Sole trader po powrocie z Anglii do Polski

Rezydencja podatkowa po powrocie do Polski

W opisanej sytuacji najważniejsze nie jest to, że działalność była kiedyś zarejestrowana w Wielkiej Brytanii jako sole trader, lecz to, gdzie podatnik faktycznie mieszka, pracuje i zarządza działalnością. Polski rezydent podatkowy rozlicza w Polsce całość swoich dochodów, bez względu na to, gdzie znajduje się źródło przychodów.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów. Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę, która:

1. posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, albo
2. przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Wystarczy spełnienie jednej z tych przesłanek. Jeżeli więc po powrocie do kraju podatnik mieszka w Polsce, tu ma rodzinę, mieszkanie, stałe centrum spraw życiowych, rachunki bankowe, księgowość, kontrahentów albo tu faktycznie wykonuje pracę, organy podatkowe mogą uznać go za polskiego rezydenta podatkowego.

W orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie centrum interesów życiowych bierze się pod uwagę całokształt więzi osobistych i gospodarczych. W wyroku WSA w Łodzi z 5 października 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 493/17, wskazano, że znaczenie mają m.in. więzi rodzinne, towarzyskie, zatrudnienie, działalność zawodowa, miejsce wykonywania działalności gospodarczej oraz miejsce zarządzania majątkiem.

Czy sole trader może pracować z Polski?

Nie ma prostej zasady, zgodnie z którą osoba zarejestrowana jako sole trader bezwzględnie nie może wykonywać pracy poza Wielką Brytanią. Problem nie polega więc na samej nazwie formy działalności, lecz na tym, że po przeprowadzce do Polski zmienia się rezydencja podatkowa i miejsce faktycznego prowadzenia działalności.

Sole trader to nie osobna spółka, lecz osoba fizyczna prowadząca działalność. Jeżeli ta osoba mieszka w Polsce i z Polski świadczy usługi dla brytyjskiego klienta, to z polskiej perspektywy osiąga dochody z działalności gospodarczej jako polski rezydent. Sama kontynuacja numeru, rejestracji lub rozliczeń w HMRC nie przesądza o tym, że dochód jest prawidłowo opodatkowany wyłącznie w Wielkiej Brytanii.

W praktyce trzeba rozdzielić trzy kwestie: dopuszczalność utrzymania formalnej rejestracji w UK, obowiązek rozliczenia dochodu w Polsce oraz ewentualne prawo Wielkiej Brytanii do opodatkowania części zysków. Te zagadnienia nie zawsze dają tę samą odpowiedź.

Umowa polsko-brytyjska i pojęcie zakładu

Polskie przepisy podatkowe stosuje się z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. W przypadku Wielkiej Brytanii znaczenie ma Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, podpisana w Londynie 20 lipca 2006 r.

Zgodnie z art. 7 tej konwencji zyski przedsiębiorstwa państwa rezydencji podlegają opodatkowaniu tylko w tym państwie, chyba że przedsiębiorstwo prowadzi działalność w drugim państwie przez położony tam zakład. Jeżeli zakład istnieje, drugie państwo może opodatkować tylko tę część zysków, którą można przypisać temu zakładowi.

Zakład to zasadniczo stała placówka, przez którą całkowicie lub częściowo prowadzona jest działalność przedsiębiorstwa. Może to być w szczególności biuro, filia, siedziba zarządu, warsztat lub inna stała struktura gospodarcza. W polskiej ustawie PIT podobne znaczenie ma pojęcie zagranicznego zakładu z art. 5a pkt 22.

Jeżeli po powrocie do Polski podatnik nie ma w Wielkiej Brytanii biura, personelu, stałej placówki, przedstawiciela zawierającego umowy w jego imieniu ani innej rzeczywistej struktury, przez którą prowadzona jest działalność, to co do zasady trudno mówić o brytyjskim zakładzie. W takim układzie zyski z pracy wykonywanej z Polski powinny być rozliczane w Polsce.

Co z dochodami rozliczonymi wcześniej w HMRC?

Jeżeli po przeprowadzce do Polski podatnik nadal wystawiał faktury jako sole trader i rozliczał podatek w Wielkiej Brytanii, trzeba przeanalizować każdy rok oddzielnie. Istotne są daty przeprowadzki, liczba dni pobytu w Polsce, miejsce wykonywania usług, miejsce podejmowania decyzji gospodarczych, status klienta oraz to, czy w UK istniał zakład.

Jeżeli w danym roku podatnik był już polskim rezydentem i nie miał zakładu w Wielkiej Brytanii, dochód z działalności powinien zostać wykazany w Polsce. W praktyce może to oznaczać konieczność złożenia zaległego zeznania albo korekty PIT, zapłaty podatku oraz odsetek od zaległości. W określonych sytuacjach warto też ocenić, czy potrzebne są dodatkowe wyjaśnienia do urzędu skarbowego lub czynny żal, jeżeli sama korekta deklaracji nie rozwiązuje całego ryzyka.

Podatek zapłacony w Wielkiej Brytanii nie zawsze można automatycznie odliczyć w Polsce. Jeżeli zgodnie z umową międzynarodową Wielka Brytania nie miała prawa opodatkować danego dochodu, właściwym kierunkiem może być także uporządkowanie spraw w HMRC, w tym korekta brytyjskich rozliczeń lub wniosek o zwrot nadpłaty. To wymaga jednak sprawdzenia brytyjskich terminów i procedur.

Działalność w Polsce, ZUS i VAT

Po powrocie do Polski wykonywanie usług w sposób zorganizowany i ciągły może oznaczać obowiązek prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, rozliczania zaliczek na PIT, prowadzenia właściwej ewidencji oraz realizowania obowiązków wobec ZUS. Jeżeli podatnik założył już jednoosobową działalność gospodarczą w Polsce, należy ustalić, czy przychody od brytyjskiego klienta powinny być ujmowane w tej polskiej działalności.

Osobno trzeba sprawdzić VAT. Przy usługach informatycznych, programistycznych lub tworzeniu stron internetowych dla zagranicznego przedsiębiorcy miejsce opodatkowania VAT często ustala się według siedziby usługobiorcy, ale znaczenie ma status klienta, rodzaj usługi i dokumentacja. Inaczej mogą wyglądać usługi dla firmy, a inaczej dla konsumenta. Faktury powinny być wystawiane zgodnie z właściwymi zasadami polskiej ewidencji.

Wątek ubezpieczeń społecznych również wymaga osobnej analizy. Po Brexicie stosowanie zasad koordynacji między Polską a Wielką Brytanią zależy od konkretnego okresu i sytuacji podatnika. Nie należy zakładać, że samo opłacanie składek lub danin w UK automatycznie wyłącza obowiązki w Polsce.

Jak praktycznie uporządkować sytuację?

Najpierw należy ustalić moment, od którego podatnik stał się polskim rezydentem podatkowym. W tym celu warto przygotować kalendarz pobytu, dokumenty potwierdzające przeprowadzkę, umowy najmu lub własności mieszkania, informacje o rodzinie, rachunkach, kontach bankowych, kontrahentach i miejscu faktycznej pracy.

Następnie trzeba przyporządkować przychody do odpowiednich lat podatkowych i ustalić, czy były już wykazane w Polsce. Jeżeli nie, zwykle konieczne jest przygotowanie korekt lub zaległych zeznań. Trzeba także sprawdzić, czy polska forma opodatkowania działalności pozwala prawidłowo ująć te przychody oraz czy konieczne są korekty ksiąg, ewidencji, składek lub VAT.

Równolegle warto zamknąć lub uporządkować status sole trader w Wielkiej Brytanii, aby nie generować dalszych obowiązków formalnych wobec HMRC. Jeżeli w UK był płacony podatek od dochodu, który powinien być opodatkowany w Polsce, należy rozważyć brytyjską korektę lub wniosek o zwrot, ale dopiero po ustaleniu, jakie państwo rzeczywiście miało prawo opodatkowania.

FAQ

Czy po powrocie do Polski muszę od razu zamknąć sole trader w UK?

Nie zawsze sam fakt powrotu oznacza natychmiastowy obowiązek zamknięcia rejestracji, ale dalsze używanie jej może prowadzić do błędnych rozliczeń. Jeżeli działalność jest faktycznie wykonywana z Polski, trzeba ustalić polską rezydencję podatkową, obowiązki w PIT, VAT i ZUS oraz zasady zakończenia spraw w HMRC.

Czy wystawianie faktur dla klienta z UK oznacza, że podatek płacę w Wielkiej Brytanii?

Nie. Miejsce siedziby klienta nie przesądza o miejscu opodatkowania dochodu. Jeżeli usługodawca mieszka i pracuje w Polsce, a w UK nie ma zakładu, dochód z działalności zwykle powinien być rozliczany w Polsce.

Czy mogę odliczyć w Polsce podatek zapłacony w HMRC?

To zależy od tego, czy Wielka Brytania miała prawo opodatkować dany dochód na podstawie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jeżeli podatek został zapłacony w UK mimo braku takiego prawa, konieczna może być korekta brytyjskiego rozliczenia, a nie proste odliczenie podatku w Polsce.

Co grozi za nierozliczenie w Polsce dochodu z działalności po powrocie?

Ryzykiem jest zaległość podatkowa, odsetki, korekty deklaracji oraz odpowiedzialność karna skarbowa w poważniejszych przypadkach. Im wcześniej podatnik sam uporządkuje rozliczenia, tym łatwiej ograniczyć skutki błędu.

Czy polska JDG i brytyjski sole trader mogą działać równolegle?

Formalnie mogą istnieć równolegle różne rejestracje, ale podatkowo trzeba przypisać przychody do właściwej rezydencji, miejsca wykonywania działalności i ewentualnego zakładu. Równoległe rozliczanie tych samych usług w dwóch systemach bez analizy może prowadzić do podwójnego albo błędnego opodatkowania.

Podsumowanie

Po powrocie z Wielkiej Brytanii do Polski kluczowe jest ustalenie rezydencji podatkowej i rzeczywistego miejsca prowadzenia działalności. Jeżeli praca dla brytyjskiego klienta jest wykonywana z Polski, a w UK nie ma zakładu, dochód z tej działalności co do zasady powinien być opodatkowany w Polsce. Wcześniejsze rozliczenia w HMRC trzeba przeanalizować i w razie potrzeby skorygować po obu stronach, zamiast zakładać, że sama rejestracja sole trader rozwiązuje problem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z dnia 20 lipca 2006 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, Dz.U. 2006 nr 250 poz. 1840
3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 493/17

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.