Sprzedaż oleju z gospodarstwa bez rejestracji firmy

Czy można sprzedawać olej bez zakładania firmy?

Co do zasady regularne tłoczenie i sprzedaż oleju w sposób zorganizowany, zarobkowy i powtarzalny może mieć cechy działalności gospodarczej. Ustawa przewiduje jednak wyjątek dla osób fizycznych, czyli działalność nierejestrowaną.

Zgodnie z art. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, jeżeli przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę i osoba ta w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Oznacza to, że sprzedaż oleju tłoczonego w gospodarstwie może być prowadzona jako działalność nierejestrowana tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki z ustawy. Samo posiadanie gospodarstwa powyżej 1 ha, praca w szkole na pół etatu ani brak ubezpieczenia w KRUS nie przekreślają takiej możliwości.

Trzeba jednak odróżnić działalność nierejestrowaną od rolniczego handlu detalicznego. Jeżeli sprzedaż oleju z własnych surowców spełnia warunki rolniczego handlu detalicznego, może podlegać odrębnym zasadom przewidzianym dla takiej sprzedaży. W praktyce warto ustalić, który reżim jest właściwy przed rozpoczęciem sprzedaży.

Limit przychodu i sposób jego liczenia

Najważniejszy warunek działalności nierejestrowanej dotyczy przychodu należnego, a nie faktycznie otrzymanych pieniędzy. Do limitu wlicza się więc kwoty, które stały się należne z tytułu sprzedaży, nawet jeśli klient zapłaci później.

Jeżeli olej zostanie sprzedany w kwietniu, a zapłata wpłynie w maju, przychód należy przypisać do kwietnia, bo wtedy powstała należność. Ma to znaczenie zwłaszcza przy sprzedaży pod koniec miesiąca.

Limit jest powiązany z minimalnym wynagrodzeniem za pracę, dlatego jego kwota może się zmieniać. Przed rozpoczęciem sprzedaży i w trakcie roku należy sprawdzać aktualną wysokość minimalnego wynagrodzenia oraz wyliczać 75% tej kwoty dla danego miesiąca.

Jeżeli miesięczny limit zostanie przekroczony, działalność staje się działalnością gospodarczą od dnia przekroczenia limitu. W takim przypadku trzeba złożyć wniosek o wpis do CEIDG w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie.

Praca na etacie, KRUS i małe gospodarstwo

Osoba zatrudniona na umowę o pracę może jednocześnie prowadzić działalność nierejestrowaną, o ile spełnia warunki ustawowe. Wynagrodzenie z etatu nie wlicza się do limitu przychodu z działalności nierejestrowanej. Limit dotyczy tylko przychodu z tej konkretnej drobnej działalności, czyli w tym przypadku ze sprzedaży oleju.

Brak ubezpieczenia w KRUS również nie jest przeszkodą samą w sobie. Działalność nierejestrowana nie powoduje obowiązku opłacania składek ZUS z tego tytułu. Nie oznacza to jednak zwolnienia ze wszystkich obowiązków publicznoprawnych, zwłaszcza podatkowych i sanitarnych.

Jeżeli sprzedaż ma być prowadzona głównie z produktów pochodzących z własnego gospodarstwa, trzeba dodatkowo ocenić, czy nie wchodzi w grę rolniczy handel detaliczny albo inna szczególna forma sprzedaży żywności przez rolnika.

Ewidencja sprzedaży, rachunki i dokumentowanie kosztów

Przy działalności nierejestrowanej należy prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży. Najlepiej zapisywać w niej co najmniej datę sprzedaży, numer wpisu, kwotę przychodu należnego, krótki opis sprzedaży oraz sumę narastająco za dany miesiąc. Ewidencja może być prowadzona w zeszycie, arkuszu kalkulacyjnym albo prostym programie, o ile pozwala kontrolować limit.

Na żądanie klienta trzeba wystawić dokument sprzedaży, na przykład rachunek albo fakturę, jeśli wynika to z przepisów podatkowych. Warto również zachowywać dowody zakupu nasion, opakowań, etykiet, butelek, części do prasy, środków czystości i innych wydatków związanych ze sprzedażą.

Udokumentowane koszty można co do zasady uwzględnić przy obliczaniu dochodu do opodatkowania. Jeżeli wydatek nie jest udokumentowany, w praktyce trudniej będzie wykazać, że obniża dochód z działalności nierejestrowanej.

Wymogi sanitarne przy tłoczeniu i sprzedaży oleju

Olej przeznaczony do sprzedaży jest żywnością. Działalność nierejestrowana nie zwalnia z obowiązków dotyczących bezpieczeństwa żywności. Trzeba zadbać o higieniczne warunki tłoczenia, właściwe przechowywanie, czystość opakowań, identyfikowalność produktu i prawidłowe oznakowanie.

W zależności od skali i modelu sprzedaży może być konieczne zgłoszenie działalności do właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej albo spełnienie wymagań przewidzianych dla rolniczego handlu detalicznego. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy olej ma być sprzedawany osobom spoza najbliższego kręgu znajomych, na targach, jarmarkach, przez internet albo do sklepów.

Na etykiecie lub przy sprzedaży trzeba podawać informacje wymagane dla żywności, w szczególności nazwę produktu, dane podmiotu odpowiedzialnego, ilość netto, datę minimalnej trwałości, warunki przechowywania oraz ewentualne informacje wymagane ze względu na skład i sposób produkcji. Jeżeli produkt ma być oznaczany jako ekologiczny, trzeba spełniać dodatkowe wymagania właściwe dla żywności ekologicznej.

Podatek dochodowy i PIT-36

Przychody z działalności nierejestrowanej są kwalifikowane w ustawie o PIT jako przychody z innych źródeł. Nie trzeba od nich co miesiąc obliczać i wpłacać zaliczek na podatek dochodowy, chyba że podatnik robi to dobrowolnie.

Rozliczenie następuje w zeznaniu rocznym PIT-36 składanym za rok podatkowy. W zeznaniu wykazuje się przychód, koszty uzyskania przychodów oraz dochód z działalności nierejestrowanej. Dochód łączy się z innymi dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej, na przykład z wynagrodzeniem z umowy o pracę.

Zeznanie roczne składa się co do zasady do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Jeżeli ten dzień przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesuwa się zgodnie z zasadami ogólnymi.

VAT, kasa fiskalna i sprzedaż konsumentom

Działalność nierejestrowana nie zawsze oznacza całkowity brak obowiązków w VAT albo przy kasie fiskalnej. W wielu drobnych przypadkach sprzedaży można korzystać ze zwolnień, ale trzeba to ocenić według rodzaju towaru, wartości sprzedaży i sposobu jej prowadzenia.

Przy sprzedaży oleju osobom fizycznym należy sprawdzić, czy nie powstaje obowiązek ewidencjonowania sprzedaży na kasie rejestrującej. Nie należy automatycznie zakładać, że brak wpisu do CEIDG zawsze oznacza brak kasy fiskalnej. Znaczenie mają przepisy o zwolnieniach oraz to, czy dany rodzaj sprzedaży nie jest z tych zwolnień wyłączony.

Kiedy działalność nierejestrowana nie wystarczy?

Działalność nierejestrowana nie będzie wystarczająca, jeżeli miesięczny przychód przekroczy ustawowy limit, sprzedaż będzie wymagała szczególnego zezwolenia lub wpisu, albo skala i sposób działania będą wskazywały na konieczność prowadzenia zarejestrowanej działalności gospodarczej.

Ostrożności wymaga także sprzedaż przez internet, stała reklama, dostawy do sklepów, regularne stoiska na targach oraz zakup większej maszyny produkcyjnej z zamiarem systematycznej sprzedaży. Takie okoliczności nie wykluczają działalności nierejestrowanej automatycznie, ale zwiększają ryzyko, że organ uzna działalność za przekraczającą drobny charakter.

FAQ

Czy pół etatu blokuje działalność nierejestrowaną?

Nie. Zatrudnienie na umowę o pracę nie wyklucza działalności nierejestrowanej. Wynagrodzenie z etatu nie wlicza się do miesięcznego limitu przychodu z tej działalności.

Czy trzeba być ubezpieczonym w KRUS, aby sprzedawać olej z gospodarstwa?

Nie jest to warunek działalności nierejestrowanej. Status w KRUS może mieć znaczenie w innych sprawach, ale sam brak KRUS nie uniemożliwia drobnej sprzedaży bez wpisu do CEIDG.

Czy przy działalności nierejestrowanej trzeba płacić ZUS?

Nie, sama działalność nierejestrowana nie powoduje obowiązku opłacania składek ZUS. Trzeba jednak rozliczyć podatek dochodowy i spełnić inne obowiązki wynikające z rodzaju sprzedaży.

Czy do limitu liczy się dochód czy przychód?

Do limitu działalności nierejestrowanej liczy się przychód należny, czyli wartość sprzedaży przed odliczeniem kosztów. Koszty mają znaczenie dopiero przy obliczaniu dochodu do opodatkowania.

Czy sprzedaż oleju wymaga zgłoszenia do sanepidu?

Może wymagać zgłoszenia albo spełnienia innych obowiązków sanitarnych, ponieważ olej jest żywnością. Zakres obowiązków zależy od sposobu produkcji, skali sprzedaży, miejsca sprzedaży i tego, czy działa Pan w formule działalności nierejestrowanej, czy rolniczego handlu detalicznego.

Co zrobić po przekroczeniu limitu działalności nierejestrowanej?

Po przekroczeniu miesięcznego limitu działalność staje się działalnością gospodarczą od dnia przekroczenia. Należy złożyć wniosek o wpis do CEIDG w terminie 7 dni i rozliczać działalność według zasad właściwych dla przedsiębiorców.

Podsumowanie

Sprzedaż oleju tłoczonego w małym gospodarstwie może być prowadzona bez rejestracji firmy, ale tylko po spełnieniu warunków działalności nierejestrowanej. Najważniejsze są: brak działalności gospodarczej w ostatnich 60 miesiącach, nieprzekroczenie miesięcznego limitu przychodu, prowadzenie ewidencji sprzedaży i roczne rozliczenie w PIT-36.

W przypadku oleju szczególnie istotne są jednak przepisy dotyczące żywności. Działalność nierejestrowana nie zwalnia z obowiązków sanitarnych, zasad etykietowania ani odpowiedzialności za bezpieczeństwo produktu. Przed zakupem prasy i rozpoczęciem sprzedaży warto ustalić, czy lepszym rozwiązaniem będzie działalność nierejestrowana, rolniczy handel detaliczny czy zarejestrowana działalność gospodarcza.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - Dz.U. 2018 poz. 646
3. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - Dz.U. 2006 nr 171 poz. 1225

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.