Fundator w zarządzie i radzie fundacji

Czy fundator może być w zarządzie fundacji?

Tak. Ustawa o fundacjach nie wprowadza ogólnego zakazu, aby fundator był członkiem zarządu fundacji. Fundator może więc powołać fundację, wnieść majątek na jej cele i jednocześnie zostać członkiem zarządu, w tym prezesem, o ile statut został tak skonstruowany.

Statut fundacji powinien określać przede wszystkim nazwę, siedzibę, majątek, cele, zasady działania, formy i zakres działalności, skład i organizację zarządu, sposób powoływania członków zarządu oraz ich obowiązki i uprawnienia. To właśnie statut przesądza, kto może wejść do zarządu, jak długo trwa kadencja i kto powołuje oraz odwołuje członków organów.

Nie ma również przeszkód, aby fundatorów było dwóch, na przykład matka i syn. W akcie fundacyjnym można wskazać wolę ustanowienia fundacji, cel fundacji oraz majątek przeznaczony na jej działalność. Następnie w statucie należy ułożyć strukturę organów tak, aby była przejrzysta i możliwa do zarejestrowania w KRS.

Zarząd fundacji a rada fundacji

Zarząd jest podstawowym i obowiązkowym organem fundacji. To zarząd reprezentuje fundację, prowadzi jej bieżące sprawy, wykonuje statut i odpowiada za realizację celów fundacji.

Rada fundacji nie jest obowiązkowa w każdej zwykłej fundacji. Może jednak zostać przewidziana w statucie jako organ nadzoru, kontroli, opiniowania lub wsparcia strategicznego. Jeżeli rada ma kontrolować zarząd, jej skład powinien zapewniać rzeczywistą niezależność od zarządu.

W praktyce nie należy wpisywać do statutu rozwiązania, w którym ta sama osoba jest jednocześnie prezesem zarządu i przewodniczącym rady fundacji kontrolującej zarząd. Taka konstrukcja prowadzi do konfliktu funkcji, bo jedna osoba miałaby wykonywać czynności zarządcze i zarazem kontrolować własne działania. Może to utrudnić rejestrację, rozliczenia oraz późniejsze funkcjonowanie fundacji.

Bezpieczniejszy model jest prosty: syn może być prezesem zarządu, a matka może pełnić funkcję w radzie fundacji albo odwrotnie. Jeżeli fundacja ma działać w wąskim, rodzinnym składzie, czasem lepszym rozwiązaniem jest rezygnacja z rady fundacji i pozostawienie tylko zarządu, chyba że status OPP lub założenia organizacyjne wymagają organu kontroli.

Fundacja ze statusem OPP

Jeżeli fundacja chce uzyskać status organizacji pożytku publicznego, musi spełnić dodatkowe warunki wynikające z ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Jednym z nich jest posiadanie statutowego kolegialnego organu kontroli lub nadzoru, odrębnego od organu zarządzającego i niepodlegającego mu w zakresie kontroli lub nadzoru.

W fundacji OPP członkowie organu kontroli lub nadzoru nie mogą być członkami organu zarządzającego. Nie mogą także pozostawać z członkami zarządu w związku małżeńskim, we wspólnym pożyciu, w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa ani podległości służbowej. Dochodzą również ograniczenia dotyczące niekaralności oraz zasad wynagradzania członków organu nadzoru.

Oznacza to, że jeżeli fundacja miałaby ubiegać się o status OPP, syn nie może jednocześnie być w zarządzie i w organie kontroli. Trzeba też szczególnie ostrożnie zaplanować udział osób bliskich w radzie fundacji, bo więzi rodzinne z członkami zarządu mogą wykluczyć spełnienie wymogów OPP.

Fundacja a działalność gospodarcza

Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą tylko w rozmiarach służących realizacji jej celów. Musi to wynikać ze statutu, a fundacja podejmująca działalność gospodarczą wymaga odpowiedniego ujawnienia w KRS jako przedsiębiorca. W praktyce w statucie trzeba wtedy wskazać zakres działalności i przeznaczyć na nią wymagany majątek.

Jeżeli fundacja ma wyłącznie upamiętniać artystę, organizować wystawy, konkursy, działania promocyjne, granty lub wydarzenia kulturalne bez prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec szkoły, ryzyko naruszenia zakazu konkurencji jest mniejsze. Nie wystarczy jednak sama etykieta „brak działalności gospodarczej”. Znaczenie ma to, co fundacja będzie faktycznie robiła, do kogo kierowała ofertę i czy jej działania będą pokrywały się z działalnością szkoły.

Jeżeli fundacja zacznie prowadzić odpłatne kursy fotografii, warsztaty, szkolenia, zajęcia edukacyjne lub inną działalność zbliżoną do działalności szkoły prowadzonej przez spółkę z o.o., może powstać realny konflikt interesów i problem zakazu konkurencji.

Zakaz konkurencji członka zarządu spółki z o.o.

Członek zarządu spółki z o.o. podlega ustawowemu zakazowi konkurencji z art. 211 Kodeksu spółek handlowych. Bez zgody spółki nie może zajmować się interesami konkurencyjnymi ani uczestniczyć w konkurencyjnej spółce lub innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek organu.

Fundacja jest osobą prawną. Jeżeli więc jej działalność byłaby konkurencyjna wobec spółki prowadzącej szkołę fotograficzną, członkostwo syna w organie fundacji mogłoby wymagać zgody spółki. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, zgody udziela organ uprawniony do powołania zarządu. W typowej spółce z o.o. będzie to najczęściej zgromadzenie wspólników, ale zawsze trzeba sprawdzić umowę spółki.

Istotny jest także art. 209 Kodeksu spółek handlowych. Jeżeli pojawia się sprzeczność interesów spółki z interesami członka zarządu albo osób z nim powiązanych, członek zarządu powinien ujawnić tę sprzeczność i wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu takich spraw. Warto zadbać o protokół, uchwałę lub pisemne stanowisko, aby później nie było wątpliwości co do przejrzystości działań.

Kiedy fundacja może być uznana za konkurencyjną?

O konkurencyjności nie decyduje sama nazwa podmiotu ani rodzinny lub pamiątkowy cel fundacji. Trzeba porównać realny zakres działalności fundacji i spółki: przedmiot usług, terytorium działania, grupę odbiorców, sposób finansowania, korzystanie z zasobów, markę, know-how oraz możliwość przejęcia klientów lub uczestników zajęć.

Jeżeli spółka prowadzi prywatną szkołę fotograficzną, a fundacja organizuje bezpłatne wystawy prac zmarłego artysty i konkursy stypendialne, trudno mówić o typowej konkurencji. Jeżeli jednak fundacja zacznie prowadzić regularne kursy fotografii, warsztaty komercyjne albo płatną szkołę artystyczną kierowaną do tych samych odbiorców, ryzyko naruszenia art. 211 KSH będzie znacznie większe.

W razie wątpliwości bezpiecznym rozwiązaniem jest uzyskanie zgody spółki jeszcze przed rozpoczęciem działalności fundacji w spornym obszarze. Zgoda powinna być udzielona przez właściwy organ spółki i obejmować możliwie konkretny zakres aktywności fundacji.

Jak bezpiecznie ułożyć statut fundacji?

W opisanej sytuacji statut powinien jasno rozdzielać funkcje zarządcze i kontrolne. Jeżeli syn ma być prezesem zarządu, nie powinien równocześnie pełnić funkcji przewodniczącego rady fundacji. Rada, jeżeli zostanie powołana, powinna mieć własne kompetencje i skład pozwalający na realną kontrolę lub doradztwo.

Warto też precyzyjnie opisać cele fundacji. Jeżeli intencją jest upamiętnienie artysty, promocja jego twórczości, organizacja wystaw, archiwizacja dorobku, wspieranie młodych twórców lub fundowanie stypendiów, powinno to wynikać z treści statutu. Jeżeli fundacja nie ma prowadzić działalności gospodarczej, statut nie powinien przewidywać takiej działalności na zapas, bez realnej potrzeby.

Jeżeli w przyszłości fundacja miałaby prowadzić odpłatne warsztaty lub działalność edukacyjną, trzeba wcześniej wrócić do oceny zakazu konkurencji. Możliwe, że konieczna będzie zgoda spółki, zmiana statutu fundacji albo takie ograniczenie aktywności fundacji, aby nie wchodziła ona w rynek szkoły.

FAQ

Podsumowanie

Syn może być współfundatorem fundacji razem z matką i może pełnić funkcję w zarządzie fundacji, w tym funkcję prezesa, o ile statut został właściwie przygotowany. Nie powinien natomiast jednocześnie zasiadać w zarządzie i w radzie fundacji, jeżeli rada ma kontrolować zarząd. Przy statusie OPP rozdzielenie organu zarządzającego i kontrolnego jest obowiązkowe. Szerszy kontekst pokazuje też omówienie zagadnienia: odwołanie prezesa fundacji.

Osobną kwestią jest zakaz konkurencji wynikający z pełnienia funkcji w zarządzie spółki z o.o. Jeżeli fundacja ma wyłącznie upamiętniać artystę i nie będzie wchodziła w działalność konkurencyjną wobec szkoły, ryzyko jest ograniczone. Jeżeli jednak fundacja zacznie prowadzić podobną działalność edukacyjną, warsztaty lub kursy, trzeba uzyskać zgodę spółki albo zmienić założenia działania fundacji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach - Internetowy System Aktów Prawnych

2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, w szczególności art. 209 i art. 211 - Internetowy System Aktów Prawnych

3. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w szczególności art. 20 - Internetowy System Aktów Prawnych

4. Portal Rejestrów Sądowych KRS - informacje o obsłudze spraw KRS

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.