Rozszerzenie firmy o usługi transportowe

Kiedy działalność transportowa wymaga zezwolenia?

Jeżeli przedsiębiorca produkcyjny chce wozić wyłącznie własne towary na potrzeby własnej działalności, sytuacja jest inna niż przy odpłatnym świadczeniu usług przewozowych dla kontrahentów. Przewóz na potrzeby własne zwykle nie jest klasycznym zarobkowym transportem drogowym, ale może wymagać odpowiedniego zaświadczenia i spełnienia obowiązków organizacyjnych.

Jeżeli natomiast firma ma przyjmować zlecenia przewozowe od innych podmiotów i otrzymywać za to wynagrodzenie, wchodzi w obszar transportu drogowego rzeczy. W takim przypadku podstawowym uprawnieniem jest zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, o którym mowa w ustawie o transporcie drogowym oraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009.

W starszych opracowaniach można spotkać odwołania do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ten akt nie stanowi już właściwej podstawy oceny. Obecnie należy opierać się przede wszystkim na ustawie o transporcie drogowym, przepisach unijnych dotyczących dostępu do zawodu przewoźnika oraz przepisach regulujących czas pracy kierowców, tachografy i kwalifikacje kierowców.

W praktyce oznacza to, że samo posiadanie trzech samochodów ciężarowych, nawet w pełni sprawnych i ubezpieczonych, nie wystarcza do rozpoczęcia usług transportowych. Trzeba uzyskać właściwe uprawnienia, zgłosić odpowiedni zakres działalności i zapewnić zgodną z prawem organizację przewozów.

Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego

Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego jest podstawowym dokumentem dla przedsiębiorcy, który chce zawodowo wykonywać krajowy transport drogowy rzeczy. Co do zasady zezwolenia udziela się przedsiębiorcy spełniającemu wymogi przewidziane w przepisach krajowych i unijnych.

Najważniejsze warunki to:

• posiadanie rzeczywistej i stałej siedziby przedsiębiorstwa,
• spełnienie wymogu dobrej reputacji przez przedsiębiorcę i osoby zarządzające transportem,
• posiadanie odpowiedniej zdolności finansowej, ustalanej według liczby i rodzaju pojazdów,
• zapewnienie kompetencji zawodowych przez osobę posiadającą certyfikat kompetencji zawodowych,
• dysponowanie pojazdami na podstawie ważnego tytułu prawnego, na przykład własności, leasingu, najmu lub innej umowy,
• zapewnienie bazy eksploatacyjnej oraz organizacji pozwalającej realnie zarządzać przewozami.

Zezwolenie jest udzielane na czas nieoznaczony. Sam fakt wpisania do CEIDG lub KRS odpowiedniego kodu PKD nie zastępuje jednak zezwolenia. PKD opisuje rodzaj działalności, ale nie daje uprawnienia do wykonywania działalności regulowanej.

Jeżeli pojazdy są w leasingu, trzeba sprawdzić umowy leasingowe. W wielu umowach korzystanie z pojazdu w określonym rodzaju działalności, podnajęcie, oddanie pojazdu osobie trzeciej albo eksploatacja za granicą wymagają zgody finansującego. Naruszenie umowy leasingu może powodować konsekwencje cywilne niezależnie od przepisów transportowych.

Licencja wspólnotowa przy transporcie międzynarodowym

Jeżeli firma zamierza wykonywać międzynarodowy transport drogowy rzeczy, samo krajowe zezwolenie nie wystarczy. Konieczna jest licencja wspólnotowa udzielana na zasadach wynikających z rozporządzenia (WE) nr 1072/2009 oraz ustawy o transporcie drogowym.

Licencję wspólnotową może uzyskać przedsiębiorca, który posiada zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. W praktyce należy również uzyskać wypisy z licencji dla pojazdów wykorzystywanych do przewozu. Kierowca powinien mieć przy sobie wymagane dokumenty, a przedsiębiorca powinien prowadzić dokumentację w sposób pozwalający wykazać legalność przewozu podczas kontroli.

W przypadku przewozów zagranicznych trzeba dodatkowo zwrócić uwagę na przepisy dotyczące kabotażu, delegowania kierowców, czasu prowadzenia pojazdu, odpoczynków, tachografów oraz dokumentów przewozowych. Naruszenia w tym zakresie mogą skutkować karami dla przedsiębiorcy, zarządzającego transportem i kierowcy.

Certyfikat kompetencji zawodowych i zarządzający transportem

Jednym z kluczowych warunków uzyskania zezwolenia jest posiadanie kompetencji zawodowych. Nie zawsze certyfikat musi posiadać właściciel firmy. Dopuszczalne jest wyznaczenie zarządzającego transportem, który posiada certyfikat kompetencji zawodowych i realnie, stale zarządza operacjami transportowymi przedsiębiorstwa.

Zarządzający transportem nie może być osobą podstawioną wyłącznie formalnie. Umowa powinna określać jego zadania, a w praktyce powinien mieć wpływ między innymi na organizację przewozów, kontrolę dokumentów, obsługę kierowców, przydzielanie pojazdów, nadzór nad czasem pracy i procedury bezpieczeństwa.

Jeżeli zarządzający transportem działa na rzecz kilku przedsiębiorców, trzeba zweryfikować limity i warunki przewidziane w przepisach unijnych. Przekroczenie dopuszczalnego zakresu współpracy może podważać spełnienie warunku kompetencji zawodowych.

Czy można użyczyć licencję transportową innej firmie?

Nie. Zgodnie z art. 13 ustawy o transporcie drogowym zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego ani licencji nie można odstępować osobom trzecim ani przenosić wynikających z nich uprawnień na inny podmiot. Licencja i zezwolenie są związane z konkretnym przedsiębiorcą, jego organizacją, pojazdami, osobą zarządzającą transportem i spełnianiem warunków ustawowych.

Oznacza to, że inna firma nie może wykonywać przewozów we własnym imieniu i na własny rachunek, posługując się Pana zezwoleniem, wypisem z Pana licencji lub dokumentami Pana przedsiębiorstwa. Taki model może zostać potraktowany jako wykonywanie transportu bez wymaganych uprawnień albo jako niedopuszczalne obejście przepisów.

Pogląd o osobistym charakterze licencji potwierdza orzecznictwo administracyjne. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 173/09, wskazano, że licencja na prowadzenie transportu drogowego jest uprawnieniem osobistym i nie może być przedmiotem obrotu prawnego.

Udostępnienie samochodów ciężarowych z kierowcami

Udostępnienie pojazdów wraz z kierowcami wymaga szczególnej ostrożności. Jeżeli przyjmuje Pan zlecenie przewozowe i to Pana firma organizuje przewóz, odpowiada za kierowców, dokumenty, pojazdy i wykonuje usługę na rzecz kontrahenta, jest to co do zasady dopuszczalna usługa transportowa, o ile posiada Pan wymagane uprawnienia.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której inna firma chce faktycznie wykonywać transport, wystawiać usługę klientowi, kierować przewozem i jedynie korzystać z Pana aut, kierowców oraz dokumentów. Taki układ może być ryzykowny, zwłaszcza gdy druga firma nie ma własnych zezwoleń lub licencji.

Współpraca z inną firmą transportową jest możliwa, ale powinna zostać ułożona w sposób jasny. Umowa powinna określać, kto jest przewoźnikiem, kto przyjmuje zlecenie, kto odpowiada za ładunek, kto zatrudnia lub angażuje kierowców, kto rozlicza czas pracy i kto ponosi odpowiedzialność za naruszenia transportowe.

Jeżeli planowane jest samo oddanie pojazdu bez kierowcy, trzeba odrębnie ocenić przepisy o najmie, leasingu, warunki umowy z finansującym oraz dokumenty wymagane od podmiotu, który będzie faktycznie wykonywał przewozy. Nawet przy najmie pojazdu nie dochodzi do przeniesienia licencji transportowej.

Obowiązki po rozpoczęciu usług transportowych

Uzyskanie zezwolenia lub licencji nie kończy obowiązków przedsiębiorcy. W działalności transportowej trzeba stale dbać o zgodność z przepisami, ponieważ kontrole mogą dotyczyć zarówno dokumentów firmowych, jak i konkretnego przewozu.

W szczególności należy zwrócić uwagę na:

• ważne wypisy z zezwolenia lub licencji dla pojazdów,
• kwalifikacje kierowców, badania, szkolenia i dokumenty uprawniające do wykonywania przewozów,
• czas prowadzenia pojazdu, przerwy i odpoczynki,
• prawidłową obsługę tachografów oraz przechowywanie danych,
• dokumenty przewozowe, zlecenia, listy przewozowe i ewentualne dokumenty celne,
• ubezpieczenie OC przewoźnika oraz odpowiednie ubezpieczenia pojazdów,
• zgodność rzeczywistej działalności z zakresem posiadanych uprawnień.

Warto także pamiętać, że odpowiedzialność może dotyczyć nie tylko przedsiębiorcy. W określonych przypadkach kary mogą zostać nałożone również na zarządzającego transportem, osobę zarządzającą przedsiębiorstwem albo kierowcę.

FAQ

Czy firma produkcyjna może rozpocząć usługi transportowe?

Tak, ale powinna spełnić wymagania przewidziane dla przewoźników drogowych. Samo posiadanie ciężarówek i kierowców nie wystarcza, jeżeli przewóz ma być wykonywany odpłatnie dla innych podmiotów.

Czy do krajowego transportu rzeczy potrzebna jest licencja?

Podstawowym dokumentem jest zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Przy określonych rodzajach działalności mogą pojawić się dodatkowe dokumenty, a przy transporcie międzynarodowym potrzebna jest licencja wspólnotowa.

Czy właściciel firmy musi mieć certyfikat kompetencji zawodowych?

Nie zawsze. Certyfikat może posiadać zarządzający transportem, który rzeczywiście i stale zarządza operacjami transportowymi przedsiębiorstwa. Nie może to być funkcja wyłącznie formalna.

Czy można używać w transporcie pojazdów w leasingu?

Tak, pojazd w leasingu może być wykorzystywany w działalności transportowej, jeżeli przedsiębiorca ma do niego tytuł prawny i spełnia wymogi transportowe. Trzeba jednak sprawdzić, czy umowa leasingu nie wymaga zgody leasingodawcy na określony sposób używania pojazdu.

Czy można udostępnić auto z kierowcą innej firmie?

Można świadczyć usługę transportową na rzecz innej firmy, jeżeli to Pana przedsiębiorstwo jest przewoźnikiem i ma wymagane uprawnienia. Nie można natomiast pozwolić, aby inna firma wykonywała własny transport na Pana zezwoleniu lub licencji.

Co grozi za transport bez wymaganych uprawnień?

W grę wchodzą administracyjne kary pieniężne, problemy podczas kontroli drogowej, odpowiedzialność za naruszenia czasu pracy i dokumentacji, a także ryzyko sporów z kontrahentami oraz leasingodawcą.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w aktualnym brzmieniu
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. dotyczące harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
• Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 173/09

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.