Dywidenda w jednoosobowej spółce z o.o.

Czy uchwała o wypłacie dywidendy wymaga aktu notarialnego?

Co do zasady nie. W jednoosobowej spółce z o.o., w której jedyny wspólnik jest zarazem jedynym członkiem zarządu, uchwała o podziale zysku i wypłacie dywidendy nie jest czynnością prawną zawieraną między wspólnikiem a spółką. Jest wykonywaniem przez jedynego wspólnika uprawnień zgromadzenia wspólników.

Oznacza to, że sama uchwała o przeznaczeniu zysku na dywidendę nie musi być sporządzona w formie aktu notarialnego wyłącznie z powodu jednoosobowego składu właścicielskiego i jednoosobowego zarządu. Powinna jednak zostać prawidłowo udokumentowana, zwłaszcza dla celów korporacyjnych, księgowych i podatkowych.

Podstawą wypłaty dywidendy jest uchwała o podziale zysku. Zysk musi wynikać z rocznego sprawozdania finansowego, a jego wypłata nie może naruszać zasad określających maksymalną kwotę przeznaczoną do podziału między wspólników.

Kiedy stosuje się art. 210 § 2 k.s.h.?

Art. 210 Kodeksu spółek handlowych reguluje szczególny sposób reprezentacji spółki w relacjach z członkiem zarządu. W § 2 przewiduje dodatkowe wymaganie dla sytuacji, w której jedyny wspólnik jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu. Czynność prawna między tym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga wtedy formy aktu notarialnego, a notariusz zawiadamia sąd rejestrowy, przesyłając wypis aktu.

Ten przepis ma znaczenie przede wszystkim przy umowach i innych czynnościach prawnych między spółką a jej jedynym wspólnikiem pełniącym funkcję jedynego członka zarządu. Przykładowo może chodzić o umowę o pracę, kontrakt menedżerski, pożyczkę, najem, sprzedaż składnika majątku albo inną umowę, w której po jednej stronie występuje spółka, a po drugiej ten sam wspólnik.

Uchwała o dywidendzie ma inny charakter. Nie dochodzi w niej do reprezentowania spółki przy zawarciu umowy ze wspólnikiem. Jedyny wspólnik podejmuje decyzję właścicielską w zakresie przeznaczenia zysku, dlatego typowa uchwała o wypłacie dywidendy nie podlega rygorowi aktu notarialnego z art. 210 § 2 k.s.h.

Jak prawidłowo udokumentować wypłatę dywidendy?

Brak obowiązku sporządzenia aktu notarialnego nie oznacza, że wypłata może nastąpić bez dokumentów. W praktyce spółka powinna zadbać o kompletną dokumentację korporacyjną i księgową.

• Najpierw należy sporządzić i zatwierdzić roczne sprawozdanie finansowe.
• Następnie jedyny wspólnik powinien podjąć uchwałę o podziale zysku, wskazując kwotę przeznaczoną na dywidendę.
• W uchwale warto określić dzień dywidendy i termin wypłaty, jeżeli wymaga tego sytuacja albo umowa spółki.
• Przed wypłatą trzeba sprawdzić, czy umowa spółki nie przewiduje ograniczeń, szczególnych zasad albo obowiązkowego przeznaczenia części zysku na kapitał zapasowy.
• Spółka powinna ująć wypłatę w księgach oraz prawidłowo rozliczyć podatek od dywidendy.

Jeżeli w spółce nie podjęto uchwały o przeznaczeniu zysku do wypłaty, sam fakt wypracowania zysku nie wystarcza do wypłaty dywidendy. Wspólnik nabywa roszczenie o wypłatę dopiero wtedy, gdy zysk został przeznaczony do podziału zgodnie z przepisami i umową spółki.

Ile można wypłacić wspólnikowi?

Kwota przeznaczona do podziału między wspólników nie może być ustalona dowolnie. Zasadniczo punktem wyjścia jest zysk za ostatni rok obrotowy, powiększony o niepodzielone zyski z lat ubiegłych oraz określone kwoty przeniesione z kapitałów, które mogą być przeznaczone do podziału. Jednocześnie trzeba uwzględnić niepokryte straty, udziały własne oraz kwoty, które zgodnie z ustawą lub umową spółki powinny zostać przekazane na kapitały rezerwowe albo zapasowe.

Wypłata ponad kwotę dopuszczalną może zostać potraktowana jako wypłata nienależna. W takiej sytuacji spółka może dochodzić zwrotu, a odpowiedzialność mogą ponosić także osoby, które dopuściły do nieprawidłowej wypłaty. Dlatego przed dokonaniem przelewu warto porównać treść uchwały z zatwierdzonym sprawozdaniem finansowym i postanowieniami umowy spółki.

Podatek od dywidendy

Wypłata dywidendy rodzi również skutki podatkowe. Jeżeli wspólnikiem jest osoba fizyczna, co do zasady dywidenda podlega zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu, a spółka pełni funkcję płatnika. Przy wspólniku będącym spółką lub innym podmiotem mogą wchodzić w grę odrębne zasady, w tym warunki zwolnienia dywidendowego, jeżeli są spełnione ustawowe przesłanki.

Ocena podatkowa zależy od statusu wspólnika, jego rezydencji podatkowej, rodzaju udziałów oraz ewentualnych powiązań. Z tego powodu w bardziej złożonych strukturach sama poprawność uchwały korporacyjnej nie przesądza jeszcze o pełnym bezpieczeństwie rozliczenia.

Kiedy notariusz może być potrzebny?

Notariusz nie jest potrzebny do zwykłej uchwały o wypłacie dywidendy. Może być jednak konieczny, jeżeli równolegle podejmowane są czynności wymagające formy aktu notarialnego albo protokołu notarialnego, na przykład zmiana umowy spółki. Notariusz będzie również potrzebny przy czynności prawnej objętej art. 210 § 2 k.s.h., jeżeli jedyny wspólnik będący jedynym członkiem zarządu zawiera z reprezentowaną przez siebie spółką umowę.

W praktyce warto rozdzielać uchwałę dywidendową od innych zdarzeń prawnych. Sama decyzja o przeznaczeniu zysku do wypłaty to jedno, a umowa między wspólnikiem a spółką albo zmiana umowy spółki to odrębna czynność, która może wymagać szczególnej formy.

FAQ

Czy jedyny wspólnik może sam podjąć uchwałę o dywidendzie?

Tak. W jednoosobowej spółce z o.o. jedyny wspólnik wykonuje uprawnienia zgromadzenia wspólników. Powinien jednak sporządzić uchwałę w formie pozwalającej na jej przechowywanie w dokumentacji spółki.

Czy brak aktu notarialnego powoduje nieważność uchwały o dywidendzie?

Nie, jeżeli chodzi o typową uchwałę o podziale zysku. Brak aktu notarialnego nie powinien sam w sobie powodować nieważności takiej uchwały, ponieważ art. 210 § 2 k.s.h. dotyczy czynności prawnych między wspólnikiem a spółką, a nie zwykłej decyzji właścicielskiej o dywidendzie.

Czy dywidendę można wypłacić przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego?

Zwykła dywidenda za rok obrotowy wymaga zatwierdzenia sprawozdania finansowego i uchwały o przeznaczeniu zysku do podziału. Odrębną instytucją jest zaliczka na poczet dywidendy, ale może być wypłacona tylko przy spełnieniu szczególnych warunków.

Czy umowa spółki może ograniczać wypłatę dywidendy?

Tak. Umowa spółki może przewidywać szczególne zasady podziału zysku, obowiązek tworzenia kapitałów albo inne ograniczenia. Przed podjęciem uchwały trzeba sprawdzić jej aktualne brzmienie.

Czy dywidenda dla jedynego wspólnika zawsze jest opodatkowana tak samo?

Nie zawsze. Podstawowe zasady zależą od tego, czy wspólnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna, polski rezydent czy podmiot zagraniczny. W niektórych przypadkach trzeba dodatkowo zbadać warunki zwolnień i obowiązki płatnika.

Podsumowanie

Wypłata dywidendy w jednoosobowej spółce z o.o., w której jedyny wspólnik jest jednocześnie jedynym członkiem zarządu, nie wymaga aktu notarialnego tylko z powodu art. 210 § 2 k.s.h. Przepis ten dotyczy czynności prawnych między wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką, przede wszystkim umów, a nie zwykłej uchwały o podziale zysku.

Bezpieczeństwo wypłaty zależy jednak od spełnienia innych warunków: prawidłowego zatwierdzenia sprawozdania finansowego, podjęcia uchwały, ustalenia dopuszczalnej kwoty do wypłaty, sprawdzenia umowy spółki oraz poprawnego rozliczenia podatku. Jeżeli dywidenda jest połączona z innymi czynnościami między wspólnikiem a spółką, sprawę warto ocenić odrębnie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037

Potrzebujesz indywidualnej odpowiedzi? Opisz swoją sytuację w formularzu poniżej. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.