowej spółki z o.o. Pierwsze dwie sytuacje zwykle nie wpływają na emeryturę. Trzecia może powodować obowiązki składkowe, choć po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego nie powinna obniżać samego świadczenia z powodu limitów dorabiania.

FAQ

Czy emerytka po 60. roku życia może mieć udziały w spółce z o.o.?

Tak. Przepisy nie zakazują emerytce posiadania udziałów. Samo bycie wspólnikiem spółki z o.o. nie odbiera prawa do emerytury i nie powoduje jej automatycznego zmniejszenia.

Czy dywidenda ze spółki z o.o. obniża emeryturę?

Co do zasady nie. Dywidenda jest wypłatą z zysku dla wspólnika, a nie wynagrodzeniem za pracę. U emerytki, która osiągnęła powszechny wiek emerytalny, nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia emerytury na zasadach limitów dorabiania.

Czy jednoosobowa spółka z o.o. zmienia sytuację emeryta?

Tak, może zmieniać obowiązki składkowe. Jedyny wspólnik spółki z o.o. jest na gruncie ubezpieczeń społecznych traktowany szczególnie, podobnie do osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. Nie oznacza to jednak, że po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego emerytura zostanie zmniejszona z powodu limitów dorabiania.

Czy trzeba informować ZUS o nabyciu udziałów?

Zwykle nie ma takiego obowiązku, jeżeli chodzi wyłącznie o udziały w spółce wieloosobowej i brak pracy na rzecz spółki. Inaczej może być, gdy emeryt wykonuje pracę, ma umowę ze spółką albo jest jedynym wspólnikiem.

Czy emeryt może być członkiem zarządu spółki z o.o.?

Może. Trzeba jednak oddzielić funkcję w zarządzie od samego posiadania udziałów. Jeżeli z pełnieniem funkcji wiąże się wynagrodzenie, należy osobno ocenić skutki podatkowe, składkowe i dokumentacyjne. Jeżeli emeryt pełni funkcję w zarządzie, pomocny będzie też tekst o tym, jak wygląda prezes spółki bez umowy o pracę a emerytura.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Potrzebujesz indywidualnej odpowiedzi? Opisz swoją sytuację w formularzu poniżej. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.