Jak bezpiecznie sprzedać udziały w spółce z o.o. przez S24?

Czy wystarczy uchwała, aby sprzedać udziały w spółce z o.o.?

Nie. Uchwała, zgoda zarządu albo zgoda wspólników może być potrzebna, jeżeli wynika to z umowy spółki, ale sama w sobie nie zastępuje umowy sprzedaży udziałów. Do skutecznego przeniesienia udziałów konieczna jest czynność zbycia udziałów dokonana w formie wymaganej przez Kodeks spółek handlowych.

Podstawowe znaczenie ma art. 180 Kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z nim zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jeżeli jednak umowa spółki została zawarta przy wykorzystaniu wzorca w systemie S24, zbycie udziałów może nastąpić również przy użyciu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Oświadczenia zbywcy i nabywcy opatruje się wtedy kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

W praktyce oznacza to, że zwykła umowa podpisana odręcznie bez poświadczenia notarialnego, skan umowy, korespondencja e-mailowa albo samo porozumienie wspólników nie wystarczą. Jeżeli spółka nadal obsługuje zmiany przez S24, najprostszym rozwiązaniem może być skorzystanie z wzorca w tym systemie. W innych przypadkach bezpieczniej przygotować umowę sprzedaży udziałów i podpisać ją z notarialnym poświadczeniem podpisów.

Kiedy potrzebna jest zgoda spółki na sprzedaż udziałów?

O tym decyduje przede wszystkim umowa spółki. Zgodnie z art. 182 Kodeksu spółek handlowych umowa spółki może uzależnić zbycie udziału od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć rozporządzanie udziałami. Ograniczenie może dotyczyć na przykład obowiązku uzyskania zgody zarządu, zgody zgromadzenia wspólników, prawa pierwszeństwa albo prawa pierwokupu pozostałych wspólników.

Jeżeli umowa spółki wymaga zgody spółki, a sama nie reguluje szczegółów inaczej, zgody udziela zarząd w formie pisemnej. W razie odmowy sąd rejestrowy może zezwolić na zbycie udziałów, jeżeli istnieją ważne powody. W spółce dwuosobowej, w której wspólnicy chcą rozstać się polubownie, zwykle nie ma potrzeby prowadzenia sporu przed sądem, ale trzeba zachować dokumenty wymagane przez umowę spółki.

Dlatego przed podpisaniem umowy sprzedaży warto sprawdzić aktualną umowę spółki, listę wspólników, księgę udziałów oraz ewentualne porozumienia wspólników. Jeżeli w opisie sprawy pojawia się informacja, że 10% udziałów pozostało nieobsadzone, trzeba to zweryfikować w dokumentach spółki. W spółce z o.o. kapitał zakładowy i udziały muszą wynikać z umowy spółki oraz dokumentów rejestrowych; nie należy opierać transakcji na nieformalnym określeniu udziałów.

Za jaką cenę sprzedać udziały: nominalną, wpłaconą czy rynkową?

Cena sprzedaży udziałów jest elementem umowy między zbywcą i nabywcą. Nie musi automatycznie odpowiadać wartości nominalnej udziałów ani kwocie faktycznie wpłaconej na rachunek spółki. Najbezpieczniej ustalić ją z uwzględnieniem wartości rynkowej udziałów, sytuacji majątkowej spółki, jej zobowiązań, zawartych umów, posiadanych środków pieniężnych, perspektyw działalności i stopnia pokrycia wkładów.

Jeżeli spółka działała krótko, przeprowadziła tylko kilka transakcji i nie ma istotnego majątku, cena może być zbliżona do wartości nominalnej albo do realnej wartości ekonomicznej udziałów. Nie oznacza to jednak, że automatycznie należy przyjąć kwotę 20 tys. zł tylko dlatego, że tyle zostało faktycznie wpłacone, ani 25 tys. zł tylko dlatego, że taka jest wartość nominalna udziałów. Warto w umowie wyraźnie opisać, za co strony płacą i czy cena uwzględnia ewentualny obowiązek dopłaty brakującej części wkładu.

Przy transakcjach między wspólnikami, osobami powiązanymi albo przy cenie istotnie odbiegającej od wartości udziałów trzeba pamiętać o ryzykach podatkowych. Zaniżona cena może zainteresować urząd skarbowy, zwłaszcza gdy nie wynika z realnej sytuacji finansowej spółki. Jeżeli rozważana jest bardzo niska cena, pomocny może być artykuł o tym, czy dopuszczalna jest sprzedaż udziałów w spółce z o.o. za 1 zł.

Niepełne pokrycie wkładów a bezpieczeństwo sprzedającego

W spółce z o.o. założonej przez S24 wkłady na pokrycie kapitału zakładowego są pieniężne i powinny zostać wniesione w terminie przewidzianym dla tej formy rejestracji. Jeżeli od rejestracji minęło już kilka miesięcy, a wkład nie został w pełni pokryty, trzeba tę kwestię uporządkować przed sprzedażą albo jednoznacznie uregulować w umowie sprzedaży udziałów.

Ważny jest art. 186 Kodeksu spółek handlowych. Jeżeli zbywany udział jest związany z niespełnionymi świadczeniami należnymi spółce, zbywca i nabywca odpowiadają wobec spółki solidarnie za ich spełnienie. Roszczenia spółki wobec zbywcy przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym spółka została zawiadomiona o zbyciu udziału.

Z punktu widzenia osoby wychodzącej ze spółki oznacza to, że sama sprzedaż udziałów nie zawsze usuwa ryzyko związane z nieopłaconym wkładem. Bezpiecznym rozwiązaniem jest doprowadzenie do pełnego pokrycia wkładu przed sprzedażą albo wprowadzenie do umowy sprzedaży postanowień, zgodnie z którymi nabywca przejmuje ekonomiczny ciężar brakującej wpłaty i zwolni zbywcę z ewentualnych roszczeń regresowych. Takie postanowienie działa między stronami umowy, ale nie powinno być traktowane jako automatyczne wyłączenie odpowiedzialności wobec samej spółki.

Trzeba też pamiętać o odpowiedzialności zarządu za oświadczenia dotyczące wniesienia wkładów. Jeżeli członkowie zarządu umyślnie albo przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu o wniesieniu wkładów, mogą odpowiadać solidarnie ze spółką wobec jej wierzycieli przez trzy lata od zarejestrowania spółki albo podwyższenia kapitału zakładowego.

Co zrobić po podpisaniu umowy sprzedaży udziałów?

Po zawarciu umowy należy zawiadomić spółkę o przejściu udziałów i przedstawić dowód dokonania czynności. Zgodnie z art. 187 Kodeksu spółek handlowych przejście udziału jest skuteczne wobec spółki od chwili, gdy spółka otrzyma zawiadomienie o zbyciu wraz z dowodem dokonania czynności. Dopiero wtedy zarząd może bezpiecznie zaktualizować księgę udziałów i listę wspólników.

Następnie trzeba sprawdzić, czy zmiana podlega zgłoszeniu do KRS. W spółce z o.o. w rejestrze ujawnia się między innymi wspólników posiadających samodzielnie albo łącznie z innymi co najmniej 10% kapitału zakładowego. Jeżeli sprzedający miał 45% udziałów, a kupujący przejmuje je w całości, zmiana co do zasady powinna zostać zgłoszona. Zgłoszenia dokonuje spółka elektronicznie przez właściwy system, a praktyczny termin na zgłoszenie zmian do KRS wynosi 7 dni od dnia ich zaistnienia.

Zmiana właścicielska może wymagać również aktualizacji danych w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych, jeżeli wpływa na strukturę beneficjentów rzeczywistych. Warto też sprawdzić, czy umowy z bankiem, kontrahentami, księgowością albo finansującymi nie wymagają zawiadomienia o zmianie wspólnika lub kontroli nad spółką.

Wątek podatkowy również trzeba zaplanować. Przy sprzedaży udziałów nabywca zwykle rozlicza PCC od umowy sprzedaży praw majątkowych, a sprzedający rozlicza ewentualny dochód w PIT jako przychód z kapitałów pieniężnych. Szerzej omawiamy to w materiale: sprzedaż udziałów w spółce z o.o. a podatki.

Jak najlepiej zabezpieczyć polubowne wyjście ze spółki?

W opisanej sytuacji najlepszym rozwiązaniem jest nie tylko podpisanie umowy sprzedaży udziałów, ale również uporządkowanie całego pakietu dokumentów. W praktyce warto przygotować co najmniej: umowę sprzedaży udziałów, zgodę wymaganą przez umowę spółki, zawiadomienie spółki o zbyciu udziałów, potwierdzenie zapłaty ceny, aktualną listę wspólników, dokumenty do KRS oraz ustalenia dotyczące wkładów, rozliczeń i ewentualnych zobowiązań spółki.

Jeżeli sprzedający był członkiem zarządu, prokurentem, pełnomocnikiem, osobą upoważnioną w banku albo stroną umów zabezpieczających zobowiązania spółki, sama sprzedaż udziałów nie kończy tych funkcji i ryzyk. Wtedy trzeba odrębnie złożyć rezygnację, odwołać pełnomocnictwa, zmienić upoważnienia bankowe i sprawdzić, czy sprzedający nie poręczał zobowiązań spółki.

Przy polubownym rozstaniu ze wspólnikiem szczególnie ważne jest potwierdzenie, że strony nie mają wobec siebie dalszych roszczeń poza tymi, które wyraźnie opisano w umowie. Nie powinno to jednak ukrywać realnych zobowiązań wobec spółki, urzędu skarbowego, banku ani kontrahentów.

FAQ

Podsumowanie

Bezpieczna sprzedaż udziałów w spółce z o.o. założonej przez S24 wymaga czegoś więcej niż samej uchwały lub ustnego porozumienia wspólników. Trzeba zachować wymaganą formę umowy, sprawdzić ograniczenia zbywalności w umowie spółki, rozliczyć wkłady i zadbać o właściwe zawiadomienie spółki. Po transakcji zarząd powinien zaktualizować dokumenty korporacyjne i zgłosić zmianę do KRS, jeżeli dotyczy danych ujawnianych w rejestrze. Przy ustalaniu ceny warto uwzględnić realną wartość udziałów, stan majątku spółki, ewentualne nieopłacone wkłady i skutki podatkowe.