Działalność w Polsce i usługi w Szwecji

Czy limit 183 dni decyduje o podatku w Szwecji?

W obrocie międzynarodowym limit 183 dni jest często przywoływany, ale bywa rozumiany zbyt uproszczone. Nie jest to jeden uniwersalny próg, po którego przekroczeniu automatycznie każda osoba prowadząca działalność gospodarczą musi rozliczać cały dochód w Szwecji. Znaczenie mają przepisy polskie, przepisy szwedzkie oraz umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Szwecją.

W polskiej ustawie o PIT rezydencja podatkowa zależy przede wszystkim od dwóch kryteriów: posiadania w Polsce ośrodka interesów osobistych lub gospodarczych albo przebywania w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Ośrodek interesów życiowych to między innymi rodzina, stałe mieszkanie, majątek, główne źródła przychodów i faktyczne powiązania z danym państwem.

Jeżeli rodzina, mieszkanie i centrum spraw osobistych pozostają w Polsce, można nadal być polskim rezydentem podatkowym. Nie oznacza to jednak, że Szwecja nie może opodatkować części dochodu osiąganego z pracy faktycznie wykonywanej na jej terytorium, zwłaszcza gdy działalność jest tam stała, powtarzalna i zorganizowana.

Przy działalności gospodarczej ważniejsze od samej liczby dni może być to, czy w Szwecji powstaje tzw. zakład podatkowy. Chodzi o stałe miejsce prowadzenia działalności, przez które przedsiębiorca wykonuje całość albo część swojej działalności. Może to być na przykład biuro, warsztat, stałe zaplecze techniczne albo inne miejsce, z którego przedsiębiorca faktycznie i regularnie świadczy usługi.

Polska firma, praca w Szwecji i ryzyko zakładu podatkowego

Samo zarejestrowanie jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce nie przesądza, że cały dochód będzie opodatkowany wyłącznie w Polsce. Jeżeli usługi są wykonywane cyklicznie w Szwecji, przez wiele miesięcy, na rzecz jednego kontrahenta i z użyciem stałego miejsca lub zaplecza w Szwecji, szwedzki urząd skarbowy może badać, czy działalność nie ma tam wystarczająco trwałego charakteru. Warto przy tym sprawdzić także tekst o tym, jak wygląda działalność gospodarcza w Polsce i w Niemczech.

Jeżeli powstanie zakład podatkowy w Szwecji, Szwecja może opodatkować tę część zysku, którą można przypisać działalności wykonywanej przez ten zakład. W Polsce taki dochód trzeba następnie prawidłowo wykazać z uwzględnieniem metody unikania podwójnego opodatkowania wynikającej z właściwej umowy międzynarodowej i aktualnych przepisów.

Ryzyko wzrasta, gdy przedsiębiorca faktycznie działa jak stały członek organizacji szwedzkiego kontrahenta: pracuje według jego harmonogramu, w jego lokalizacji, korzysta z jego narzędzi, wykonuje zadania wyłącznie dla niego i nie ponosi typowego ryzyka gospodarczego. W skrajnych przypadkach organy mogą badać również, czy relacja B2B nie ukrywa stosunku pracy albo innego modelu zatrudnienia.

Warto odróżnić dwie kwestie: rezydencję podatkową osoby fizycznej oraz opodatkowanie dochodu osiąganego w drugim państwie. Można pozostać polskim rezydentem podatkowym, a jednocześnie mieć obowiązek zapłaty podatku w Szwecji od dochodu przypisanego do działalności tam wykonywanej.

VAT przy usługach wykonywanych w Szwecji

Fakt, że przedsiębiorca ma firmę zarejestrowaną w Polsce, nie oznacza automatycznie prawa do wystawiania faktur z polską stawką VAT 0%. W wielu przypadkach przy usługach dla zagranicznego podatnika VAT stosuje się zasadę miejsca świadczenia według siedziby usługobiorcy, a faktura nie zawiera polskiego VAT, tylko odpowiednią adnotację o rozliczeniu podatku przez nabywcę. Nie jest to jednak to samo co stawka 0%. Podobne problemy rozliczeniowe pojawiają się szerzej przy zagadnieniu usług zagranicznych a VAT.

Trzeba też uważać na usługi związane z nieruchomościami. Jeżeli prace są wykonywane na konkretnej nieruchomości położonej w Szwecji, miejscem opodatkowania VAT może być Szwecja. Dotyczy to w szczególności robót budowlanych, montażowych, instalacyjnych, remontowych i podobnych prac związanych bezpośrednio z nieruchomością.

W takiej sytuacji może powstać obowiązek rejestracji dla celów VAT w Szwecji albo zastosowania szwedzkich zasad odwrotnego obciążenia, jeżeli są spełnione warunki przewidziane przez tamte przepisy. Ostateczna ocena zależy od rodzaju usługi, statusu kontrahenta, miejsca wykonania prac, sposobu fakturowania oraz szwedzkich regulacji VAT.

Wpisanie na fakturze miejsca wystawienia jako Sztokholm nie rozstrzyga samo w sobie o miejscu opodatkowania. Ważniejsze jest to, gdzie usługa jest faktycznie wykonywana, komu jest świadczona, czy dotyczy nieruchomości oraz czy nabywca jest podatnikiem.

ZUS, A1 i składki przy pracy w Szwecji

Osobnym problemem są składki na ubezpieczenie społeczne. W Unii Europejskiej zasadą jest podleganie ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Nie oznacza to jednak dowolnego wyboru. Trzeba ustalić, czy przedsiębiorca nadal może podlegać polskiemu systemowi, czy ze względu na sposób i miejsce wykonywania działalności powinien zostać objęty systemem szwedzkim.

W praktyce podstawowym dokumentem potwierdzającym podleganie polskiemu systemowi ubezpieczeń jest zaświadczenie A1 wydawane przez ZUS. Przy czasowym wykonywaniu działalności za granicą uzyskanie A1 może ograniczyć ryzyko żądania składek przez instytucję zagraniczną. Warunki wydania dokumentu zależą jednak od konkretnego modelu pracy, czasu wykonywania działalności za granicą oraz rzeczywistego prowadzenia działalności w Polsce.

Jeżeli przedsiębiorca przez wiele miesięcy wykonuje większość pracy w Szwecji, a w Polsce ma jedynie rejestrację firmy i krótkie przerwy między wyjazdami, ZUS może badać, czy działalność w Polsce ma wystarczający zakres. Brak A1 nie oznacza automatycznie winy, ale w razie kontroli znacznie utrudnia wykazanie, że składki powinny być opłacane w Polsce.

Co zrobić przed dalszą pracą w Szwecji?

Najbezpieczniej nie opierać się wyłącznie na informacji o 183 dniach. Należy zebrać dokumenty i przeanalizować cały model współpracy: umowę z kontrahentem, harmonogram pobytu, liczbę dni w Szwecji, miejsce wykonywania usług, rodzaj prac, sposób fakturowania, status VAT kontrahenta, posiadane zaplecze w Szwecji oraz zakres działalności faktycznie prowadzonej w Polsce.

W praktyce warto rozważyć następujące działania:

• policzenie dni faktycznego pobytu w Szwecji w każdym roku podatkowym, z zachowaniem dowodów wyjazdów i powrotów,
• sprawdzenie, czy charakter pracy może tworzyć zakład podatkowy w Szwecji,
• weryfikację sposobu fakturowania, zwłaszcza czy stawka VAT 0% nie powinna zostać zastąpiona innym sposobem rozliczenia,
• ustalenie, czy konieczna jest rejestracja VAT lub inna rejestracja podatkowa w Szwecji,
• wystąpienie do ZUS o A1 albo o ustalenie właściwego ustawodawstwa, jeżeli sytuacja nie jest jednoznaczna,
• zachowanie umów, korespondencji, faktur, potwierdzeń pobytu, przejazdów i dokumentów potwierdzających prowadzenie działalności w Polsce.

Nie da się odpowiedzialnie potwierdzić, że można kontynuować taki model bez ryzyka, jeżeli praca w Szwecji jest stała, powtarzalna i przekracza znaczną część roku. Ryzyko podatkowe istnieje i powinno zostać ocenione przed kontrolą, a nie dopiero po otrzymaniu pisma ze szwedzkiego urzędu.

FAQ

Czy po przekroczeniu 183 dni automatycznie płacę podatek w Szwecji?

Nie zawsze automatycznie, ale przekroczenie 183 dni jest poważnym sygnałem ryzyka. Przy działalności gospodarczej trzeba dodatkowo zbadać, czy w Szwecji powstał zakład podatkowy i jaka część dochodu może być przypisana do pracy wykonywanej w Szwecji.

Czy rodzina i mieszkanie w Polsce chronią przed podatkiem w Szwecji?

Pomagają wykazać polską rezydencję podatkową, ale nie wykluczają opodatkowania dochodu w Szwecji. Można być polskim rezydentem i jednocześnie mieć obowiązek rozliczenia części dochodu w drugim państwie.

Czy faktura z VAT 0% za usługi w Szwecji jest prawidłowa?

Nie należy zakładać tego automatycznie. Często właściwa jest faktura bez polskiego VAT z odpowiednią adnotacją, a przy usługach związanych z nieruchomościami miejscem opodatkowania może być Szwecja. Konieczna jest analiza rodzaju usługi i statusu kontrahenta.

Czy muszę rejestrować działalność albo VAT w Szwecji?

To zależy od rodzaju i skali działalności, miejsca wykonania usług, czasu pobytu oraz szwedzkich przepisów. Przy stałej i powtarzalnej pracy w Szwecji rejestracja podatkowa lub VAT może okazać się konieczna.

Czy zaświadczenie A1 jest potrzebne przedsiębiorcy?

W wielu przypadkach tak, ponieważ A1 potwierdza, któremu systemowi ubezpieczeń społecznych podlega przedsiębiorca. Przy regularnej pracy w Szwecji brak A1 może utrudnić obronę przed żądaniem składek przez instytucję zagraniczną.

Czy szwedzki kontrahent może wymagać pracy B2B zamiast zatrudnienia?

Może zawrzeć umowę B2B, ale sama nazwa umowy nie przesądza o jej skutkach. Jeżeli współpraca w praktyce przypomina podporządkowane zatrudnienie, organy mogą badać rzeczywisty charakter relacji i konsekwencje podatkowe oraz składkowe. Przy dłuższej relacji z kontrahentem warto porównać także współpracę z firmą z UE w modelu zlecenia i działalności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
3. Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Szwecji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu
4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.