Składki ZUS w spółce komandytowej po objęciu CIT

Czy spółka komandytowa płaci ZUS za wspólników?

Objęcie spółki komandytowej podatkiem CIT nie zmieniło podstawowej zasady ubezpieczeniowej: wspólnicy spółki komandytowej są traktowani jak osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Oznacza to, że obowiązek ubezpieczeniowy dotyczy wspólnika, a nie samej spółki jako płatnika składek za wspólników.

Jeżeli spółka wykonuje przelew do ZUS za wspólnika, płaci w istocie cudze zobowiązanie. Taka operacja powinna zostać rozliczona z konkretnym wspólnikiem: przez zwrot, potrącenie, zmniejszenie należnej mu wypłaty albo jako inne świadczenie. Bez takiego rozliczenia może powstać ryzyko uznania, że wspólnik otrzymał dodatkowe przysporzenie majątkowe.

W praktyce najbezpieczniej oddzielić trzy kwestie: obowiązek opłacania składek, wypłatę zysku oraz podatkowe skutki tej wypłaty. Sam fakt, że spółka jest podatnikiem CIT, nie oznacza, że może dowolnie zaliczać składki wspólników do własnych kosztów albo kompensować je z dowolną kategorią zysku.

Zmiana statusu podatkowego spółek komandytowych

Od 2021 r. spółki komandytowe mające siedzibę albo zarząd w Polsce zostały objęte podatkiem dochodowym od osób prawnych. Część spółek mogła przesunąć moment uzyskania statusu podatnika CIT do 1 maja 2021 r. Jeżeli spółka skorzystała z tej możliwości, trzeba rozdzielić zyski wypracowane przed tym dniem od zysków osiąganych już po objęciu CIT.

Po objęciu CIT wypłata zysku ze spółki komandytowej jest co do zasady traktowana u wspólnika jak przychód z udziału w zyskach osób prawnych. W ustawie o PIT przychody te mieszczą się w źródle kapitały pieniężne, a zryczałtowany podatek wynosi zasadniczo 19%. Przy komplementariuszu stosuje się dodatkowy mechanizm pomniejszenia podatku o część podatku CIT zapłaconego przez spółkę, na zasadach przewidzianych w ustawie o PIT.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie wypłaty dokonywane po zmianie statusu spółki są automatycznie opodatkowane jak dywidenda. Kluczowe znaczenie ma to, z jakiego okresu pochodzi wypłacany zysk.

Stare zyski sprzed CIT a wypłata po zmianie przepisów

Do dochodów wspólników z udziału w zyskach spółki komandytowej osiągniętych przez tę spółkę przed dniem, w którym stała się podatnikiem CIT, stosuje się przepisy w brzmieniu obowiązującym przed tym dniem. Wynika to z przepisów przejściowych ustawy nowelizującej z 28 listopada 2020 r.

W praktyce oznacza to, że zysk wypracowany w okresie transparentności podatkowej był rozpoznawany podatkowo na bieżąco przez wspólników, proporcjonalnie do ich prawa do udziału w zysku. Późniejsza wypłata takiego starego zysku nie powinna być traktowana tak samo jak wypłata zysku wypracowanego już po objęciu spółki CIT, o ile dokumenty spółki pozwalają jednoznacznie ustalić źródło wypłaty.

Jeżeli więc spółka ma niewypłacone zyski sprzed objęcia CIT, należy ustalić, czy zostały one prawidłowo wykazane w księgach, czy wspólnicy podjęli uchwałę o ich podziale albo wypłacie oraz jaka kwota przysługuje danemu wspólnikowi. Dopiero wtedy można ocenić, czy przelew wykonany przez spółkę do ZUS może być potraktowany jako realizacja należności wspólnika z tytułu tego starego zysku.

Czy zapłata ZUS może być zaliczką na stary zysk?

Określenie „zaliczka” jest w tej sytuacji nieprecyzyjne. Zaliczka na poczet zysku dotyczy zwykle zysku bieżącego albo przyszłego, który nie został jeszcze ostatecznie podzielony. Jeżeli natomiast mówimy o zysku wypracowanym w latach wcześniejszych, przypisanym wspólnikom i pozostawionym w spółce, właściwsze jest mówienie o wypłacie zaległego zysku albo częściowym zaspokojeniu roszczenia wspólnika o wypłatę zysku.

Techniczna zapłata składek ZUS przez spółkę może być potraktowana jako element rozliczenia ze wspólnikiem, ale tylko pod warunkiem, że wspólnik miał wobec spółki wymagalną lub możliwą do wypłaty należność z tytułu starego zysku, a spółka działała na jego dyspozycję. Wtedy spółka nie „finansuje” składek wspólnika z własnych środków, lecz spełnia świadczenie na rachunek wspólnika przez zapłatę jego zobowiązania.

Jeżeli takich dokumentów nie ma, płatność może zostać potraktowana jako odrębne świadczenie dla wspólnika. W zależności od okoliczności może to prowadzić do powstania przychodu po stronie wspólnika albo zakwestionowania ujęcia wydatku w rozliczeniach spółki.

Jak udokumentować rozliczenie składek z zaległym zyskiem?

Jeżeli celem wspólników jest rozliczanie przelewów do ZUS z niewypłaconym zyskiem sprzed objęcia spółki CIT, dokumentacja powinna być jednoznaczna. W szczególności warto przygotować uchwałę wspólników albo inny dokument zgodny z umową spółki, z którego wynika wysokość zysku do wypłaty, okres, z którego pochodzi zysk, oraz kwota przypadająca na danego wspólnika.

Wspólnik powinien także złożyć dyspozycję, że część należnej mu wypłaty ma zostać przekazana przez spółkę bezpośrednio do ZUS. Opis przelewu, zapisy księgowe i rozrachunki ze wspólnikiem powinny potwierdzać, że płatność zmniejsza jego wierzytelność z tytułu zysku, a nie stanowi kosztu spółki ani dodatkowego świadczenia.

Trzeba też pamiętać, że spółka nie powinna rozliczać takiej płatności jak własnych składek albo własnego kosztu podatkowego. Dla celów bezpieczeństwa podatkowego należy wykazać, że spółka jedynie wykonuje dyspozycję wspólnika dotyczącą należnej mu kwoty.

Czego nie można zrobić z taką płatnością?

Nie można automatycznie odliczyć składek ZUS wspólnika od zryczałtowanego podatku od udziału w zyskach osób prawnych tylko dlatego, że przelew wykonała spółka. Przychody z udziału w zyskach osób prawnych są rozliczane według odrębnych zasad, a przepisy nie wprowadzają ogólnego mechanizmu odliczania od nich składek wspólnika.

Nie należy również mieszać starego zysku sprzed CIT z zyskiem osiągniętym już po objęciu spółki CIT. Dla każdego z tych okresów mogą występować inne skutki podatkowe, inne obowiązki płatnika i inne zasady dokumentowania wypłat.

Ryzykowne jest także dokonywanie płatności za wszystkich wspólników bez indywidualnego rozliczenia. Każdy wspólnik ma własny tytuł ubezpieczeniowy, własne składki i własne prawo do udziału w zysku. Rozrachunki powinny być prowadzone osobno.

Praktyczny wniosek dla spółki

Spółka komandytowa nie powinna opisywać składek ZUS płaconych obecnie za wspólników jako zaliczek na zaległy zysk z lat sprzed objęcia CIT. Jeżeli jednak wspólnikowi przysługuje skonkretyzowana kwota starego zysku, a dokumenty spółki przewidują wypłatę lub rozliczenie tej kwoty, możliwe jest ujęcie przelewu do ZUS jako częściowej wypłaty tego zysku na dyspozycję wspólnika.

Najważniejsze jest, aby z dokumentów wynikało, że płatność zmniejsza należność wspólnika z tytułu zysku, a nie stanowi osobnego świadczenia finansowanego przez spółkę. W przeciwnym razie powstaje ryzyko podatkowe zarówno po stronie wspólnika, jak i po stronie spółki.

FAQ

Czy spółka komandytowa może opłacać ZUS wspólnika?

Może technicznie wykonać przelew, ale składki są zobowiązaniem wspólnika. Spółka powinna więc rozliczyć taką płatność z konkretnym wspólnikiem, np. przez potrącenie z należną mu wypłatą zysku albo przez zwrot.

Czy składki ZUS wspólnika są kosztem spółki komandytowej?

Co do zasady nie. Są to składki związane z osobistym tytułem ubezpieczeniowym wspólnika, a nie własne zobowiązanie spółki. Ujęcie ich jako kosztu spółki może zostać zakwestionowane.

Czy wypłata starego zysku sprzed CIT jest opodatkowana drugi raz?

Jeżeli rzeczywiście chodzi o zysk osiągnięty przed dniem, w którym spółka stała się podatnikiem CIT, stosuje się przepisy przejściowe. Taki zysk był zasadniczo rozliczany na bieżąco przez wspólników według dawnych zasad, dlatego kluczowe jest wykazanie, że wypłata dotyczy właśnie tego okresu.

Czy można nazwać płatność ZUS zaliczką na stary zysk?

Lepiej tego unikać. Przy zysku już wypracowanym i wykazanym w księgach właściwsze jest określenie: częściowa wypłata zaległego zysku albo rozliczenie należności wspólnika przez zapłatę na jego dyspozycję.

Jakie dokumenty są najważniejsze przy takim rozliczeniu?

Najważniejsze są: uchwała lub inna podstawa wypłaty zysku, ustalenie kwoty przypadającej na wspólnika, jego dyspozycja zapłaty do ZUS, prawidłowy opis przelewów oraz księgowe zmniejszenie zobowiązania spółki wobec wspólnika.

Podsumowanie

Spółka komandytowa po objęciu CIT nie staje się płatnikiem składek ZUS wspólników. Jeżeli płaci składki za wspólnika, powinna traktować to jako rozliczenie z tym wspólnikiem, a nie jako własny koszt. W odniesieniu do zysków sprzed objęcia CIT najważniejsze jest ustalenie, czy wspólnik ma skonkretyzowane prawo do wypłaty starego zysku.

Jeżeli dokumenty spółki jednoznacznie potwierdzają, że przelew do ZUS jest wykonany na dyspozycję wspólnika i zmniejsza jego należność z tytułu starego zysku, można bronić stanowiska, że jest to forma wypłaty tego zysku. Nie jest to jednak klasyczna zaliczka na zysk. Bez odpowiedniej dokumentacji powstaje istotne ryzyko podatkowe.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350

2. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

3. Ustawa z dnia 28 listopada 2020 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2020 poz. 2123

4. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Potrzebujesz indywidualnej odpowiedzi? Opisz swoją sytuację w formularzu poniżej. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.