Czy wspólnik może głosować na siebie do zarządu?

Czy wspólnik spółki z o.o. może głosować nad własnym powołaniem?

Tak, co do zasady wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może głosować nad uchwałą o powołaniu samego siebie do zarządu. Dotyczy to również sytuacji, w której ma zostać powołany na prezesa zarządu wieloosobowego, o ile umowa spółki dopuszcza taki sposób obsadzenia funkcji albo nie przewiduje innego trybu. Przy takim głosowaniu warto osobno odróżnić samą procedurę powołania członka zarządu.

Kluczowe znaczenie ma art. 244 Kodeksu spółek handlowych. Przepis ten stanowi, że wspólnik nie może ani osobiście, ani przez pełnomocnika, ani jako pełnomocnik innej osoby głosować przy powzięciu uchwał dotyczących jego odpowiedzialności wobec spółki z jakiegokolwiek tytułu, w tym udzielenia absolutorium, zwolnienia z zobowiązania wobec spółki oraz sporu między nim a spółką.

Wybór do zarządu nie jest jednak uchwałą o odpowiedzialności wspólnika wobec spółki, nie jest udzieleniem absolutorium, nie jest zwolnieniem z długu i nie rozstrzyga sporu między wspólnikiem a spółką. Dlatego sam fakt, że wspólnik głosuje nad swoją kandydaturą, nie powoduje automatycznie zakazu udziału w głosowaniu.

Takie rozumienie potwierdzano również w orzecznictwie dotyczącym poprzednich regulacji prawa handlowego. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 1997 r., sygn. akt I ACa 405/97, wskazano, że wyłączenie od głosowania dotyczy spraw wyraźnie wymienionych w przepisie, a w innych sprawach wspólnicy mogą głosować.

Co trzeba sprawdzić przed głosowaniem?

Przed przeprowadzeniem uchwały należy sprawdzić przede wszystkim umowę spółki. Kodeks spółek handlowych przewiduje, że członków zarządu powołuje i odwołuje uchwała wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Umowa może więc przekazywać kompetencję powołania zarządu innemu organowi, przyznawać szczególne uprawnienia osobiste określonemu wspólnikowi albo wprowadzać wymóg kwalifikowanej większości.

Przed ustaleniem listy osób uprawnionych do udziału w głosowaniu zarząd powinien również sprawdzić, czy prawidłowo prowadzona jest księga udziałów w spółce z o.o. Ma to szczególne znaczenie, gdy skład wspólników zmienił się wskutek dziedziczenia udziałów w spółce z o.o. albo przeprowadzono umorzenie udziałów w spółce z o.o., ponieważ błędne ustalenie kręgu uprawnionych może podważyć prawidłowość uchwały.

Jeżeli przed zgromadzeniem doszło do zmiany właściciela udziałów, zarząd powinien zweryfikować skuteczność transakcji, w tym prawo pierwszeństwa nabycia udziałów w spółce z o.o. oraz wymaganą zgodę spółki na sprzedaż udziałów w spółce z o.o.. Gdy nabywcą jest cudzoziemiec, warto dodatkowo sprawdzić zasady dotyczące sprzedaży udziałów w spółce z o.o. cudzoziemcowi.

Przy ustalaniu osoby uprawnionej do wykonywania praw z udziału znaczenie mogą mieć także udziały małżonków w spółce z o.o. a majątek wspólny oraz ustanowiony zastaw na udziałach w spółce z o.o..

Jeżeli umowa spółki nie przewiduje odmiennych postanowień, uchwały wspólników zapadają bezwzględną większością głosów. W praktyce oznacza to, że głosów za uchwałą musi być więcej niż suma głosów przeciwnych i wstrzymujących się, przy zachowaniu zasad liczenia głosów obowiązujących w danej spółce.

Warto odróżnić powołanie do zarządu od powierzenia funkcji prezesa. W wielu spółkach uchwała wspólników wskazuje od razu, kto zostaje prezesem, ale w niektórych umowach spółki funkcje w zarządzie są rozdzielane w innym trybie, na przykład przez sam zarząd. Jeżeli umowa spółki szczegółowo reguluje funkcję prezesa, trzeba zastosować jej postanowienia.

Tajne głosowanie przy wyborze zarządu

Przy wyborach członków organów spółki, w tym członków zarządu, należy zarządzić głosowanie tajne. Wynika to z art. 247 § 2 Kodeksu spółek handlowych, który obejmuje wybory, wnioski o odwołanie członków organów spółki lub likwidatorów, wnioski o pociągnięcie ich do odpowiedzialności oraz inne sprawy osobowe.

Jeżeli uchwała dotyczy powołania konkretnej osoby do zarządu, a tym bardziej powierzenia jej funkcji prezesa, ma charakter personalny. Dla bezpieczeństwa uchwały należy więc przygotować głosowanie w sposób zapewniający tajność, na przykład przez karty do głosowania albo inny mechanizm uniemożliwiający przypisanie głosu do konkretnego wspólnika.

Czy sprzeciw wspólnika mniejszościowego blokuje uchwałę?

Sam sprzeciw wspólnika mniejszościowego nie blokuje uchwały, jeżeli większościowy wspólnik dysponuje liczbą głosów wystarczającą do jej podjęcia, a umowa spółki nie wymaga zgody mniejszości, jednomyślności albo kwalifikowanej większości. W typowej sytuacji wspólnik większościowy może więc przegłosować uchwałę o powołaniu siebie do zarządu.

Nie oznacza to jednak, że każda uchwała będzie całkowicie odporna na spór. Wspólnik mniejszościowy może próbować ją zaskarżyć, jeżeli uważa, że uchwała jest sprzeczna z umową spółki, dobrymi obyczajami, godzi w interes spółki albo ma na celu pokrzywdzenie wspólnika. Może też żądać stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli zarzuca jej sprzeczność z ustawą.

Przy trwałym konflikcie właścicielskim trzeba odróżnić zaskarżenie uchwały od innych mechanizmów korporacyjnych, takich jak wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o. oraz ustalenie, czy w konkretnej konfiguracji jest możliwy przymusowy wykup udziałów w spółce z o.o..

W razie konfliktu warto odrębnie przeanalizować, jakie uprawnienia ma wspólnik mniejszościowy w spółce z o.o. i czy zachowano jego prawa informacyjne, korporacyjne oraz możliwość zaskarżenia uchwały.

Dlatego w praktyce warto zadbać nie tylko o samą większość głosów, ale również o prawidłową treść uchwały, protokół, listę obecności, porządek obrad i sposób przeprowadzenia głosowania. W spółkach skonfliktowanych te elementy często przesądzają o tym, czy uchwała obroni się w razie sporu.

Kiedy wspólnik nie powinien głosować?

Zakaz głosowania aktualizuje się wtedy, gdy uchwała mieści się w zakresie art. 244 Kodeksu spółek handlowych. Typowe przykłady to udzielenie wspólnikowi absolutorium, rozliczenie jego odpowiedzialności wobec spółki, zwolnienie go z długu wobec spółki albo uchwała dotycząca sporu między nim a spółką.

Wyłączenie od głosowania może mieć znaczenie także przy uchwałach dotyczących rozliczeń wspólnika ze spółką. Gdy wspólnik udostępnia spółce składniki swojego majątku, odrębnej analizy wymagają zarówno najem prywatnego majątku wspólnika do spółki z o.o., jak i zasady korzystania z samochodu prywatnego wspólnika w spółce z o.o..

Podobnej ostrożności wymaga uchwała dotycząca wierzytelności wspólnika wobec spółki, w tym planowana konwersja pożyczki wspólnika na kapitał w spółce z o.o. W zależności od treści uchwały może ona dotyczyć bezpośrednio interesu majątkowego głosującego wspólnika.

Jeżeli więc zgromadzenie wspólników ma głosować jednocześnie nad powołaniem wspólnika do zarządu oraz nad zwolnieniem go z odpowiedzialności za wcześniejsze działania, tych spraw nie należy łączyć w jednej uchwale. Bezpieczniej jest przygotować osobne projekty uchwał, ponieważ w jednej z nich wspólnik może głosować, a w drugiej może być wyłączony od głosu.

FAQ

Czy większościowy wspólnik może sam powołać siebie na prezesa?

Może doprowadzić do podjęcia takiej uchwały, jeżeli dysponuje wymaganą większością głosów i umowa spółki nie przewiduje innego trybu powoływania prezesa. Należy jednak zachować formalności, zwłaszcza tajne głosowanie.

Czy art. 244 Kodeksu spółek handlowych zabrania głosowania na siebie?

Nie w sprawie samego powołania do zarządu. Przepis ten dotyczy określonych spraw, takich jak odpowiedzialność wspólnika wobec spółki, absolutorium, zwolnienie z zobowiązania wobec spółki i spór między wspólnikiem a spółką.

Czy głosowanie nad wyborem prezesa musi być tajne?

Tak. Wybory członków organów spółki oraz sprawy osobowe wymagają tajnego głosowania. Dla bezpieczeństwa uchwały należy zadbać, aby sposób głosowania rzeczywiście zapewniał tajność.

Czy wspólnik mniejszościowy może zaskarżyć uchwałę?

Może próbować to zrobić, jeżeli spełnia ustawowe warunki i ma podstawy do zarzutów, na przykład naruszenie umowy spółki, ustawy, dobrych obyczajów, interesu spółki albo pokrzywdzenie wspólnika. Sam fakt, że większościowy wspólnik głosował na siebie, zwykle nie wystarcza.

Czy w jednej uchwale można powołać wspólnika do zarządu i udzielić mu absolutorium?

Nie jest to bezpieczne rozwiązanie. Powołanie do zarządu i absolutorium to różne sprawy. Przy absolutorium wspólnik objęty uchwałą nie powinien głosować, dlatego uchwały należy rozdzielić.

Podsumowanie

Wspólnik spółki z o.o. może co do zasady głosować nad uchwałą o powołaniu samego siebie do zarządu, ponieważ zakaz z art. 244 Kodeksu spółek handlowych nie obejmuje wyboru członków organów. O skuteczności uchwały decydują jednak także postanowienia umowy spółki, wymagana większość, prawidłowe zwołanie zgromadzenia, tajność głosowania oraz poprawne udokumentowanie uchwały. W razie konfliktu ze wspólnikiem mniejszościowym warto przygotować procedurę szczególnie starannie, aby ograniczyć ryzyko późniejszego sporu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037 ze zm.

2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 1997 r., sygn. akt I ACa 405/97.

Potrzebujesz indywidualnej odpowiedzi? Opisz swoją sytuację w formularzu poniżej. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.