Przystąpienie do spółki jawnej nowego wspólnika

Przekształcenie prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową

Zgodnie z art. 551 § 1 Kodeksu spółek handlowych* (K.s.h.) przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672, 675 i 983) – przedsiębiorca przekształcany – może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą). Przekształcenie to odbywa się na zasadach ujętych w Kodeksie spółek handlowych odnoszących się do przekształcenia spółek. Zgodnie z tymi przepisami spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Wspólnicy spółki przekształcanej uczestniczący w przekształceniu stają się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki przekształconej.

Powoduje to, że nie ma żadnych przesunięć materiałowych pomiędzy podmiotami sprzedaży towarów. W kwestii przedsiębiorstwa prowadzonego przez przedsiębiorcę nie zmienia się nic, zaczyna być ono prowadzone przez spółkę.

Aby dokonać takiego przekształcenia należy, zgodnie z art. 556 K.s.h.:

1. sporządzić plan przekształcenia spółki wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta;
2. złożyć oświadczenie o przekształceniu w spółkę (u notariusza przy okazji tworzenia aktu założycielskiego spółki);
3. powołać członków organów spółki przekształconej albo określenia wspólników prowadzących sprawy tej spółki i reprezentujących ją – tu oczywiście mamy do czynienia tylko z jednym wspólnikiem, który będzie członkiem organów jednocześnie, przynajmniej w początkowej fazie działania spółki;
4. podjąć akt założycielski spółki w formie aktu notarialnego;
5. dokonać w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenia działalności osoby fizycznej z Centralnej Ewidencji Działalności i Informacji Gospodarczej.

Plan przekształcenia powinien zostać sporządzony na piśmie i poddany ocenie biegłego rewidenta. Powinien zawierać co najmniej:

1. ustalenie wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej (działalności osoby fizycznej) na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie planu przekształcenia;
2. określenie wartości udziałów albo akcji wspólników zgodnie ze sprawozdaniem finansowym.

Do planu przekształcenia należy dołączyć:

1. projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki (w przypadku osoby fizycznej – oświadczenie);
2. projekt umowy albo statutu spółki przekształconej (projekt aktu założycielskiego);
3. wycenę składników majątku (aktywów i pasywów) spółki przekształcanej (działalności osoby fizycznej);
4. sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia na dzień, o którym mowa w § 1 pkt 1, przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie, jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe.Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
   

Zawarcie umowy spółki jawnej

Kodeks spółek handlowych zaostrzył wymóg formy pisemnej przewidzianej dla zawarcia umowy spółki jawnej, wprowadzając sankcję nieważności czynności prawnej (art. 23 K.s.h.).

Każda zmiana lub uzupełnienie umowy spółki wymaga również zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 77 § 1 K.c.). Natomiast rozwiązanie lub odstąpienie, a także wypowiedzenie umowy powinno być stwierdzone pismem (art. 77 § 2 K.c.). W celu uniknięcia ryzyka odmiennej interpretacji sądowej w razie sporu między wspólnikami oraz sporów związanych z wykładnią przepisów o formie czynności prawnej zaleca się, aby umowa spółki zawierała postanowienie, że zmiana, uzupełnienie, wypowiedzenie, rozwiązanie i odstąpienie od umowy wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Wspólnicy mogą także poddać umowę spółki formie szczególnej (np. aktu notarialnego). Należy zwrócić uwagę, że dopuszczalność odstąpienia od umowy spółki jawnej ze skutkiem retroaktywnym ex tunc (z łac. z mocą wsteczną) jest dyskusyjna, z uwagi na to że umowa ta kreuje zobowiązania o charakterze ciągłym.

Naruszenie wymogu formy przewidzianej w art. 23 K.s.h. powoduje nieważność czynności prawnej (art. 73 § 2 K.c.).

Należy mieć także na względzie unormowania art. 32 K.s.h. Zgodnie z jego treścią: „osoba przystępująca do spółki odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed dniem jej przystąpienia”.

Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jawnej

Przepis stanowi, że przystąpienie do spółki jawnej powoduje, że nowy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przystąpienia do spółki. Jego odpowiedzialność za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przystąpienia podlega także art. 22 § 2 K.s.h.

Osoba przystępująca do spółki jawnej odpowiada tylko za długi „zewnętrzne” spółki. Odpowiedzialność ta nie obejmuje zobowiązań wynikających ze stosunków wewnętrznych między spółką a innym wspólnikiem (np. z tytułu wypłaty przez spółkę zysku albo odsetek).

Odpowiedzialność z art. 32 K.s.h. dotyczy także sytuacji, gdy przystąpieniu wspólnika do spółki towarzyszy ustąpienie dotychczasowego wspólnika. Przepis art. 32 K.s.h. znajduje zastosowanie również w razie zmiany firmy spółki wskutek zmiany jej składu osobowego.

Przepis art. 32 K.s.h. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. W myśl art. 34 K.s.h. „postanowienia umowne niezgodne z treścią art. 32 nie wywierają skutków wobec osób trzecich”. Osoba przystępująca do istniejącej spółki może jednak zawrzeć np. układ z dotychczasowymi wspólnikami, który wyłącza lub ogranicza jego odpowiedzialność za dotychczasowe zobowiązania spółki.

Spółka jawna prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą. Może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana (art. 8 K.s.h.). Oznacza to, że spółka jawna jest podmiotem odrębnym od wspólników i to ona (a nie wspólnicy) jest podmiotem stosunków cywilnoprawnych.

Czy pomiędzy spółką jawną a jej wspólnikiem może dojść do kupna-sprzedaży składników majątku?

Powyższe prowadzi do wniosku, że nie ma przeszkód, aby pomiędzy spółką jawną a jej wspólnikiem doszło do kupna-sprzedaży składników majątku. Nie ma przy tym znaczenia, czy wspólnik będący sprzedawcą „występuje” jako osoba prywatna czy przedsiębiorca prowadzący własną działalność gospodarczą, która jest odrębna od działalności spółki.

W sytuacji gdy zbywany przez wspólnika na rzecz spółki składnik majątku należy do jego prywatnego majątku, wówczas jego sprzedaż stanowi u niego przychód podatkowy, gdy będą zachodziły przesłanki określone w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o pdof. Oznacza to, że jeżeli przedmiotem odpłatnego zbycia będzie nieruchomość, to operacja ta będzie rodziła u niego obowiązek podatkowy w przypadku gdy dojdzie do niej przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie zbywanej nieruchomości. Natomiast w razie zbycia rzeczy ruchomych (np. samochodu lub maszyny) przychód powstanie tylko jeżeli do ich sprzedaży na rzecz spółki jawnej dojdzie przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło ich nabycie.

Jeśli zaś wspólnik spółki jawnej jest przedsiębiorcą prowadzącym poza spółką własną działalność gospodarczą, a zbywany przez niego składnik majątku to środek trwały, wówczas transakcję tę (tj. przychód z odpłatnego zbycia oraz koszty jego uzyskania) musi rozliczyć w ramach indywidualnej działalności gospodarczej. Podobnie będzie, jeżeli przed zbyciem środek trwały został wycofany z samodzielnej działalności gospodarczej, a między pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym został on wycofany z działalności i dniem jego odpłatnego zbycia na rzecz spółki, nie upłynęło 6 lat. Zasady te nie mają zastosowania jedynie w razie zbycia na rzecz spółki jawnej nieruchomości mieszkalnych, o których mowa w art. 14 ust. 2c ustawy o pdof. Do nich stosuje się wskazany wcześniej art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o pdof.

Nie obędzie się również bez konsekwencji podatkowych, gdy zbywany spółce jawnej składnik majątku to środek trwały, który pozostał wspólnikowi w związku z likwidacją przez niego działalności prowadzonej indywidualnie lub został przez niego otrzymany w związku z zaistnieniem sytuacji, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 17 lit. b) ustawy o pdof. Uzyskany na tych transakcjach przychód podatnik musi uznać za przychód z działalności gospodarczej. Wyjątek dotyczy przypadku, gdy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła likwidacja działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub nastąpiły te zdarzenia, do dnia ich odpłatnego zbycia na rzecz spółki jawnej upłynęło 6 lat i odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej. Wówczas operacja ta jest dla podatnika obojętna podatkowo (art. 14 ust. 3 pkt 12 ustawy o pdof).

W związku z tym, że podmiotem stosunków cywilnoprawnych jest spółka jawna, to ona nabywa składniki majątku. Jednak na gruncie podatku dochodowego nie posiada ona przymiotu podatnika. Należy on do wspólników tej spółki. Tak więc to oni podatkowo rozliczają wydatki poczynione przez spółkę. Jeżeli są poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów i nie są wymienione w art. 23 ustawy o pdof, to dla celów podatkowych są u nich kosztami uzyskania przychodów. Koszty te (podobnie jak m.in. przychody) z tytułu udziału w spółce jawnej, u każdego wspólnika ustala się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku spółki. W przypadku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe.

Wskazane zasady należy zastosować również w stosunku do składnika majątku zakupionego przez spółkę jawną od jej wspólnika. Przyjmując założenie, że jeśli w spółce zostanie on uznany za środek trwały, to wydatek na jego nabycie wspólnicy rozliczą w kosztach poprzez odpisy amortyzacyjne (proporcjonalnie do przysługującego im udziału w zysku spółki). Zasada ta ma zastosowanie również w stosunku do wspólnika, od którego przedmiotowy środek został nabyty.

W zakresie amortyzacji takiego środka trwałego brak szczególnych uregulowań. Oznacza to, że należy uwzględnić zasady ogólnie obowiązujące, czyli np. w zakresie ustalania jego wartości początkowej zastosować zasady jak w odniesieniu do odpłatnie nabytych środków trwałych. Nie ma znaczenia, że został on nabyty od wspólnika spółki i że ewentualnie był przez niego amortyzowany w ramach samodzielnej działalności gospodarczej. Wartość początkową środka trwałego zakupionego przez spółkę jawną od wspólnika będzie stanowiła cena jego nabycia, czyli generalnie kwota należna temu wspólnikowi:

• powiększona o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania, oraz
• pomniejszona o podatek VAT, z wyjątkiem przypadków, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami podatek ten nie stanowi podatku naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o VAT.

Co do odsetek od kredytu na zakup lokalu, zacznę od tego, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307), zwanej dalej ustawą, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

Kosztami uzyskania przychodów są więc wszelkie racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów.

Odsetki od kredytu mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów pod warunkiem, iż łącznie spełnione zostaną następujące przesłanki:

• zaciągnięty kredyt pozostaje w związku z przychodami uzyskiwanymi przez podatnika z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej,
• odsetki zostały zapłacone,
• odsetki nie zwiększają wartości początkowej środka trwałego.

Zapłacone odsetki od kredytu hipotecznego udzielonego wspólnikowi, przeznaczonego na zapłatę za nieruchomość, która wniesiona zostanie aportem do spółki osobowej, która wykorzystywana będzie w działalności gospodarczej, będą stanowiły koszt uzyskania przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej. Takie stanowisko potwierdzają liczne interpretacje organów podatkowych, m.in.:

• interpretacja indywidualna z dnia 17 grudnia 2008 r. (sygn. IPPB1/415-1166/08-2/EC) wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie,
• interpretacja indywidualna z dnia 16 czerwca 2009 r. (sygn. IPPB1/415-476/09-2/MT) wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
3. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.