Zamknięcie spółki bez majątku i z długiem w ZUS

Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki bez majątku

Zakładam, że chodzi o spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością wpisaną do KRS. W takiej sytuacji pierwsze pytanie nie brzmi, czy spółka ma środki na likwidację, lecz czy jest niewypłacalna. Jeżeli spółka utraciła zdolność wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, zarząd powinien ocenić obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Wniosek o upadłość składa się do sądu upadłościowego. Obecnie w sprawach upadłościowych pisma co do zasady wnosi się przez Krajowy Rejestr Zadłużonych. Nie jest to wniosek do KRS i sąd upadłościowy nie wykreśla spółki z rejestru przedsiębiorców.

Jeżeli spółka nie ma majątku, sąd upadłościowy najczęściej nie ogłosi upadłości, ponieważ postępowanie upadłościowe wymaga środków przynajmniej na jego koszty. W takiej sytuacji sąd może oddalić wniosek na podstawie przepisów Prawa upadłościowego, jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania albo wystarcza jedynie na te koszty.

Ważne jest rozróżnienie pojęć: w typowej sytuacji sąd nie „odrzuca” wniosku z powodu braku majątku, lecz może go oddalić. Odrzucenie dotyczy przede wszystkim braków formalnych lub niedopuszczalności pisma, natomiast oddalenie oznacza merytoryczną ocenę przesłanek upadłości.

W opisanym stanie faktycznym samo oczekiwanie na decyzję ZUS w sprawie umorzenia zaległości nie zawsze wystarczy, aby bezpiecznie wstrzymać działania zarządu. Jeżeli spółka jest niewypłacalna, zarząd powinien udokumentować swoją ocenę sytuacji i rozważyć złożenie wniosku w ustawowym terminie. Późniejsze umorzenie długu przez ZUS może zmienić sytuację, ale nie powinno być traktowane jako pewne, dopóki nie ma decyzji.

Zobacz również: skutki ogłoszenia upadłości dla udziałowców i akcjonariuszy

Co zrobi sąd upadłościowy?

Sąd upadłościowy może przede wszystkim:

• ogłosić upadłość, jeżeli są spełnione przesłanki i istnieje majątek pozwalający prowadzić postępowanie,
• oddalić wniosek, jeżeli majątek spółki nie wystarcza na koszty postępowania,
• wezwać do uzupełnienia braków formalnych, jeżeli wniosek jest niekompletny,
• w określonych sytuacjach umorzyć postępowanie, jeżeli brak majątku ujawni się już po jego otwarciu.

Dla zarządu najistotniejsze jest to, aby wniosek był prawidłowo przygotowany i zawierał rzetelny opis majątku, zobowiązań, wierzycieli, dokumentów księgowych oraz przyczyn niewypłacalności. Przy małej zaległości wobec ZUS i braku innych wierzycieli nadal trzeba wykazać, czy spółka rzeczywiście utraciła zdolność regulowania wymagalnych zobowiązań.

W praktyce warto dołączyć dokumenty potwierdzające brak majątku, brak zatrudnienia, zaprzestanie działalności, zawieszenie działalności oraz korespondencję z ZUS w sprawie umorzenia. Jeżeli spółka ma rachunki bankowe, księgi, sprawozdania finansowe albo uchwały wspólników dotyczące dalszych losów spółki, również mogą mieć znaczenie.

Oddalenie wniosku a wykreślenie spółki z KRS

Oddalenie wniosku o upadłość z powodu braku majątku nie kończy automatycznie bytu prawnego spółki. Spółka nadal istnieje w KRS, ma organy, obowiązki sprawozdawcze i podatkowe oraz może być adresatem korespondencji urzędowej.

Znaczenie ma jednak ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie z art. 25a ustawy o KRS sąd rejestrowy wszczyna z urzędu postępowanie o rozwiązanie podmiotu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego między innymi wtedy, gdy oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości albo umorzono postępowanie upadłościowe z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania.

W takim postępowaniu sąd rejestrowy bada, czy spółka:

• nie posiada zbywalnego majątku,
• faktycznie nie prowadzi działalności,
• nie ma okoliczności przemawiających przeciwko wykreśleniu, zwłaszcza związanych z interesem wierzyciela.

Istnienie niezaspokojonych zobowiązań nie wyłącza samo w sobie możliwości rozwiązania spółki bez likwidacji. Oznacza to, że sama zaległość wobec ZUS nie musi blokować wykreślenia. Sąd rejestrowy może jednak badać, czy interes wierzyciela nie przemawia za pozostawieniem spółki w rejestrze.

Warto we wniosku upadłościowym wyraźnie opisać, że spółka nie ma zbywalnego majątku i faktycznie nie prowadzi działalności. Można też zawnioskować, aby w razie oddalenia wniosku z powodu braku środków sąd upadłościowy przekazał stosowną informację sądowi rejestrowemu. Nie zastępuje to decyzji sądu rejestrowego, ale porządkuje dalszą ścieżkę.

Czy zgromadzenie wspólników musi podejmować uchwałę?

Wniosek o ogłoszenie upadłości składa zarząd. Do samego złożenia wniosku upadłościowego nie jest konieczna uchwała zgromadzenia wspólników, choć w praktyce często warto uzyskać uchwałę albo przynajmniej udokumentować stanowisko wspólników, zwłaszcza gdy spółka od dłuższego czasu nie prowadzi działalności.

Inaczej wygląda rozwiązanie spółki i otwarcie likwidacji. To co do zasady wymaga uchwały wspólników o rozwiązaniu spółki. W spółce z o.o. taka uchwała jest zasadniczo protokołowana przez notariusza. Następnie trzeba zgłosić otwarcie likwidacji do KRS, ustanowić likwidatorów, sporządzić bilanse i przeprowadzić czynności likwidacyjne.

Jeżeli spółka ma tylko jednego członka zarządu po rezygnacji drugiego, trzeba sprawdzić umowę spółki i aktualny wpis w KRS. Jeżeli umowa dopuszcza zarząd jednoosobowy albo minimalny skład zarządu jest zachowany, prezes może działać zgodnie z zasadami reprezentacji. Jeżeli umowa wymaga większej liczby członków zarządu, wspólnicy powinni rozważyć uzupełnienie składu zarządu, aby uniknąć zarzutów co do skuteczności działań.

Zawieszenie działalności nie likwiduje spółki

Nie należy zakładać, że po upływie 24 miesięcy zawieszenia sąd automatycznie wykreśli spółkę z KRS. W przypadku przedsiębiorcy wpisanego do rejestru przedsiębiorców KRS zawieszenie działalności jest ograniczone w czasie. Jeżeli nie zostanie złożony wniosek o wznowienie przed upływem dopuszczalnego okresu, informacja o wznowieniu może zostać ujawniona automatycznie zgodnie z przepisami.

Skutek jest praktyczny: spółka nie znika z rejestru, lecz wraca do formalnego statusu aktywnego przedsiębiorcy. Nadal trzeba wykonywać obowiązki sprawozdawcze, podatkowe i rejestrowe, nawet jeżeli realnie nie ma działalności, pracowników ani majątku.

Dlatego strategia „nic nie robić” zwykle nie jest bezpieczna. Może prowadzić do narastania obowiązków formalnych, wezwań z KRS, problemów ze sprawozdaniami finansowymi oraz potencjalnej odpowiedzialności zarządu.

Likwidacja spółki bez majątku

Jeżeli nie ma podstaw do upadłości albo zarząd i wspólnicy chcą przeprowadzić klasyczne zamknięcie spółki, pozostaje likwidacja. Trzeba jednak pamiętać, że likwidacja wymaga pewnych kosztów organizacyjnych i formalnych, między innymi kosztów notarialnych, wpisów w KRS, ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz obsługi księgowej.

Typowa sekwencja przy likwidacji spółki z o.o. wygląda następująco:

• uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki i otwarciu likwidacji,
• powołanie likwidatora albo likwidatorów, najczęściej dotychczasowych członków zarządu,
• zgłoszenie otwarcia likwidacji do KRS,
• sporządzenie bilansu otwarcia likwidacji,
• wezwanie wierzycieli w Monitorze Sądowym i Gospodarczym,
• ściągnięcie wierzytelności, zakończenie bieżących spraw i upłynnienie majątku, jeżeli istnieje,
• zaspokojenie lub zabezpieczenie wierzycieli w granicach posiadanych środków,
• sporządzenie sprawozdania likwidacyjnego i złożenie wniosku o wykreślenie spółki z KRS.

Jeżeli spółka nie ma żadnego majątku, likwidacja może być formalnie trudna, bo nawet same koszty procedury muszą zostać pokryte. Jeżeli istnieje wymagalny dług wobec ZUS i brak środków na jego zapłatę, likwidator również powinien ocenić, czy nie zachodzi obowiązek złożenia wniosku o upadłość.

Umorzenie zaległości w ZUS

Wniosek do ZUS o umorzenie zaległości jest odrębną ścieżką. Jeżeli ZUS umorzy należność, spółka może znaleźć się w prostszej sytuacji, bo zniknie jedyny wierzyciel. Nie oznacza to jednak automatycznego wykreślenia spółki. Nadal trzeba formalnie zakończyć jej byt prawny albo doprowadzić do rozwiązania bez likwidacji, jeżeli są spełnione warunki z ustawy o KRS.

Jeżeli ZUS odmówi umorzenia, dług pozostanie. Wtedy zarząd powinien zdecydować, czy składać wniosek o upadłość, czy podejmować likwidację, mając świadomość, że niezaspokojony wierzyciel może wpływać na ocenę sądu rejestrowego.

Najbezpieczniejsza sekwencja działań

W opisanej sytuacji praktyczna kolejność działań może wyglądać następująco:

1. ustalić aktualny skład zarządu, zasady reprezentacji i treść umowy spółki,
2. sporządzić zestawienie majątku, zobowiązań, rachunków bankowych, dokumentów księgowych i wierzycieli,
3. ocenić, czy spółka jest niewypłacalna i od kiedy,
4. zabezpieczyć dokumenty potwierdzające brak działalności i brak majątku,
5. jeżeli zachodzą podstawy, złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości,
6. po oddaleniu wniosku monitorować KRS i ewentualne postępowanie sądu rejestrowego o rozwiązanie bez likwidacji,
7. jeżeli nie ma podstaw do upadłości albo sąd rejestrowy nie wykreśli spółki, rozważyć klasyczną likwidację.

Decyzję o rozwiązaniu spółki i likwidacji podejmują wspólnicy, natomiast obowiązek złożenia wniosku o upadłość obciąża zarząd. Te dwie ścieżki mogą się uzupełniać, ale nie należy ich mylić.

FAQ

Czy sąd upadłościowy wykreśli spółkę z KRS?

Nie. Sąd upadłościowy rozpoznaje wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli oddali wniosek z powodu braku majątku na koszty postępowania, informacja ta może stać się podstawą do działania sądu rejestrowego, ale samo wykreślenie należy do KRS.

Czy dług wobec ZUS blokuje wykreślenie spółki bez likwidacji?

Nie zawsze. Ustawa o KRS przewiduje, że istnienie niezaspokojonych zobowiązań nie wyłącza samo w sobie rozwiązania podmiotu bez likwidacji. Sąd może jednak badać interes wierzyciela, w tym ZUS, i na tej podstawie ocenić, czy wykreślenie jest dopuszczalne.

Czy można po prostu czekać, aż spółka zniknie z KRS?

Nie jest to bezpieczne założenie. Sam upływ okresu zawieszenia działalności nie powoduje automatycznego wykreślenia spółki. Spółka może zostać formalnie wznowiona, a obowiązki zarządu, księgowe i rejestrowe nadal pozostaną aktualne.

Czy jednoosobowy zarząd może złożyć wniosek o upadłość?

Tak, jeżeli umowa spółki i wpis w KRS pozwalają na jednoosobową reprezentację albo aktualny skład zarządu jest zgodny z umową spółki. Jeżeli umowa wymaga większej liczby członków zarządu, trzeba rozważyć uzupełnienie zarządu.

Czy umorzenie zaległości przez ZUS zakończy sprawę?

Umorzenie długu może usunąć problem jedynego wierzyciela, ale nie rozwiązuje spółki. Po umorzeniu nadal trzeba przeprowadzić formalne zamknięcie spółki, najczęściej przez likwidację albo przez postępowanie rejestrowe, jeżeli są spełnione jego przesłanki.

Podsumowanie

Przy spółce bez majątku i z zaległością wobec ZUS zarząd powinien w pierwszej kolejności ocenić niewypłacalność i obowiązek złożenia wniosku o upadłość. Jeżeli sąd upadłościowy oddali wniosek z powodu braku środków na koszty postępowania, może to otworzyć drogę do rozwiązania spółki bez likwidacji przez sąd rejestrowy. Nie jest to jednak automatyczne i zależy od ustaleń KRS, w tym od braku zbywalnego majątku, faktycznego nieprowadzenia działalności oraz oceny interesu wierzyciela.

Jeżeli nie ma podstaw do upadłości albo sąd rejestrowy nie wykreśli spółki, pozostaje klasyczna likwidacja uchwalona przez wspólników. W każdym wariancie warto zadbać o dokumenty potwierdzające brak majątku, brak działalności, stan zadłużenia i prawidłową reprezentację spółki.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz.U. 1997 nr 121 poz. 769

2. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe

3. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych

4. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.