Dywidenda z kapitału zapasowego w spółce z o.o.

Podstawy prawne wypłaty dywidendy z kapitału zapasowego

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników. Wynika to z art. 191 Kodeksu spółek handlowych.

Kluczowe znaczenie ma również art. 192 KSH. Przepis ten określa maksymalną kwotę, którą można przeznaczyć do podziału między wspólników. Kwota ta obejmuje zysk za ostatni rok obrotowy, niepodzielone zyski z lat ubiegłych oraz kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów zapasowego i rezerwowych, o ile mogą być przeznaczone do podziału.

Jednocześnie kwotę przeznaczoną do wypłaty trzeba pomniejszyć o niepokryte straty, udziały własne oraz kwoty, które zgodnie z ustawą albo umową spółki powinny zostać przekazane na kapitały zapasowy lub rezerwowe. Oznacza to, że samo istnienie wysokiego kapitału zapasowego nie przesądza jeszcze o możliwości wypłaty dywidendy.

Czy można wypłacić dywidendę z kapitału zapasowego

Tak, ale pod warunkiem że kapitał zapasowy został utworzony z zysku i nie jest związany przeznaczeniem, które wyłącza jego wypłatę wspólnikom. Trzeba więc sprawdzić nie tylko aktualny bilans spółki, lecz także treść wcześniejszych uchwał o podziale zysku oraz postanowienia umowy spółki.

Jeżeli zysk za poprzednie lata został uchwałą wspólników przekazany na kapitał zapasowy, późniejsza wypłata tych środków co do zasady powinna być powiązana ze zmianą wcześniejszej uchwały albo z uchwałą jednoznacznie modyfikującą przeznaczenie zysku za dany rok. Nie należy traktować takiej wypłaty jako całkowicie niezależnej decyzji oderwanej od wcześniejszego podziału zysku.

W praktyce uchwała powinna wskazywać, z jakiego zysku pochodzi wypłacana kwota, jaki kapitał jest zmniejszany, jaka kwota trafia do podziału, komu przysługuje dywidenda oraz kiedy ma nastąpić wypłata. Jeżeli umowa spółki przewiduje szczególne większości, ograniczenia albo dodatkowe wymogi, trzeba je zachować.

Uchwała nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników

Wypłata nie musi nastąpić wyłącznie przy okazji zwyczajnego zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe. Jeżeli sprawa zostanie prawidłowo ujęta w porządku obrad, wspólnicy mogą podjąć uchwałę także na nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólników.

Należy jednak pamiętać, że uchwała nie może naruszać ustawy, umowy spółki, dobrych obyczajów ani prowadzić do pokrzywdzenia wspólnika. W zależności od rodzaju naruszenia może wchodzić w grę powództwo o stwierdzenie nieważności uchwały albo o jej uchylenie, w szczególności na podstawie przepisów KSH dotyczących zaskarżania uchwał wspólników.

Istotny jest także dzień dywidendy. Zasadniczo uprawnionymi do dywidendy są wspólnicy, którym udziały przysługują w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku, chyba że umowa spółki upoważnia zgromadzenie wspólników do określenia innego dnia dywidendy. Termin wypłaty powinien wynikać z uchwały, a gdy go nie wskazano, może zostać określony przez zarząd zgodnie z KSH.

Zaliczka na dywidendę jako alternatywa

Jeżeli wspólnicy chcą otrzymać środki w trakcie roku, trzeba rozważyć, czy chodzi o wypłatę z już wypracowanych i zatrzymanych zysków, czy o zaliczkę na poczet przewidywanej dywidendy za trwający rok obrotowy. To są różne mechanizmy.

Zgodnie z art. 194 KSH umowa spółki może upoważniać zarząd do wypłaty wspólnikom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy, jeżeli spółka posiada środki wystarczające na wypłatę. Bez takiego upoważnienia w umowie spółki zarząd nie powinien wypłacać zaliczki.

Art. 195 KSH ogranicza wysokość zaliczki. Co do zasady jej wysokość jest powiązana z zyskiem osiągniętym od końca poprzedniego roku obrotowego, odpowiednio powiększonym o określone kapitały utworzone z zysku i pomniejszonym o niepokryte straty oraz udziały własne. Trzeba też uwzględnić, czy zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok wykazuje zysk.

Zaliczka na dywidendę nie służy więc prostemu „wyjęciu” pieniędzy z kapitału zapasowego. Jej zastosowanie zależy od treści umowy spółki, bieżącego wyniku finansowego i limitów ustawowych.

Ryzyka nieprawidłowej wypłaty

Największym ryzykiem jest uznanie wypłaty za świadczenie dokonane wbrew przepisom albo umowie spółki. W takiej sytuacji wspólnik, który otrzymał nienależną wypłatę, może być zobowiązany do jej zwrotu. Odpowiedzialność mogą ponosić również osoby, które uczestniczyły w dokonaniu bezprawnej wypłaty.

Nieprawidłowa uchwała może też wywołać spór między wspólnikami, szczególnie gdy wypłata pogarsza sytuację finansową spółki, faworyzuje część wspólników albo pomija postanowienia umowy spółki. Dlatego przed wypłatą warto sporządzić projekt uchwały, uzasadnienie księgowe oraz wyliczenie kwoty możliwej do podziału.

Odrębnie należy uwzględnić skutki podatkowe wypłaty dywidendy lub zaliczki. Co do zasady spółka pełni funkcję płatnika podatku od wypłat na rzecz wspólników, ale szczegółowe rozliczenie zależy od statusu wspólnika i rodzaju wypłaty.

Jak bezpiecznie przeprowadzić wypłatę

Praktyczna procedura powinna rozpocząć się od ustalenia źródła środków. Trzeba sprawdzić, czy kapitał zapasowy pochodzi z zysku, z których lat ten zysk pochodzi oraz czy wcześniejsze uchwały pozwalają na zmianę jego przeznaczenia.

Następnie należy obliczyć limit z art. 192 KSH, uwzględniając zysk, niepodzielone zyski z lat ubiegłych, kapitały możliwe do podziału, straty, udziały własne i obowiązkowe odpisy. Dopiero po takim wyliczeniu można przygotować projekt uchwały.

Uchwała powinna być jednoznaczna. Warto wskazać, że wspólnicy zmieniają wcześniejszą uchwałę o przeznaczeniu zysku za konkretny rok albo lata, przeznaczają określoną kwotę z kapitału zapasowego do podziału oraz ustalają dzień dywidendy i termin wypłaty, jeżeli jest to potrzebne.

FAQ

Czy KSH zna pojęcie dywidendy nadzwyczajnej w spółce z o.o.?

Nie jako odrębną instytucję. W praktyce tym określeniem opisuje się dodatkową wypłatę zysku poza zwyczajnym terminem albo wypłatę z zysków zatrzymanych na kapitale zapasowym. Trzeba ją jednak oprzeć na przepisach o podziale zysku, zmianie wcześniejszej uchwały albo zaliczce na dywidendę.

Czy kapitał zapasowy zawsze można wypłacić wspólnikom?

Nie. Do podziału mogą trafić tylko takie kwoty z kapitału zapasowego lub rezerwowego, które zostały utworzone z zysku i mogą być przeznaczone do podziału. Ograniczenia mogą wynikać z ustawy, umowy spółki, wcześniejszych uchwał albo sytuacji finansowej spółki.

Czy wypłata wymaga zwyczajnego zgromadzenia wspólników?

Nie zawsze. Uchwała może zostać podjęta także na nadzwyczajnym zgromadzeniu wspólników, jeżeli zostało ono prawidłowo zwołane, a sprawa została objęta porządkiem obrad. Należy jednak zachować wymogi z KSH i umowy spółki.

Co grozi za wypłatę dywidendy sprzeczną z przepisami?

Wspólnik może być zobowiązany do zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty. Odpowiedzialność mogą ponosić także członkowie organów lub osoby, które doprowadziły do wypłaty dokonanej wbrew prawu albo umowie spółki.

Czy lepsza będzie zaliczka na dywidendę?

To zależy od sytuacji. Zaliczka ma sens wtedy, gdy chodzi o wypłatę na poczet przewidywanej dywidendy za bieżący rok i umowa spółki upoważnia zarząd do takiej wypłaty. Jeżeli środki pochodzą z dawnych zysków przeniesionych na kapitał zapasowy, zwykle trzeba analizować uchwały o podziale zysku i możliwość zmiany przeznaczenia tych środków.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037 z późn. zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.