• Autor: Wioleta Biel
Pracuję na umowę o pracę, obecnie jestem na zwolnieniu chorobowym. Nie wiem jeszcze, kiedy wrócę do pracy. Chciałbym założyć działalność gospodarczą, w której miałbym dwóch pracowników. Sam zamierzam wrócić do swojej pracy, jak wyzdrowieję. Nie zamierzam pracować w swojej firmie. Czy mogę otworzyć działalność gospodarczą i zatrudnić pracowników, będąc na zwolnieniu lekarskim?

Zgodnie z treścią art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej u.ś.p.) – ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.
Niestety ustawodawca nie zdefiniował pojęcia „pracy zarobkowej”. Należy jednak przyjąć, że pracownik, który przedstawił pracodawcy zwolnienie lekarskie nie może w tym czasie wykonywać innych dodatkowych zajęć. Kontrole ZUS są bezlitosne. Każde nieprawidłowo wykorzystane zwolnienie powoduje utratę świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Chory podwładny musi więc stosować się do wszystkich zaleceń, w innym wypadku dojdzie do wyłudzenia świadczeń.
Zobacz też: Spółka a zwolnienie lekarskie wspólnika
Jak poradzić sobie w przypadku choroby, jeśli nie chcemy utracić prawa do zasiłku?
W mojej ocenie dobrym rozwiązaniem jest posiadanie pracowników (umowa o pracę, umowa-zlecenie). Można bowiem przyjąć, iż w czasie choroby właściciela firmy, wszystkimi sprawami może zająć się pracownik.
Wątpliwości, czy zwolnienie na czas niezdolności od pracy było wykorzystywane niezgodnie z jego celem, rozstrzyga ZUS. W miarę potrzeby ZUS występuje do lekarza leczącego o wydanie opinii i wydaje decyzję, od której przysługują środki odwoławcze do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Jeżeli ZUS uzyska niebudzące wątpliwości informacje z innych instytucji czy podmiotów o wykonywaniu pracy przez ubezpieczonego w okresie czasowej niezdolności do pracy, może wydać decyzję na podstawie tych informacji.
Musi Pan więc zabezpieczyć siebie i swoje interesy w taki sposób, aby ewentualnie móc udowodnić, że pomimo choroby ma Pan status przedsiębiorcy, co nie oznacza, że faktycznie wykonywał Pan jakiekolwiek obowiązki związane z prowadzeniem biznesu. Zawsze można twierdzić, że w Pana firmie pracują pracownicy i oni prowadzą firmę, a Pan nie wykonuje żadnych obowiązków.
Inną kwestią jest, czy ZUS będzie zadawał pytania odnośnie prowadzonego biznesu. Nigdy nie można wykluczyć w 100%, czy będą z ich strony jakieś wątpliwości.
Adam pracuje na etacie jako inżynier, ale od trzech tygodni przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu problemów z kręgosłupem. W tym czasie jego znajomy zaproponował mu wspólne założenie firmy budowlanej — Adam miałby ją zarejestrować na siebie, ale nie wykonywać żadnej pracy fizycznej. Zatrudniliby dwóch fachowców i księgową. Adam zgodził się, ale kilka dni później ZUS wezwał go do złożenia wyjaśnień — sąsiad doniósł, że „założył firmę i jeździ po budowach”. Adam musiał udowodnić, że nie podejmował żadnych działań operacyjnych i że nie zarabiał w czasie L4.
Kasia była w trakcie długiego zwolnienia lekarskiego z powodu depresji. Wpadła na pomysł założenia sklepu internetowego z kosmetykami naturalnymi. Zatrudniła osobę do obsługi zamówień i firmę zewnętrzną do prowadzenia social mediów. Sama nie logowała się nawet do panelu sklepu. Mimo to ZUS wszczął kontrolę – bo sklep zarejestrowano na jej dane. Dopiero po przedstawieniu umów z pracownikami i raportów z logowania do systemu udało się jej uniknąć utraty zasiłku chorobowego.
Marek zachorował na zapalenie płuc i przez kilka tygodni nie był zdolny do pracy. W tym czasie uruchomił jednoosobową działalność gospodarczą – planował otworzyć studio graficzne, zatrudniając dwóch freelancerów do realizacji zleceń. Gdy przyszła kontrola ZUS, Marek pokazał, że nie wykonywał żadnych zadań: nie odbierał telefonów, nie pisał maili, nie rozliczał faktur. Wszystko robiła jego partnerka na podstawie umowy zlecenia. Dzięki temu uniknął zarzutów o wyłudzenie zasiłku.
Założenie działalności gospodarczej podczas zwolnienia lekarskiego jest prawnie możliwe, jednak wymaga szczególnej ostrożności. Kluczowe jest, aby osoba przebywająca na L4 nie wykonywała żadnych czynności o charakterze zarobkowym, które mogłyby zostać uznane przez ZUS za pracę, nawet jeśli dotyczą one własnej firmy. Sam fakt posiadania działalności nie przekreśla prawa do zasiłku chorobowego, o ile przedsiębiorca nie angażuje się aktywnie w jej prowadzenie. Dobrą praktyką jest zatrudnienie pracowników, którzy w czasie choroby właściciela przejmą wszystkie obowiązki operacyjne. W razie kontroli należy być gotowym do udowodnienia, że nie wykonywało się pracy – inaczej ZUS może uznać zwolnienie za wykorzystywane niezgodnie z jego celem i zażądać zwrotu świadczeń.
Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej w podobnej sprawie? Skontaktuj się z nami – oferujemy szybkie i rzetelne porady prawne online, bez wychodzenia z domu. Nasi doświadczeni prawnicy odpowiedzą na Twoje pytania, pomogą ocenić ryzyko i wskażą najbezpieczniejsze rozwiązania zgodne z obowiązującym prawem. Napisz do nas, a otrzymasz konkretną i praktyczną odpowiedź dostosowaną do Twojej sytuacji.
1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Wioleta Biel
Absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej oraz Studiów Podyplomowych z zakresu prawa podatkowego na Uniwersytecie Warszawskim. Licencjonowany doradca podatkowy (nr 12310). Od 6 lat związana z doradztwem biznesowym dla największych spółek w Polsce. Doradza w zakresie prawa podatkowego, prawa spółek handlowych oraz prawa gospodarczego. Specjalizuje się w podatkach dochodowych, międzynarodowej optymalizacji podatkowej, planowaniu podatkowym oraz bieżącej obsłudze korporacyjnej spółek prawa handlowego. Na swoim koncie ma liczne publikacje z zakresu zarówno polskiego, jak i zagranicznego systemu podatkowego. Pracuje w języku polskim i angielskim.
Zapytaj prawnika