Jak rozwiązać spółkę komandytową bez likwidacji

Kiedy spółkę komandytową można rozwiązać bez likwidacji?

Podstawą jest Kodeks spółek handlowych. Zgodnie z art. 103 K.s.h. w sprawach nieuregulowanych w dziale dotyczącym spółki komandytowej stosuje się odpowiednio przepisy o spółce jawnej, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Dla spółki komandytowej istotne są przede wszystkim art. 58 i art. 67 K.s.h. Rozwiązanie spółki może nastąpić m.in. z przyczyn przewidzianych w umowie spółki albo na podstawie jednomyślnej uchwały wszystkich wspólników. Co do zasady w takich przypadkach przeprowadza się likwidację, ale wspólnicy mogą uzgodnić inny sposób zakończenia działalności spółki.

Oznacza to, że spółka komandytowa celowa, utworzona np. do realizacji jednej inwestycji deweloperskiej, może zostać zakończona bez formalnej likwidacji, jeżeli wszyscy wspólnicy zgodzą się na taki tryb i precyzyjnie uregulują rozliczenia.

Nie jest to jednak automatyczna droga na skróty. Sąd rejestrowy może badać, czy dokumenty są kompletne, czy wspólnicy faktycznie ustalili sposób zakończenia działalności oraz czy nie pozostawiono nierozwiązanych kwestii majątkowych.

Najpierw sprawdź umowę spółki komandytowej

Pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie umowy spółki. Trzeba ustalić, czy przewiduje ona obowiązkową likwidację, czy dopuszcza inny sposób zakończenia działalności, a także czy zawiera szczególne wymogi dotyczące uchwał, większości, formy dokumentów albo rozliczeń między wspólnikami.

Jeżeli umowa spółki milczy w tej sprawie, co do zasady możliwe jest podjęcie jednomyślnej uchwały wspólników o rozwiązaniu spółki i uzgodnienie sposobu zakończenia działalności bez likwidacji. Jeżeli jednak umowa wprost nakazuje przeprowadzenie likwidacji albo przewiduje szczególny tryb, należy ocenić, czy konieczna jest wcześniejsza zmiana umowy.

W praktyce uchwała powinna być bardzo konkretna. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że wspólnicy rozwiązują spółkę bez likwidacji. Dokument powinien wskazywać co najmniej datę rozwiązania, sposób zaspokojenia lub zabezpieczenia wierzycieli, sposób ściągnięcia należności, sposób podziału majątku oraz osobę przechowującą dokumenty.

Co powinno znaleźć się w uchwale i porozumieniu wspólników?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest przygotowanie dwóch dokumentów: uchwały o rozwiązaniu spółki bez likwidacji oraz porozumienia wspólników określającego techniczne i majątkowe zasady zakończenia działalności.

Uchwała powinna obejmować przede wszystkim:

• jednomyślną decyzję wszystkich wspólników o rozwiązaniu spółki,
• wskazanie, że spółka zostaje zakończona bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego,
• datę, na którą sporządza się bilans albo inne zestawienie będące podstawą rozliczeń,
• zasady rozliczenia majątku, należności i zobowiązań,
• wskazanie przechowawcy ksiąg, dokumentów korporacyjnych i dokumentacji pracowniczej, jeżeli spółka zatrudniała pracowników,
• upoważnienie osoby, która złoży wniosek do KRS i podpisze wymagane oświadczenia.

Porozumienie wspólników powinno być jeszcze bardziej szczegółowe. Warto opisać w nim, kto przejmuje środki pieniężne, rachunki bankowe, rzeczy ruchome, roszczenia wobec kontrahentów, depozyty, gwarancje, kaucje, dokumentację projektową, prawa z umów oraz ewentualne obowiązki wynikające z rękojmi albo gwarancji przy inwestycji deweloperskiej.

Jeżeli w majątku spółki znajdują się nieruchomości, udziały, prawa wymagające szczególnej formy albo składniki obciążone zabezpieczeniami, konieczna może być forma notarialna lub odrębne czynności przenoszące prawa. W takich sytuacjach nie należy ograniczać się do zwykłej uchwały.

Czy można zakończyć spółkę do konkretnej daty?

Wspólnicy mogą wskazać w uchwale datę, z którą chcą zakończyć działalność operacyjną spółki, np. po wystawieniu ostatniej faktury ze sprzedaży lokalu. Nie oznacza to jednak, że spółka automatycznie przestanie istnieć w tej dacie.

Byt prawny spółki komandytowej kończy się dopiero z chwilą wykreślenia jej z KRS. Termin wykreślenia zależy od kompletności wniosku, obciążenia sądu rejestrowego i ewentualnych wezwań do uzupełnienia braków. Dlatego w praktyce można zaplanować datę zakończenia działalności i zamknięcia ksiąg, ale nie można zagwarantować, że sąd dokona wykreślenia przed wskazanym dniem.

Jeżeli wykreślenie spółki nie nastąpi przed końcem roku obrotowego, mogą powstać dodatkowe obowiązki sprawozdawcze i podatkowe. Warto to uwzględnić przy ustalaniu harmonogramu, zwłaszcza gdy spółka celowa kończy inwestycję pod koniec roku.

Rozwiązanie spółki komandytowej bez likwidacji krok po kroku

Typowa procedura wygląda następująco:

1. Analiza umowy spółki i ustalenie, czy dopuszczalny jest tryb bez likwidacji.
2. Ustalenie aktualnego stanu majątku, należności, zobowiązań, umów, gwarancji, zabezpieczeń i spraw spornych.
3. Przygotowanie projektu jednomyślnej uchwały wspólników o rozwiązaniu spółki bez likwidacji.
4. Przygotowanie porozumienia wspólników o podziale majątku, przejęciu praw i obowiązków oraz zabezpieczeniu wierzycieli.
5. Uregulowanie albo zabezpieczenie zobowiązań spółki, w tym zobowiązań publicznoprawnych, kontraktowych i pracowniczych.
6. Ściągnięcie należności albo wskazanie, który wspólnik przejmuje konkretne roszczenia i na jakich zasadach rozlicza się z pozostałymi.
7. Sporządzenie bilansu, zestawienia majątku albo dokumentów księgowych potrzebnych do rozliczenia wspólników.
8. Zamknięcie ksiąg rachunkowych na właściwy dzień, jeżeli spółka prowadziła księgi rachunkowe.
9. Sporządzenie sprawozdania finansowego, jeżeli wynika to z ustawy o rachunkowości i sytuacji spółki.
10. Wyznaczenie przechowawcy ksiąg i dokumentów spółki oraz dokumentacji pracowniczej, jeżeli taka dokumentacja istnieje.
11. Złożenie elektronicznego wniosku o wykreślenie spółki z rejestru przedsiębiorców KRS wraz z wymaganymi załącznikami.
12. Po wykreśleniu spółki dokonanie czynności porządkowych, w tym zamknięcie rachunków bankowych oraz aktualizacje w zakresie podatków, VAT i ZUS, jeżeli dotyczą spółki.

Wniosek do KRS składa się obecnie elektronicznie. Jeżeli spółka była zarejestrowana w systemie S24 i spełnia warunki korzystania z tego trybu, część czynności może być wykonana w tym systemie. W pozostałych przypadkach korzysta się z Portalu Rejestrów Sądowych.

Do wniosku zwykle dołącza się uchwałę, porozumienie lub jego istotne postanowienia, oświadczenia o zaspokojeniu albo zabezpieczeniu wierzycieli, informację o przechowawcy ksiąg i dokumentów, listę wspólników oraz inne dokumenty wymagane przez sąd w konkretnej sprawie.

Podatki, księgi i sprawozdanie finansowe

Spółka komandytowa jest odrębnym podatnikiem CIT, a wypłaty lub podział majątku między wspólników mogą wywoływać skutki podatkowe po stronie spółki i wspólników. Dlatego samo przyspieszenie rozwiązania spółki nie powinno być traktowane jako pewny sposób uniknięcia opodatkowania. Skutki zależą od struktury wspólników, historii zysków, rodzaju majątku, statusu VAT, rozliczeń z kontrahentami i treści porozumienia.

Na dzień zakończenia działalności operacyjnej trzeba uporządkować księgi, rozliczyć przychody i koszty, zweryfikować VAT od ostatnich faktur, sprawdzić rozliczenia CIT oraz ustalić, czy powstają obowiązki związane z przekazaniem majątku wspólnikom. W razie wątpliwości decyzję o dacie zamknięcia warto uzgodnić jednocześnie z prawnikiem i księgowym.

Jeżeli spółka prowadziła księgi rachunkowe, należy rozważyć obowiązek ich zamknięcia i sporządzenia sprawozdania finansowego zgodnie z ustawą o rachunkowości. Dokumenty finansowe mogą wymagać zatwierdzenia i złożenia do repozytorium dokumentów finansowych, jeżeli taki obowiązek wynika z sytuacji spółki.

Odpowiedzialność za zobowiązania po rozwiązaniu spółki

Rozwiązanie spółki bez likwidacji nie powoduje, że zobowiązania znikają. Jeżeli po wykreśleniu ujawnią się nieuregulowane długi, roszczenia klientów, roszczenia z rękojmi, sprawy podatkowe albo spory sądowe, znaczenie będą miały ogólne zasady odpowiedzialności wspólników oraz postanowienia porozumienia kończącego działalność.

W spółce komandytowej komplementariusz odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia, a komandytariusz co do zasady do wysokości sumy komandytowej, z uwzględnieniem wkładu i szczególnych zasad przewidzianych w K.s.h. Z tego powodu w porozumieniu warto jasno wskazać, kto przejmuje określone ryzyka i jak wspólnicy rozliczą się, jeżeli po wykreśleniu pojawią się nowe roszczenia.

Przy działalności deweloperskiej szczególne znaczenie mają roszczenia nabywców lokali, kaucje, zabezpieczenia należytego wykonania umów, gwarancje bankowe lub ubezpieczeniowe oraz dokumentacja techniczna inwestycji. Te kwestie powinny zostać zamknięte albo przypisane konkretnemu podmiotowi jeszcze przed złożeniem wniosku o wykreślenie.

Jakie dokumenty przygotować?

Lista dokumentów zależy od stanu spraw spółki, ale w typowej sytuacji warto przygotować:

• aktualną umowę spółki wraz ze zmianami,
• jednomyślną uchwałę wszystkich wspólników o rozwiązaniu spółki bez likwidacji,
• porozumienie wspólników o sposobie zakończenia działalności,
• bilans, zestawienie majątku albo inne rozliczenie końcowe,
• wykaz zobowiązań i potwierdzenia ich spłaty albo zabezpieczenia,
• wykaz należności oraz wskazanie, kto je przejmuje lub dochodzi,
• uchwałę lub oświadczenie w sprawie przechowywania ksiąg i dokumentów,
• oświadczenia wymagane przez sąd rejestrowy, w tym dotyczące braku niezakończonych postępowań, jeżeli są składane w danej sprawie,
• dokumenty księgowe i podatkowe potrzebne do zamknięcia roku albo okresu rozliczeniowego.

Jeżeli spółka zatrudniała pracowników, trzeba osobno zabezpieczyć dokumentację pracowniczą i ustalić okres oraz miejsce jej przechowywania zgodnie z przepisami prawa pracy. Nie należy składać oświadczenia, że spółka nie była pracodawcą, jeżeli choćby przez część działalności zatrudniała pracowników.

Podsumowanie

Rozwiązanie spółki komandytowej bez przeprowadzania likwidacji jest praktycznym rozwiązaniem dla spółek celowych, które zakończyły inwestycję i nie prowadzą dalszej działalności. Warunkiem jest jednomyślna decyzja wspólników i jasne uzgodnienie, co stanie się z majątkiem, zobowiązaniami, należnościami, dokumentacją i rozliczeniami podatkowymi.

Największym błędem jest potraktowanie tej procedury jako samego formularza do KRS. Bezpieczne zakończenie spółki wymaga wcześniejszego uporządkowania majątku i ryzyk, zwłaszcza gdy spółka działała w branży deweloperskiej, wystawiała faktury VAT, miała gwarancje, kaucje albo nierozliczone umowy.

FAQ

Czy każdą spółkę komandytową można rozwiązać bez likwidacji?

Nie zawsze. Trzeba sprawdzić umowę spółki, stan majątku, zobowiązania i zgodę wszystkich wspólników. Jeżeli umowa wymaga likwidacji albo wspólnicy nie są jednomyślni, tryb bez likwidacji może być niedostępny lub wymagać wcześniejszych zmian.

Czy uchwała musi być jednomyślna?

Tak, rozwiązanie spółki na tej podstawie i uzgodnienie innego sposobu zakończenia działalności powinno wynikać z jednomyślnej decyzji wszystkich wspólników. W praktyce podpisy powinni złożyć zarówno komplementariusze, jak i komandytariusze.

Czy spółka znika w dniu wskazanym w uchwale?

Nie. Data w uchwale może wyznaczać dzień zakończenia działalności i rozliczeń, ale spółka przestaje istnieć dopiero po wykreśleniu z KRS. Do tego czasu nadal istnieje jako podmiot wpisany do rejestru.

Czy trzeba dopisać do firmy oznaczenie w likwidacji?

Jeżeli wspólnicy skutecznie uzgodnili zakończenie działalności bez przeprowadzania likwidacji, spółka co do zasady nie działa jako spółka w likwidacji. Oznaczenie w likwidacji jest typowe dla klasycznego postępowania likwidacyjnego.

Czy rozwiązanie bez likwidacji usuwa odpowiedzialność za długi?

Nie. Zobowiązania trzeba spłacić, zabezpieczyć albo wyraźnie uregulować w porozumieniu wspólników. Po wykreśleniu mogą nadal ujawnić się roszczenia, a odpowiedzialność wspólników będzie oceniana według K.s.h. i treści dokonanych rozliczeń.

Czy można uniknąć podatków przez szybkie rozwiązanie spółki?

Nie należy tego zakładać. Spółka komandytowa jest podatnikiem CIT, a przekazanie majątku, wypłaty dla wspólników, VAT od ostatnich faktur i rozliczenia zysków mogą powodować skutki podatkowe. Wymagana jest indywidualna analiza księgowa i podatkowa.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037

2. Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

Potrzebujesz indywidualnej odpowiedzi? Opisz swoją sytuację w formularzu poniżej. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.