Przystąpienie do spółki jawnej i wkłady wspólników

Jaki model współpracy wybrać przy gabinecie i spółce jawnej?

W opisanej sytuacji trzeba rozdzielić dwie kwestie: założenie albo przystąpienie do spółki jawnej oraz dalszy los dotychczasowej jednoosobowej działalności gospodarczej każdej ze wspólniczek. Samo wejście do spółki jawnej nie wymaga automatycznie likwidacji własnej działalności gospodarczej. Można ją dalej prowadzić, zawiesić albo zakończyć, zależnie od tego, czy będzie jeszcze potrzebna i czy nie będzie kolidować z działalnością spółki.

Jeżeli wspólniczki chcą od początku wspólnie prowadzić nowy gabinet, najczęściej praktycznym rozwiązaniem jest zawarcie umowy spółki jawnej, wniesienie do niej ustalonych wkładów i zarejestrowanie spółki w KRS. Jeżeli natomiast jedna osoba prowadzi już zorganizowany gabinet, można rozważyć sprzedaż określonych składników majątku spółce, wniesienie ich aportem, oddanie ich spółce do używania albo pozostawienie ich poza spółką.

Przy działalności stomatologicznej trzeba dodatkowo sprawdzić wymogi wynikające z przepisów o działalności leczniczej, wpisy rejestrowe, tytuł prawny do lokalu, wymogi sanitarne oraz zasady wykonywania zawodu. Inaczej ocenia się indywidualną praktykę zawodową lekarza, a inaczej działalność podmiotu leczniczego prowadzonego w formie spółki.

Umowa spółki jawnej i rejestracja w KRS

Zgodnie z art. 23 Kodeksu spółek handlowych umowa spółki jawnej powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Umowa powinna określać co najmniej firmę i siedzibę spółki, wkłady wnoszone przez każdego wspólnika i ich wartość, przedmiot działalności oraz czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

Spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS. Do tego momentu sama umowa nie tworzy jeszcze zarejestrowanej spółki jawnej. W praktyce można zawrzeć umowę tradycyjnie i złożyć wniosek przez Portal Rejestrów Sądowych albo skorzystać z trybu S24, jeżeli wspólnikom wystarcza wzorzec umowy dostępny w systemie.

Jeżeli do spółki ma zostać wniesiona nieruchomość albo udział w nieruchomości, sama forma pisemna nie wystarczy. Przeniesienie własności nieruchomości wymaga aktu notarialnego. Należy wtedy uwzględnić także wpisy w księdze wieczystej, ewentualne zgody banku, dewelopera lub innych podmiotów oraz skutki podatkowe.

Czy likwidować jednoosobową działalność gospodarczą?

Nie ma jednej odpowiedzi właściwej dla każdej sytuacji. Jeżeli dotychczasowa działalność ma nadal obsługiwać część pacjentów, rozliczać wcześniejsze kontrakty albo posiada własne aktywa, jej kontynuowanie może być uzasadnione. Jeżeli natomiast cała aktywność ma być prowadzona wyłącznie przez spółkę jawną, można rozważyć zawieszenie lub zakończenie działalności po uporządkowaniu umów, majątku, podatków i obowiązków rejestrowych.

Trzeba też pamiętać o zakazie działalności konkurencyjnej wspólnika spółki jawnej, jeżeli brak zgody pozostałych wspólników. Wspólnik nie powinien prowadzić interesów sprzecznych z interesem spółki ani uczestniczyć w konkurencyjnych przedsięwzięciach w sposób naruszający przepisy Kodeksu spółek handlowych lub postanowienia umowy spółki.

Jeżeli wspólniczka ma w CEIDG majątek firmowy, umowy leasingu, umowy z dostawcami, kredyty albo środki trwałe, przed wejściem do spółki warto sporządzić listę tych składników i zdecydować, które z nich mają przejść do spółki, które zostaną sprzedane, a które pozostaną poza spółką.

Odpowiedzialność nowego wspólnika za długi spółki jawnej

Spółka jawna może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Jednocześnie wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem, solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami, przy czym odpowiedzialność wspólnika ma charakter subsydiarny wobec spółki.

Szczególnie ważny jest art. 32 Kodeksu spółek handlowych. Osoba przystępująca do istniejącej spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed dniem jej przystąpienia. Odpowiedzialności tej nie można skutecznie wyłączyć wobec wierzycieli samą umową między wspólnikami.

Można natomiast w umowie między wspólnikami ustalić rozliczenia wewnętrzne, na przykład że dotychczasowa wspólniczka zwróci nowej wspólniczce kwoty zapłacone z tytułu określonych wcześniejszych zobowiązań. Takie postanowienie działa jednak zasadniczo między wspólnikami, a nie wobec wierzycieli spółki.

Lokal kupiony przez jedną wspólniczkę a majątek spółki

Jeżeli koleżanka podpisała umowę z deweloperem i zaciągnęła kredyt na zakup lokalu we własnym imieniu, to co do zasady prawa z tej umowy i zobowiązanie kredytowe należą do niej, a nie do przyszłej spółki jawnej. Samo założenie spółki nie przenosi własności lokalu ani długu kredytowego na spółkę.

W praktyce możliwe są różne modele:

• lokal pozostaje własnością wspólniczki, a spółka wynajmuje go na podstawie umowy najmu,
• wspólniczka wnosi do spółki prawo do korzystania z lokalu jako wkład niepieniężny, bez przenoszenia własności,
• wspólniczka sprzedaje lokal spółce, jeżeli jest to prawnie i finansowo możliwe,
• wspólniczka wnosi własność lokalu do spółki jako aport, co wymaga aktu notarialnego i dokładnej analizy podatkowej oraz bankowej.

Najbezpieczniej jest wyraźnie zapisać w umowie spółki albo w odrębnych umowach, kto jest właścicielem lokalu, na jakich zasadach spółka z niego korzysta, kto ponosi nakłady adaptacyjne, kto płaci czynsz, media, remonty i ubezpieczenie oraz co dzieje się z nakładami po zakończeniu współpracy.

Wkład pieniężny i dotychczasowy majątek firmowy

Wkład pieniężny wniesiony do spółki jawnej staje się majątkiem spółki. Można w umowie albo uchwale wspólników wskazać, że środki mają zostać przeznaczone na zakup sprzętu, wyposażenia lub adaptację lokalu, ale wobec wierzycieli pozostają one składnikiem majątku spółki.

Dotychczasowy majątek firmowy koleżanki nie przechodzi automatycznie do spółki. Każdy składnik trzeba potraktować osobno. Sprzęt, fotel stomatologiczny, wyposażenie recepcji, komputer, samochód czy prawa z umów mogą zostać sprzedane spółce, wniesione jako wkład niepieniężny, oddane do używania albo pozostawione w dotychczasowej działalności.

Przy sprzedaży środka trwałego przez wspólnika spółce jawnej powstają skutki podatkowe po stronie sprzedającego. Jeżeli składnik był wykorzystywany w działalności gospodarczej, przychód zasadniczo rozlicza się w tej działalności. Jeżeli składnik został wcześniej wycofany z działalności, znaczenie może mieć sześciolatni okres liczony według zasad ustawy o PIT.

Przy składnikach prywatnych znaczenie mają inne terminy. Dla nieruchomości istotny jest pięcioletni termin liczony od końca roku kalendarzowego nabycia lub wybudowania, a dla rzeczy ruchomych zasadniczo półroczny termin liczony od końca miesiąca nabycia. Ocena zawsze zależy od rodzaju składnika, sposobu jego wcześniejszego używania i statusu podatkowego wspólnika.

Kto jest właścicielem sprzętu kupionego przez spółkę i kto go amortyzuje?

Sprzęt zakupiony przez spółkę jawną należy do spółki, a nie bezpośrednio do poszczególnych wspólników. To spółka jest stroną umowy sprzedaży, otrzymuje fakturę i ujmuje składnik w ewidencji środków trwałych, jeżeli spełnia warunki uznania go za środek trwały.

Podatkowo spółka jawna, której wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, co do zasady nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Przychody, koszty oraz odpisy amortyzacyjne rozliczają wspólnicy proporcjonalnie do prawa do udziału w zysku, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Jeżeli w spółce pojawi się wspólnik niebędący osobą fizyczną, trzeba dodatkowo zweryfikować obowiązki w zakresie CIT.

Wartość początkową odpłatnie nabytego sprzętu stanowi co do zasady cena nabycia powiększona o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania i pomniejszona o podatek VAT, jeżeli podlega odliczeniu. Jeżeli sprzęt jest wnoszony aportem, ustalenie wartości początkowej wymaga osobnej analizy, zwłaszcza gdy był wcześniej amortyzowany przez wspólnika.

Odsetki od kredytu na lokal

Odsetki od kredytu nie są automatycznie kosztem spółki jawnej tylko dlatego, że lokal będzie używany w działalności spółki. Najpierw trzeba ustalić, kto jest kredytobiorcą, kto jest właścicielem lokalu i na jakiej podstawie spółka korzysta z nieruchomości.

Jeżeli kredyt zaciągnęła wspólniczka i lokal pozostaje jej własnością, odsetki są co do zasady jej wydatkiem. Spółka może natomiast płacić jej czynsz najmu, jeżeli zawarto rynkową umowę najmu, a lokal faktycznie służy działalności spółki. Wtedy czynsz może być kosztem spółki rozliczanym podatkowo przez wspólników zgodnie z udziałem w zysku, a wspólniczka rozlicza przychód z najmu lub działalności według właściwych zasad.

Jeżeli lokal zostanie wniesiony do spółki albo spółka stanie się właścicielem nieruchomości, trzeba osobno ocenić odsetki naliczone przed oddaniem lokalu do używania oraz odsetki płacone później. Zasadniczo odsetki zapłacone po oddaniu środka trwałego do używania mogą być kosztem, jeżeli mają związek z przychodem i nie są wyłączone z kosztów. Odsetki naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania mogą zwiększać jego wartość początkową.

Podatki i opłaty przy wniesieniu pieniędzy do spółki

Zawarcie umowy spółki jawnej oraz podwyższenie wkładów zwykle podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Stawka PCC od umowy spółki wynosi 0,5% podstawy opodatkowania, którą zasadniczo stanowi wartość wkładów do spółki osobowej. Jeżeli umowa jest zawierana bez aktu notarialnego, spółka składa deklarację i płaci podatek w ustawowym terminie. Przy czynnościach notarialnych obowiązki może wykonywać notariusz jako płatnik.

Poza PCC trzeba uwzględnić opłatę sądową za wpis do KRS, opłatę za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, ewentualne koszty notarialne, księgowe, doradcze oraz koszty zmian w rejestrach branżowych. Wniesienie samego wkładu pieniężnego jest prostsze niż aport, ale nadal powinno być prawidłowo opisane w umowie spółki i księgach.

Aport rzeczy, praw, przedsiębiorstwa albo zorganizowanej części przedsiębiorstwa może wywoływać skutki w PIT, VAT i PCC. Przed przeniesieniem majątku o znacznej wartości warto ustalić, czy korzystniejsza będzie sprzedaż do spółki, aport, najem, dzierżawa, użyczenie czy pozostawienie składnika poza spółką.

Co warto wpisać do umowy spółki jawnej?

Dobra umowa spółki jawnej powinna regulować nie tylko wkłady i udział w zysku. W opisanej sytuacji szczególnie ważne są postanowienia o finansowaniu sprzętu, korzystaniu z lokalu, zasadach podejmowania większych wydatków, reprezentacji spółki, odpowiedzialności za wcześniejsze zobowiązania, rozliczaniu nakładów oraz wystąpieniu wspólnika ze spółki.

Warto także ustalić, czy wspólnicy mają równe prawa do zysku, czy udział w zysku zależy od wysokości wkładów, pracy w gabinecie, liczby pacjentów lub innych mierników. Jeżeli wkład pieniężny jednej osoby jest znaczny, a druga wnosi lokal, kontakty, know-how lub istniejące przedsiębiorstwo, umowa powinna jasno opisywać ekonomiczną równowagę tych świadczeń.

Przy gabinecie medycznym szczególne znaczenie mają także zasady odpowiedzialności za dokumentację medyczną, sprzęt, personel, wymogi sanitarne, ochronę danych pacjentów, ubezpieczenie OC i rozliczenia z kontrahentami. Te kwestie rzadko da się bezpiecznie uregulować samym krótkim wzorcem umowy.

FAQ

Czy muszę zamknąć działalność gospodarczą, aby zostać wspólnikiem spółki jawnej?

Nie. Możesz być wspólnikiem spółki jawnej i jednocześnie prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą. Trzeba jednak sprawdzić, czy działalności nie są konkurencyjne, czy nie naruszają umowy spółki oraz czy ma to sens podatkowy i organizacyjny.

Czy pieniądze wniesione do spółki nadal są moje?

Nie w sensie prawnym. Wkład pieniężny po wniesieniu staje się majątkiem spółki jawnej. Wspólnik ma natomiast prawa wynikające z umowy spółki, w tym prawo do udziału w zysku i rozliczenia wkładu na zasadach przewidzianych w Kodeksie spółek handlowych oraz umowie.

Czy lokal kupiony przez wspólniczkę automatycznie staje się lokalem spółki?

Nie. Lokal pozostaje własnością tej osoby, która go nabyła, chyba że zostanie skutecznie przeniesiony na spółkę, na przykład przez sprzedaż albo aport w formie aktu notarialnego. Spółka może jednak korzystać z lokalu na podstawie najmu albo innej umowy.

Kto amortyzuje sprzęt kupiony przez spółkę jawną?

Sprzęt ujmuje się w ewidencji spółki, ale podatkowo odpisy amortyzacyjne rozliczają wspólnicy proporcjonalnie do udziału w zysku. Wynika to z transparentności podatkowej spółki jawnej, jeżeli jej wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne.

Czy nowy wspólnik odpowiada za stare długi spółki?

Tak, jeżeli przystępuje do już istniejącej spółki jawnej. Odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przystąpienia. Warto więc przed podpisaniem umowy sprawdzić dokumenty finansowe i umowy spółki oraz ustalić zabezpieczenia w relacjach między wspólnikami.

Czy od wkładu pieniężnego trzeba zapłacić podatek?

Umowa spółki jawnej i podwyższenie wkładów co do zasady podlegają PCC według stawki 0,5%. Sam wkład pieniężny jest prostszy podatkowo niż aport rzeczy lub praw, ale musi być prawidłowo wskazany w umowie i rozliczony przez spółkę.

Podsumowanie

Przy zakładaniu spółki jawnej dla gabinetu najważniejsze jest precyzyjne oddzielenie majątku prywatnego, majątku dotychczasowej działalności i majątku przyszłej spółki. Lokal kupiony przez jedną wspólniczkę nie przechodzi automatycznie do spółki, a kredyt pozostaje zobowiązaniem kredytobiorcy. Sprzęt kupiony przez spółkę należy do spółki, natomiast podatkowo koszty i amortyzację rozliczają wspólnicy według udziału w zysku.

Przed podpisaniem umowy warto przygotować listę wkładów, wycenę składników majątku, model korzystania z lokalu, zasady finansowania zakupów oraz postanowienia chroniące wspólników na wypadek sporu lub zakończenia współpracy. W przypadku gabinetu stomatologicznego trzeba też uwzględnić wymogi właściwe dla działalności leczniczej.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
3. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.