Ochrona interesów małżonka przy przekształceniu JDG w spółkę jednoosobową
• Data: 2026-03-16 • Autor: Katarzyna Talkowska-Szewczyk
Mąż planuje przekształcić działalność gospodarczą w Sp. z o.o. Posiadamy wspólność majątkową i wspólnie pracujemy w firmie. Przy decyzji przekształcenia nie mam być ujęta jako wspólnik. Dla mnie to duże zaskoczenie – mieliśmy inną umowę między sobą. Wiem, że spółka ma być jednoosobowa. Nie znam szczegółów przekształcenia, a pytań mam wiele. Czy można działalność przekształcić w spółkę poza moją zgodą, jeżeli jest wspólność? Czy wspólnicy ustanawiani są już na etapie przekształcenia? Jak wygląda wspólność majątkowa przy spółce z o.o.? Jak wygląda rozdzielność majątkowa przy przekształceniu – podział majątku, zysku z firmy i innych dochodów? Jak chronić swoje interesy i bezpieczeństwo finansowe?
.jpg)
Majątek w małżeństwie
Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności:
1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695 i 875)”.
Warto w kontekście Pani zapytania wskazać na to, że zgodnie z art. 33 „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:
1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom
4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.
Przekształcenie działalności w spółkę
Rozumiem, że jednoosobowa działalność gospodarcza, która zostanie przekształcona w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, jest prowadzona przez Pani małżonka. W tym zakresie przekształcenie takiej działalności w spółkę z o.o. nie wymaga Pani zgody. Zgodnie z art. 551 § 5 ustawy Kodeks spółek handlowych „przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24 i 974) – (przedsiębiorca przekształcany) może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą) (przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową)”. Przedsiębiorca przekształcany staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki do KRS. Jednocześnie właściwy organ ewidencyjny z urzędu wykreśla go z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Osoba fizyczna dokonująca przekształcenia staje się z dniem przekształcenia wspólnikiem spółki przekształconej.
Wspólny zarząd majątkiem przez męża i żonę
Jeżeli chodzi o zarząd majątkiem wspólnym, to regulują to następujące przepisy Kodeksu rodzinnego. Zgodnie z art. 36 § 1 „oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny”.
Przepisy obejmujące swym zakresem zarząd majątkiem wspólnym wskazane w Kodeksie mają charakter bezwzględnie obowiązujący, w związku z czym nie mogą być modyfikowane przez małżonków (w drodze intercyzy) ani przez osoby trzecie. Zarząd majątkiem wspólnym ma w szczególności prowadzić do racjonalnego wykorzystania środków obejmujących majątek zgodnie z ich przeznaczeniem. Ustawodawca konkretyzuje obowiązek współdziałania małżonków poprzez określenie przykładowego zakresu obowiązku polegającego na wzajemnym udzielaniu informacji zarówno o stanie majątku wspólnego, o dokonywaniu samodzielnych czynności zarządu lub o zamiarze dokonania takich czynności, jak i o zobowiązaniach obciążających cały majątek wspólny, a także o zobowiązaniach, w których odpowiedzialność majątkiem wspólnym jest ograniczona do niektórych składników. Informacja o stanie majątku wspólnego oraz zmianach w nim zachodzących przykładowo obejmuje dane o środkach zgromadzonych na rachunkach bankowych, uzyskanych dochodach z majątku osobistego i wspólnego, sukcesji uniwersalnej. Zakres pojęcia współdziałania małżonków wykracza poza obowiązek udzielania informacji, może ono polegać także na wzajemnym udzielaniu rad oraz pomocy przy określonych czynnościach.
Co istotne, zgodnie z art. 36 § 2 „każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku”.
Zakres samodzielności, jak podkreśla doktryna, jest szeroki i jednoznacznie oznaczony, co ma na celu wzmocnienie pewności obrotu. Każdy z małżonków może dokonywać czynności sam, przy czym działa we własnym imieniu, a skutek jego działania dotyczy sfery wspólnego interesu obojga małżonków. Zakres uprawnień do samodzielnego wykonywania zarządu majątkiem wspólnym jest niezależny od tego, jakiego składnika majątku dotyczy i niezależny od źródła pochodzenia danego składnika. W szczególności każdy z małżonków może wykonać czynności związane z zarządem w odniesienia do wynagrodzenia za pracę uzyskanego przez współmałżonka oraz nieruchomości, co do której wpis do księgi wieczystej obejmuje jednego z małżonków.
Co wymaga zgody małżonka?
Proszę jednak pamiętać, że ustawodawca przewidział pewien katalog czynności, co do których wymagana jest zawsze zgoda drugiego małżonka. Zostały one wskazane w art. 37 § 1, który stanowi, że „zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:
1) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków;
2) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;
3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;
4) darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych”.
Nadto „ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka. Druga strona może wyznaczyć małżonkowi, którego zgoda jest wymagana, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu”.
Dokonywane przekształcenie można traktować jako zbycie przedsiębiorstwa, zatem na przekształcenie powinna Pani wyrazić zgodę w formie aktu notarialnego. Natomiast nie spowoduje to tego, że stanie się Pani wspólnikiem spółki. Proszę pamiętać, że udziały w spółce wchodzą w Państwa majątek wspólny.
Odpowiadając zatem na sformułowane przez Panią pytania, powinna Pani wyrazić zgodę na zbycie przedsiębiorstwa (przekształcenie) w formie aktu notarialnego. Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą z chwilą przekształcenia staje się wspólnikiem spółki, w którą jest przekształcana. Następnie można zbyć udziały (sprzedać, darować) i na tej podstawie do spółki mogą wejść inne osoby. Udziały spółki wchodzą w skład majątku wspólnego. Przy wspólności nic się nie zmienia, zyski i wynagrodzenia wchodzą w skład majątku wspólnego.
Przykłady
Wynagrodzenie za pracę i oszczędności
Anna i Marek są małżeństwem od 5 lat i nie podpisywali intercyzy. Marek zarabia 12 000 zł miesięcznie, Anna 6 000 zł. Oboje wpłacają pensje na wspólne konto i oszczędzają na wakacje. Wszystkie te pieniądze (pensje + odsetki z lokaty) są ich majątkiem wspólnym, nawet jeśli formalnie konto jest tylko na nazwisko Marka. Gdyby się rozwiedli, te oszczędności dzieli się po połowie.
Darowizna i spadek vs majątek wspólny
Po ślubie rodzice Kasi podarowali jej działkę budowlaną (akt notarialny tylko na jej nazwisko), a rodzice Tomka przekazali mu w testamencie 150 000 zł. Oboje te rzeczy są majątkiem osobistym Kasi i Tomka. Gdyby później sprzedali tę działkę i za uzyskane pieniądze kupili wspólne mieszkanie – mieszkanie już będzie wspólne, ale gdyby Tomek kupił sobie samochód tylko za pieniądze ze spadku – samochód pozostaje jego majątkiem osobistym.
Przekształcenie firmy męża w spółkę z o.o.
Paweł od 8 lat prowadzi jednoosobową działalność (warsztat samochodowy). Postanawia przekształcić ją w spółkę z o.o., bo chce ograniczyć odpowiedzialność prywatnym majątkiem. Żona Ola musi pójść z nim do notariusza i wyrazić zgodę w formie aktu notarialnego, bo przekształcenie jest traktowane jak „zbycie przedsiębiorstwa” (art. 37 § 1 pkt 3 Kodeksu rodzinnego). Po przekształceniu powstała spółka z o.o. należy w 100 % do Pawła, ale same udziały w tej spółce wchodzą już do wspólnego majątku małżeńskiego – więc Ola jest „współwłaścicielką” połowy wartości tych udziałów, choć nie jest wspólnikiem w KRS.
Podsumowanie
W małżeństwie z ustawową wspólnością majątkową wszystko, co małżonkowie zarobią lub nabędą w trakcie trwania małżeństwa (pensje, zyski z firmy, odsetki, wspólne mieszkanie kupione po ślubie), staje się automatycznie majątkiem wspólnym i w razie rozwodu dzieli się po połowie. Majątek osobisty to przede wszystkim to, co każdy miał przed ślubem, otrzymał w spadku, darowiźnie albo odszkodowanie za krzywdę – te rzeczy pozostają wyłącznie jego/jej własnością.
Oferta porad prawnych
Zapraszamy do skorzystania z naszej porady prawnej – chętnie wyjaśnimy, co w Państwa konkretnej sytuacji należy do majątku wspólnego, a co pozostaje osobiste, sprawdzimy, czy planowane przekształcenie firmy wymaga zgody małżonka i w jakiej formie, a także pomożemy zabezpieczyć Państwa interesy przed lub w trakcie takich zmian.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Zakup mieszkania przez spółkę, umowa przedwstępna, składka na DFG, harmonogram płatności")
.jpg "Dywidenda nadzwyczajna z kapitału zapasowego, zasady i ograniczenia")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
Najnowsze
» Założenie firmy przez osobę z zajęciem komorniczym
» Praktyka lekarska a wpis do KRS
» Ochrona interesów małżonka przy przekształceniu JDG w spółkę jednoosobową
» Zakup mieszkania przez spółkę, umowa przedwstępna, składka na DFG, harmonogram płatności
» Rozwiązanie spółki komandytowej bez likwidacji, czy da się naprawić błędną uchwałę?
Polecamy
- Sprzedaż udziałów w spółce z o.o a podatki - PCC, PIT i VAT
- Zakup mieszkania na firmę a podatek od sprzedaży
- ZUS dla studenta prowadzącego działalność gospodarczą- jakie ulgi i zniżki?
- Zmiana wspólnika w spółce cywilnej, krok po kroku
- Budowa domu na sprzedaż, aspekty podatkowe
- Omyłkowo zapłacona faktura - jak odzyskać pieniądze?
Popularne w dziale
Zadaj pytanie » - Wynagrodzenie prezesa zarządu w spółce z o.o.
- Jak zlikwidować spółkę z o.o. przez system S24?
- Jakie dokumenty należy przygotować do KRS w celu zmiany nazwy i właściciela spółki z o.o.?
- Odpowiedzialność prezesa spółki z o.o za jej zobowiązania
- Komu prezes zarządu spółki z o.o. składa rezygnację?
- Powołanie pełnomocnika spółki z o.o.
