Wykreślenie z CEIDG po zakazie działalności

Co oznacza wykreślenie przedsiębiorcy z CEIDG?

Wskazana w starych wpisach podstawa prawna, czyli art. 34 ust. 5 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, odnosi się do aktu, który został zastąpiony przez przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy oraz przez Prawo przedsiębiorców. Obecnie tę kwestię reguluje przede wszystkim art. 30 ustawy o CEIDG.

W praktyce status „wykreślony” oznacza, że przedsiębiorca nie ma aktywnego wpisu w CEIDG. Jeżeli przyczyną wykreślenia jest prawomocny zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, CEIDG działa na podstawie informacji przekazanej z sądu. Ewidencja nie bada merytorycznie, czy zakaz był słuszny; ujawnia skutek wynikający z orzeczenia.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o CEIDG wykreślenie przedsiębiorcy z CEIDG następuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia do CEIDG informacji o prawomocnym orzeczeniu zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, z wyłączeniem orzeczenia zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Do tej czynności nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W podobnych sprawach najpierw porządkuje się także wykreślenie wpisu z CEIDG.

To ostatnie zastrzeżenie jest bardzo ważne. W typowej sytuacji nie chodzi o klasyczną decyzję administracyjną, od której składa się odwołanie do organu administracji. Problem trzeba zwykle wyjaśniać u źródła, czyli w sądzie, który wydał orzeczenie albo przekazał informację do CEIDG.

Zakaz prowadzenia działalności a zakaz prowadzenia określonej działalności

Trzeba odróżnić dwa pojęcia. Pierwsze to zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w ogóle. Taki zakaz blokuje prowadzenie działalności jako przedsiębiorca przez czas wskazany w orzeczeniu. Drugie to zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej, czyli działalności konkretnego rodzaju, np. związanej z daną branżą, usługą albo sposobem działania.

Sformułowanie widoczne w CEIDG: „z wyłączeniem orzeczenia zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej” jest częścią ustawowego opisu podstawy wykreślenia. Nie należy automatycznie zakładać, że sąd zakazał tylko jednego rodzaju działalności. Przeciwnie, przy wykreśleniu z CEIDG na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 trzeba sprawdzić, czy do ewidencji nie zgłoszono zakazu ogólnego.

Przykładem zakazu dotyczącego określonej działalności jest środek karny z art. 41 § 2 Kodeksu karnego. Sąd może orzec zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej w razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z prowadzeniem takiej działalności, jeżeli dalsze jej prowadzenie zagraża istotnym dobrom chronionym prawem. Taki zakaz trzeba czytać ściśle według treści wyroku.

Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej może też wynikać z postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Prawa upadłościowego, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy niewypłacalności, niewykonywania obowiązków związanych z majątkiem przedsiębiorcy albo rażącego naruszania obowiązków wobec wierzycieli. Same zaległości wobec ZUS nie są jednak równoznaczne z automatycznym zakazem prowadzenia firmy.

Czy po wykreśleniu można prowadzić inną działalność?

Odpowiedź zależy od treści orzeczenia. Jeżeli sąd orzekł zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w ogóle, przedsiębiorca nie powinien wykonywać działalności gospodarczej w żadnym zakresie przez okres obowiązywania zakazu. Dotyczy to także próby ponownego wpisu do CEIDG pod inną nazwą, z innym kodem PKD albo w podobnym modelu działania. Jeżeli problem dotyczy osoby przebywającej poza Polską, podobne skutki może dawać niezamknięta działalność za granicą.

Jeżeli natomiast orzeczono tylko zakaz prowadzenia określonej działalności, trzeba ustalić, co dokładnie zostało zakazane. Czasem zakaz jest opisany przez branżę, czasem przez rodzaj usług, a czasem przez konkretne czynności. Dopiero po analizie orzeczenia można ocenić, czy inna działalność jest dopuszczalna i czy jej wykonywanie nie będzie obchodzeniem zakazu.

Umowa dzierżawy albo najmu lokalu nie uchyla zakazu sądowego. Jeżeli lokal został wynajęty „na działalność gospodarczą”, a przedsiębiorca nie może legalnie prowadzić firmy, warto przeanalizować umowę pod kątem wypowiedzenia, renegocjacji czynszu albo odpowiedzialności za niewykonywanie zobowiązań.

Co zrobić, gdy przedsiębiorca nie otrzymał informacji z sądu?

Brak fizycznie odebranego pisma z sądu nie zawsze oznacza, że orzeczenie nie jest prawomocne. W postępowaniach sądowych znaczenie ma prawidłowość doręczenia, aktualność adresu, sposób awizowania przesyłki oraz to, czy strona miała realną możliwość obrony swoich praw. Dlatego pierwszym krokiem powinno być ustalenie, jaki sąd i pod jaką sygnaturą wydał orzeczenie.

W praktyce warto:

• pobrać aktualny wydruk informacji z CEIDG i zachować go jako dowód,
• ustalić w CEIDG albo w sądzie, z jakiego orzeczenia pochodzi informacja o zakazie,
• złożyć w sądzie wniosek o wgląd do akt lub o doręczenie odpisu orzeczenia,
• sprawdzić, na jaki adres wysyłano pisma i czy doręczenie było prawidłowe,
• ocenić z prawnikiem, czy możliwe jest przywrócenie terminu, zaskarżenie rozstrzygnięcia, wznowienie postępowania albo inny właściwy środek prawny.

Nie ma jednego uniwersalnego wniosku, który zawsze rozwiąże sprawę. Inne działania będą właściwe w sprawie karnej, inne w sprawie upadłościowej, a jeszcze inne, gdy problem wynika z błędnie przekazanej informacji do CEIDG.

Jak długo trwa zakaz i kiedy można wrócić do CEIDG?

Okres zakazu wynika z orzeczenia sądu. Jeżeli zakaz został orzeczony na 2 lata, co do zasady trzeba ustalić datę, od której ten okres biegnie, oraz datę jego zakończenia. Nie należy zakładać tych dat wyłącznie na podstawie dnia ujawnienia wpisu w CEIDG, bo znaczenie może mieć prawomocność orzeczenia i treść rozstrzygnięcia.

Po upływie okresu zakazu przedsiębiorca może rozważyć ponowne złożenie wniosku o wpis do CEIDG, o ile nie istnieją inne przeszkody prawne. Warto wcześniej zweryfikować, czy informacja o zakazie została odpowiednio zaktualizowana oraz czy nie występują dodatkowe ograniczenia wynikające z innych postępowań.

Jeżeli zakaz nadal obowiązuje, próba faktycznego prowadzenia firmy może narazić przedsiębiorcę na dalsze konsekwencje prawne. Ryzyko może dotyczyć zarówno odpowiedzialności za naruszenie orzeczenia sądu, jak i problemów podatkowych, ubezpieczeniowych oraz cywilnych wobec kontrahentów.

FAQ

Czy CEIDG może wykreślić firmę bez decyzji administracyjnej?

Tak. Przy wykreśleniu po zgłoszeniu informacji o prawomocnym zakazie prowadzenia działalności gospodarczej ustawa przewiduje szczególny tryb. Do tej czynności nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego kluczowe jest ustalenie orzeczenia sądu będącego podstawą wpisu.

Czy wpis „z wyłączeniem zakazu prowadzenia określonej działalności” oznacza, że mogę prowadzić inną firmę?

Nie można tego przesądzić bez orzeczenia. To sformułowanie często jest częścią ustawowej podstawy wykreślenia. Dopiero treść wyroku albo postanowienia pokaże, czy zakaz jest ogólny, czy dotyczy tylko określonego rodzaju działalności.

Czy zaległości w ZUS automatycznie powodują zakaz prowadzenia działalności?

Nie. Zaległości w ZUS same w sobie nie powodują automatycznego wykreślenia z CEIDG z powodu zakazu. Mogą jednak występować w tle sprawy sądowej, np. związanej z niewypłacalnością, odpowiedzialnością za zobowiązania albo innymi naruszeniami obowiązków przedsiębiorcy.

Czy mogę ponownie zarejestrować działalność w CEIDG w czasie zakazu?

Jeżeli zakaz obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej w ogóle, ponowna rejestracja i faktyczne wykonywanie działalności mogą naruszać orzeczenie sądu. Jeżeli zakaz dotyczy tylko określonej działalności, możliwość rejestracji trzeba ocenić przez pryzmat dokładnego zakresu zakazu.

Od czego zacząć, gdy nie znam sygnatury sprawy?

Warto najpierw zabezpieczyć wydruk z CEIDG, a następnie ustalić, który sąd przekazał informację o zakazie. Pomocne może być zapytanie do CEIDG oraz kontakt z sądami właściwymi dla miejsca zamieszkania, prowadzenia działalności albo spraw upadłościowych. Po ustaleniu sygnatury należy przejrzeć akta.

Podsumowanie

Wykreślenie z CEIDG z powodu prawomocnego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej jest poważnym sygnałem, że zapadło orzeczenie sądu wpływające na możliwość prowadzenia firmy. Nie należy jednak wyciągać wniosków wyłącznie z krótkiego opisu w ewidencji. Najważniejsze jest ustalenie, czy zakaz ma charakter ogólny, czy dotyczy tylko określonej działalności, na jaki okres został orzeczony i czy doręczenia w sprawie były prawidłowe.

Jeżeli przedsiębiorca nie otrzymał korespondencji z sądu, powinien jak najszybciej ustalić sygnaturę, zapoznać się z aktami i ocenić dostępne środki prawne. Dopiero po tej analizie można bezpiecznie decydować o ponownej rejestracji działalności, zmianie profilu firmy, rozwiązaniu umowy lokalu albo wniosku o wznowienie postępowania.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy - Dz.U. 2018 poz. 647

2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553

3. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, Dz.U. 2003 nr 60 poz. 535

Potrzebujesz indywidualnej odpowiedzi? Opisz swoją sytuację w formularzu poniżej. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.