Nabycie lub objęcie udziałów przez spółkę szwajcarską

Nabycie czy objęcie udziałów przez spółkę szwajcarską

W opisanej sytuacji kluczowe jest rozróżnienie dwóch czynności. Spółka szwajcarska może nabyć istniejące udziały od obecnego wspólnika albo objąć nowe udziały utworzone w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego polskiej spółki z o.o. Skutki prawne i podatkowe tych wariantów są odmienne.

Jeżeli dochodzi do sprzedaży istniejących udziałów, cena płacona przez spółkę szwajcarską trafia do zbywcy udziałów. W takim modelu nie powstaje agio w polskiej spółce, ponieważ spółka nie otrzymuje wkładu na objęcie nowych udziałów. Jeżeli natomiast spółka szwajcarska obejmuje nowe udziały za cenę wyższą od ich wartości nominalnej, nadwyżka może zostać przekazana na kapitał zapasowy jako agio.

Różnica ma zasadnicze znaczenie podatkowe. Inaczej rozlicza się sprzedaż udziałów, inaczej podwyższenie kapitału zakładowego z wkładem pieniężnym i agio. Dlatego przed przygotowaniem dokumentów trzeba ustalić, jaki dokładnie mechanizm ma zostać zastosowany.

Sprzedaż udziałów przez dotychczasowego wspólnika

Przy sprzedaży udziałów należy sprawdzić umowę spółki z o.o. Może ona przewidywać ograniczenia zbycia udziałów, obowiązek uzyskania zgody spółki, prawo pierwszeństwa lub inne warunki, których pominięcie może doprowadzić do sporu między wspólnikami albo problemów z ujawnieniem zmian.

Umowa zbycia udziałów w spółce z o.o. wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Po zawarciu umowy trzeba zawiadomić spółkę, zaktualizować księgę udziałów i przygotować dokumenty potrzebne do zgłoszeń rejestrowych, jeżeli nabywca osiąga próg ujawniany w KRS. Warto pamiętać, że próg poniżej 10% zwykle nie prowadzi do ujawnienia wspólnika w dziale rejestrowym KRS, ale nie zwalnia z obowiązku prawidłowego prowadzenia dokumentacji spółki.

Po stronie spółki szwajcarskiej trzeba zweryfikować zasady reprezentacji wynikające z właściwego rejestru, dokumentów korporacyjnych i prawa szwajcarskiego. Jeżeli dokument podpisze osoba nieuprawniona albo w niewłaściwej konfiguracji, ważność czynności może zostać zakwestionowana.

Podatki przy sprzedaży udziałów

Sprzedaż udziałów w polskiej spółce z o.o. co do zasady nie jest opodatkowana VAT w typowej transakcji zbycia udziałów, ale może powodować skutki w podatku dochodowym oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.

Jeżeli zbywcą jest osoba fizyczna, zasadnicze znaczenie ma art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód ze zbycia udziałów rozlicza się według zasad właściwych dla kapitałów pieniężnych, a podatek wynosi 19% dochodu. Dochodem jest różnica między przychodem ze sprzedaży a kosztami nabycia albo objęcia udziałów, rozpoznawanymi zgodnie z przepisami ustawy o PIT.

Jeżeli zbywcą jest podatnik CIT, skutki należy oceniać na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W każdym wariancie trzeba ustalić, kto jest zbywcą, jaka była historia nabycia udziałów, jakie koszty można rozliczyć i czy cena odpowiada wartości rynkowej.

Po stronie kupującego przy umowie sprzedaży udziałów powstaje obowiązek zapłaty PCC. Stawka wynosi 1%, a podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa udziałów, niekoniecznie cena wpisana w umowie. Jeżeli umowa sprzedaży udziałów nie ma formy aktu notarialnego, kupujący zasadniczo składa deklarację PCC-3 i płaci podatek w terminie 14 dni od dokonania czynności.

Wartość rynkowa i brak wyceny udziałów

Brak wyceny udziałów jest istotnym ryzykiem. Organ podatkowy może badać, czy przyjęta cena odpowiada wartości rynkowej. Ma to znaczenie zarówno dla PCC, jak i dla podatku dochodowego po stronie zbywcy. Przy dużej różnicy między wartością nominalną a ceną transakcyjną warto przygotować uzasadnienie ekonomiczne i dokumentację potwierdzającą sposób ustalenia wartości.

Wartość nominalna udziałów nie jest tym samym co wartość rynkowa. W spółce, która ma majątek, kontrakty, zyski, know-how albo perspektywy rozwoju, wartość rynkowa udziałów może istotnie przewyższać ich wartość nominalną. Z kolei sama wysoka cena nie oznacza automatycznie nieprawidłowości, o ile wynika z realnej wartości ekonomicznej udziałów.

Objęcie nowych udziałów i agio

Jeżeli celem jest to, aby środki trafiły do polskiej spółki z o.o. i zasiliły jej kapitał zapasowy, właściwym mechanizmem jest zwykle objęcie nowych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym po cenie emisyjnej wyższej od wartości nominalnej. W takim przypadku część wkładu odpowiada wartości nominalnej udziałów i podwyższa kapitał zakładowy, a nadwyżka ponad wartość nominalną jest agio przekazywanym na kapitał zapasowy.

Podwyższenie kapitału zakładowego wymaga analizy umowy spółki. W zależności od jej treści konieczna może być zmiana umowy spółki w formie aktu notarialnego albo uchwała podjęta na podstawie dotychczasowych postanowień umowy. Skuteczność podwyższenia kapitału zakładowego co do zasady wymaga wpisu do KRS.

Po stronie polskiej spółki otrzymanie wkładu pieniężnego na kapitał zakładowy oraz agio przekazane na kapitał zapasowy co do zasady nie stanowi przychodu podatkowego w CIT. Po stronie obejmującego udziały spółki szwajcarskiej wydatek na objęcie udziałów nie jest zwykle bieżącym kosztem podatkowym, lecz będzie miał znaczenie przy ewentualnym przyszłym zbyciu tych udziałów, z uwzględnieniem właściwych przepisów podatkowych.

PCC przy podwyższeniu kapitału zakładowego spółki kapitałowej wynosi 0,5%. W praktyce podstawą jest wartość, o którą podwyższany jest kapitał zakładowy, a nie cała kwota agio przekazana na kapitał zapasowy. Jeżeli czynność jest dokonywana w formie aktu notarialnego, kwestie poboru PCC są zwykle obsługiwane przy akcie notarialnym.

Powiązania osobowe i ryzyko cen transferowych

Ta sama osoba pełniąca funkcję prezesa zarządu w obu spółkach oraz udział polskiej spółki w spółce szwajcarskiej powodują, że transakcja powinna być oceniana także pod kątem powiązań. Nie oznacza to automatycznie zakazu transakcji, ale wymaga zachowania rynkowych warunków i starannego udokumentowania decyzji.

Jeżeli strony są podmiotami powiązanymi, należy zbadać, czy transakcja podlega obowiązkom z zakresu cen transferowych, w tym ewentualnej dokumentacji, analizy rynkowości lub obowiązków informacyjnych. Zakres tych obowiązków zależy od wartości transakcji, rodzaju podmiotów i szczegółowych okoliczności.

W spółce z o.o. członek zarządu powinien również uważać na konflikt interesów. Jeżeli ta sama osoba występuje po obu stronach procesu decyzyjnego, wskazane jest odpowiednie udokumentowanie zgód korporacyjnych, wyłączenie się od czynności w razie konfliktu oraz sprawdzenie, czy umowa spółki nie przewiduje dodatkowych wymogów.

Czy warto wystąpić o interpretację indywidualną

Przy nietypowej strukturze, dużym agio, transakcji ze spółką zagraniczną i powiązaniach osobowych warto rozważyć wniosek o interpretację indywidualną. Interpretacja chroni wnioskodawcę w granicach opisanego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego, jeżeli rzeczywista transakcja odpowiada opisowi przedstawionemu we wniosku.

Opłata od wniosku o interpretację wynosi 40 zł od jednego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ ma zasadniczo 3 miesiące na wydanie interpretacji. Jeżeli opis obejmuje kilka odrębnych zagadnień, organ może wezwać do uzupełnienia opłaty.

Interpretacja nie zastępuje jednak prawidłowej wyceny, uchwał, dokumentów korporacyjnych ani analizy obowiązków rejestrowych. Jest narzędziem podatkowym, które należy przygotować precyzyjnie, tak aby obejmowało rzeczywisty model transakcji.

FAQ

Czy przy sprzedaży udziałów powstaje agio?

Nie. Przy sprzedaży istniejących udziałów cena trafia do sprzedającego wspólnika. Agio powstaje przy objęciu nowych udziałów powyżej ich wartości nominalnej, gdy nadwyżka jest przekazywana do spółki na kapitał zapasowy.

Kto płaci PCC przy zakupie udziałów w spółce z o.o.?

Przy sprzedaży udziałów PCC płaci kupujący. Stawka wynosi 1%, a podstawą jest wartość rynkowa udziałów. Jeżeli umowa nie jest zawierana w formie aktu notarialnego, kupujący co do zasady składa deklarację PCC-3 w terminie 14 dni.

Czy spółka z o.o. płaci CIT od agio?

Co do zasady spółka z o.o. nie rozpoznaje przychodu podatkowego z tytułu wkładu pieniężnego na kapitał zakładowy ani z nadwyżki przekazanej na kapitał zapasowy jako agio. Warunkiem jest prawidłowe przeprowadzenie i udokumentowanie objęcia udziałów.

Czy udział poniżej 10% trzeba ujawniać w KRS?

W KRS ujawnia się wspólników spełniających ustawowe kryteria, w praktyce przede wszystkim posiadających co najmniej 10% udziałów. Nawet jeżeli nabywca nie jest ujawniany w dziale rejestrowym, spółka musi prawidłowo prowadzić księgę udziałów i dokumentację korporacyjną.

Czy potrzebna jest wycena udziałów?

Przepisy nie wymagają w każdej sytuacji formalnej wyceny przez biegłego, ale przy dużej różnicy między wartością nominalną a ceną oraz przy powiązaniach wycena albo analiza wartości jest bardzo wskazana. Pomaga wykazać rynkowy charakter transakcji.

Czy interpretacja indywidualna daje pełną ochronę?

Interpretacja chroni tylko w granicach dokładnie opisanego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego i tylko w zakresie przepisów podatkowych objętych pytaniem. Nie zastępuje prawidłowych uchwał, umów, zgłoszeń do KRS ani dokumentacji cen transferowych.

Podsumowanie

Jeżeli spółka szwajcarska ma zapłacić więcej niż wynosi wartość nominalna udziałów, trzeba najpierw ustalić, czy chodzi o zakup istniejących udziałów, czy objęcie nowych udziałów. Przy sprzedaży cena trafia do zbywcy, pojawia się PCC 1% po stronie kupującego i podatek dochodowy po stronie sprzedającego. Przy objęciu nowych udziałów możliwe jest przekazanie nadwyżki na kapitał zapasowy jako agio, a PCC dotyczy podwyższenia kapitału zakładowego według właściwych zasad.

W opisanym modelu szczególnie ważne są: umowa spółki, zgody korporacyjne, prawidłowa reprezentacja spółki szwajcarskiej, wycena udziałów, powiązania między stronami i ewentualna interpretacja indywidualna. Bez tych elementów transakcja może być skuteczna formalnie, ale podatkowo i dowodowo ryzykowna.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych
3. Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
4. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
5. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.