Kategoria: Inne

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem z prawem handlowym? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dochodzenie wierzytelności na drodze cywilnej mimo upadłości spółki

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2017-03-10

Jestem wspólnikiem spółki jawnej, którą prowadziłem z kuzynem. W 2011 roku spółka zaczęła mieć kłopoty finansowe. Zaczęły pojawiać się sprawy sądowe i egzekucje komornicze. W 2013 r. r sąd na mój wniosek ogłosił upadłość naszej spółki. Majątek spółki wynosił około 200 000 zł. Syndyk masy upadłościowej sprzedał majątek spółki za 80 000 zł. Kwota została podzielona na naszych wierzycieli w kolejności zgodnej z przepisami prawa. Kilku wierzycieli poinformowało mnie, że będą dochodzić swoich wierzytelności na drodze cywilnej. Do kiedy wierzyciel może dochodzić ode mnie swoich pieniędzy? Część z nich ma już wyroki sądowe sprzed daty upadłości. Są wśród nich również bank i częściowo urząd miasta (podatek od nieruchomości).

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Bardzo dokładnie omówione przedstawione zagadnienie, nie zostało pominięte żadne moje pytanie, argumentacja poparta przepisami prawnymi. Jedynie wydaje mi się, że cena była dosyć wysoka (300zł), ale może to wynikało z faktu, że na tle przedstawionego problemu miałam kilka pytań. Na początku się wahałam gdy dowiedziałam się ile będzie mnie kosztować porada, ale po jej przeczytaniu jakoś ją przełknęłam, gdyż odpowiedź była bardzo wyczerpująca i konkretna.
Katarzyna
Ok. Polecam w przyszłości gdy będę miał wątpliwości z pewnością skorzystam z porad.
Bartosz, 31 lat, geodeta
Rezygnuję , że swojego adwokata , który ma wąski zakres swoich usług , tutaj mam kompleksową pomoc w zakresie prawa . Zdecydowanie polecam!!!
Marcin, 46 lat
Rzeczowo i na temat. Polecam. Skożystam w przyszlosci.
Marek
Terminowo prosto merytorycznie czuję że to odpowiedź na MOJE pytanie a nie \"gotowiec\"
Małgorzata, 56 lat, Menedżer

Nie wiem, czy wspomniana kwota to kwota pozostała ze sprzedaży majątku, czy jest to kwota niespłaconych zobowiązań wobec wierzycieli po sprzedaży aktywów spółki. Proszę więc o wyjaśnienia w tym zakresie (wprawdzie to, że w wyniku postępowania upadłościowego istnieje nadwyżka po spieniężeniu majątku zdarza się to rzadko ale teoretycznie jest to możliwe, gdy np. wszyscy wierzyciele nie zgłosili swoich wierzytelności). Proszę także o wskazanie, czy, a jeżeli tak, to jakim orzeczeniem zakończyło się postępowanie upadłościowe wobec spółki jawnej.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Jak Pan wie, celem postępowania upadłościowego jest likwidacja majątku dłużnika i zaspokojenie z uzyskanych środków jego wierzycieli, ale także ewentualne zakończenie bytu prawnego upadłego. Zdarza się czasem, iż wierzyciele zostają zaspokojeni w całości, a w masie upadłości pozostaje jeszcze majątek.

Zgodnie z art. 368 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze:

„1. W sprawach, w których postępowanie upadłościowe obejmowało likwidację majątku, sąd po wykonaniu ostatecznego planu podziału stwierdzi zakończenie postępowania upadłościowego.

2. Sąd stwierdza zakończenie postępowania także wtedy, gdy w toku postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego wszyscy wierzyciele zostali zaspokojeni”.

Jak wynika z powyższego, po zakończeniu postępowania upadłościowego przedsiębiorstwo upadłego faktycznie już nie istnieje (nie posiada żadnych aktywów). Ustęp drugi powyższego przepisu ma zastosowanie w przypadkach, gdy w postępowaniu upadłościowym doszło do zaspokojenia wszystkich wierzycieli bez konieczności wykonania ostatecznego planu podziału. Może tak się zdarzyć np. gdy:

w postępowaniu upadłościowym zgłoszono wyłącznie wierzytelności zakwalifikowane do pierwszej kategorii i zostały one zaspokojone w całości za zgodą sędziego-komisarza na bieżąco, w miarę wpływu środków do masy.

w trakcie postępowania, już po zatwierdzeniu listy wierzytelności została ona sprostowana lub zmieniona w zakresie wierzytelności dalszych kategorii.

Gdy wszyscy Pana wierzyciele zostali zaspokojeni, sąd jest zobowiązany do zakończenia postępowania upadłościowego, mimo iż w masie pozostał jeszcze majątek lub środki pieniężne z jego likwidacji, które nie będą potrzebne do zaspokojenia wierzycieli.

Majątek ten lub środki pochodzące z jego sprzedaży, po zakończeniu postępowania winien syndyk zwrócić upadłemu, który przecież nigdy nie utracił prawa ich własności a tylko nie mógł nimi zarządzać.

Zgodnie z art. 289 Kodeksu spółek handlowych:

„§ 1. W przypadku upadłości spółki jej rozwiązanie następuje po zakończeniu postępowania upadłościowego, z chwilą wykreślenia z rejestru. Wniosek o wykreślenie składa syndyk.

§ 2. Spółka nie ulega rozwiązaniu w przypadku, gdy postępowanie kończy się układem lub zostaje z innych przyczyn uchylone lub umorzone”.

Natomiast zgodnie z art. 22:

„§ 1. Spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową.

§ 2. Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31”.

Następnie według art. 31:

„§ 1. Wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika).

§ 2. Przepis § 1 nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

§ 3. Subsydiarna odpowiedzialność wspólnika nie dotyczy zobowiązań powstałych przed wpisem do rejestru”.

Tak więc w spółce jawnej obowiązują zasady subsydiarnej odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki, przy czym odpowiedzialność ta ma charakter pełnej, abstrakcyjnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki, wskazanym zaś w ustawie ograniczeniom podlega jedynie możliwość skierowania przez wierzyciela egzekucji do majątku odpowiedzialnego wspólnika (zob. A.J. Witosz, Subsydiarna…, s. 66).

Tak więc za zobowiązania spółki wspólnicy ponoszą odpowiedzialność: osobistą, nieograniczoną, solidarną i subsydiarną. Zależność zaś odwrotna nie zachodzi – spółka nie odpowiada za osobiste zobowiązania wspólników.

Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki dotyczy zobowiązań prywatnoprawnych i publicznoprawnych. Zobowiązania prywatnoprawne mogą wynikać z czynności prawnych bądź innych zdarzeń, takich jak czyny niedozwolone, bezpodstawne wzbogacenie.

W przypadku zobowiązań publicznoprawnych zobowiązania dotyczą przede wszystkim podatków (szerzej zob. A. J. Witosz, Subsydiarna…, op. cit., s. 72 i n.). Jednakże w tym ostatnim przypadku wspólnik spółki jawnej odpowiada całym swoim majątkiem, solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami, za zaległości podatkowe spółki (por. art. 115 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

Odpowiedzialność osobista oznacza objęcie odpowiedzialnością całego majątku osobistego wspólnika jawnego, bez ograniczeń. Nie dotyczy to jednak składników majątkowych wyłączonych spod możliwego zaspokojenia czy też takiego, który nie należy do wspólnika (a należy na przykład do majątku odrębnego współmałżonka). Odpowiedzialność bez ograniczeń oznacza, że w stosunkach zewnętrznych nie można ograniczyć tej odpowiedzialności. Dopuszczalne są ograniczenia wewnętrzne, niewpływające jednak na stosunki z osobami trzecimi. Odpowiedzialność solidarna wspólników oznacza, że odpowiadają oni z pozostałymi wspólnikami i spółką za całość długów. Wierzyciel może sięgać według swego uznania do wybranych przez siebie mas majątkowych. Odpowiedzialność subsydiarna modyfikuje nieco zasadę odpowiedzialności solidarnej.

Wierzyciel musi więc podjąć próbę zaspokojenia się z majątku spółki. Dopiero gdy nie jest to możliwe (co niekoniecznie oznacza, że spółka nie ma majątku, ale że postępowanie egzekucyjne do konkretnego składnika majątku okazało się bezskuteczne), wolno skierować się do majątku osobistego wspólników. Jednakże aby przeciwdziałać wyzbywaniu majątku przez wspólnika, który ma już świadomość egzekucji przeciwko spółce, art. 31 § 2 Kodeksu spółek handlowych dopuszcza wniesienie powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim jeszcze egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Pozwoli to na przykład na zabezpieczenie powództwa, co zwiększa szansę wierzyciela na zaspokojenie. Wyrok zapadły przeciwko wspólnikowi będzie mógł być wykonany dopiero, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna (por. T. Muliński, Tytuł egzekucyjny przeciwko spółce osobowej podstawą nadania klauzuli wykonalności przeciwko jej wspólnikom, PPH 2003, nr 6, s. 32 i n.). Na tym tle w doktrynie postawiono tezę, iż w tym przypadku mamy do czynienia z zasadą „subsydiarności egzekucji”, nie zaś odpowiedzialności (por. A. Herbet, Odpowiedzialność…), gdyż uprawnienia wierzyciela do pozwania wspólnika z tytułu zobowiązań spółki istnieją ciągle, podobnie jak abstrakcyjna w swej istocie odpowiedzialność wspólnika za zobowiązania spółki. Odpowiedzialność ta nie ma bowiem charakteru drugorzędnego

Procedura dochodzenia roszczeń wykazuje istotne różnice w stosunku do regulacji zawartej w art. 299 dotyczącej posiłkowej odpowiedzialności członków zarządu spółek z o.o. Do najważniejszych różnic należy:

możliwość łącznego pozwania wspólników spółki jawnej razem ze spółką, i to jeszcze zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, w sytuacji gdy takie rozwiązanie nie może znaleźć zastosowania w odniesieniu do członków zarządu i likwidatorów spółek z o.o.;

dopuszczalność nadania wyrokowi uzyskanemu przeciw spółce osobowej klauzuli wykonalności przeciw wspólnikom odpowiadającym za zobowiązania spółki całym majątkiem (art. 7781 Kodeksu postępowania cywilnego), co nie może mieć miejsca wobec członków zarządu spółki z o.o.

Zgodnie z art. 236 Prawa upadłościowego:

„1. Wierzyciel osobisty upadłego, który chce uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym, jeżeli niezbędne jest ustalenie jego wierzytelności, powinien w terminie oznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości zgłosić sędziemu-komisarzowi swoją wierzytelność.

2. Uprawnienie do zgłoszenia wierzytelności przysługuje wierzycielowi ponadto, gdy jego wierzytelność była zabezpieczona hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską lub przez inny wpis w księdze wieczystej lub w rejestrze okrętowym. Jeżeli wierzyciel nie zgłosi tych wierzytelności, będą one umieszczone na liście wierzytelności z urzędu.

3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, zastawem lub zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską na rzeczach wchodzących w skład masy upadłości, jeżeli upadły nie jest dłużnikiem osobistym, a wierzyciel chce w postępowaniu upadłościowym dochodzić swoich roszczeń z przedmiotu zabezpieczenia.

4. Postanowienia niniejszego artykułu dotyczące wierzytelności stosuje się do innych należności podlegających zaspokojeniu z masy upadłości”.

Zgłoszenie wierzytelności do masy upadłości zabezpiecza zatem możliwość zaspokojenia wierzyciela z majątku upadłego. Zaspokojenie może być bezpośrednie z uwagi na umieszczenie wierzytelności na liście, jak również jest podstawą do dochodzenia wierzytelności, która była zgłoszona, ale nie uznana, po prawomocnym zakończeniu postępowania upadłościowego, bowiem zgłoszenie wierzytelności przerwało bieg przedawnienia, który po zakończeniu postępowania upadłościowego rozpoczyna biec na nowo.

Brak zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania. Jednak często z uwagi na czas toczenia się postępowania upadłościowego, które bardzo często trwa nawet kilka lat, roszczenia niezgłoszone mogą ulec przedawnieniu, bowiem brak zgłoszenia wierzytelności spowoduje brak przerwania biegu przedawnienia.

Abym mógł szczegółowo wskazać Panu terminy przedawnień, muszę wiedzieć, z jakich tytułów posiada Pan jeszcze zaległości oraz czy zostały zgłoszone w liście wierzytelności, czy też nie. Proszę więc o ich wskazanie.

Generalnie mogę jedynie zaznaczyć, że zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego „jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata”.

Według zaś art. 125 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem z prawem handlowym? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »
{* .script("js/zaczekaj.js") *}