Zajęcie rachunku bankowego spółki z o.o. w toku procesu

Zabezpieczenie roszczenia przed prawomocnym zakończeniem sprawy

Należy zwrócić uwagę, że nawet w sytuacji, gdy sprawa nie została jeszcze prawomocnie zakończona, istnieje możliwość zabezpieczenia roszczeń strony powodowej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym stanowi tytuł zabezpieczenia wykonalny bez nadania mu klauzuli wykonalności, zgodnie z art. 492 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 1568).

Kwota zasądzona nakazem wraz z wymagalnymi odsetkami stanowi sumę, której złożenie przez dłużnika na rachunek depozytowy Ministra Finansów, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, wystarczy do zabezpieczenia. Przyznanie nakazowi zapłaty waloru tytułu zabezpieczenia oznacza, że zastępuje on postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia. Powód nie musi składać odrębnego wniosku o zabezpieczenie, a sąd nie bada przesłanek z art. 730 k.p.c. Nakaz zapłaty jako tytuł zabezpieczenia jest wykonalny bez nadawania klauzuli wykonalności i mieści się w katalogu sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych określonym w art. 747 k.p.c.

Wyrok nieprawomocny jako tytuł zabezpieczenia

Analogiczna sytuacja dotyczy wyroku nieprawomocnego. Zgodnie z art. 458(13) Kodeksu postępowania cywilnego, do wyroku sądu pierwszej instancji zasądzającego świadczenie pieniężne lub rzeczy zamienne odpowiednio stosuje się art. 492 § 1 i 2 k.p.c. Oznacza to, że również wyrok sądu pierwszej instancji stanowi tytuł zabezpieczenia, mimo braku jego prawomocności.

Zajęcie rachunku bankowego spółki

Na podstawie tytułu zabezpieczenia możliwe jest skierowanie sprawy do komornika sądowego i złożenie wniosku o wszczęcie postępowania zabezpieczającego, w tym o zajęcie rachunku bankowego spółki. W praktyce prowadzi to do zajęcia całego rachunku bankowego, niezależnie od tego, czy znajdują się na nim środki przeznaczone na wynagrodzenia pracowników, spłatę zobowiązań czy inne bieżące koszty działalności. Przepisy nie przewidują w tym zakresie ochrony środków zgromadzonych na rachunku spółki ze względu na ich przeznaczenie.

Możliwość uchylenia lub zmiany zabezpieczenia

W takiej sytuacji spółka może rozważyć złożenie wniosku o uchylenie lub zmianę zabezpieczenia, powołując się na zagrożenie dla dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz brak możliwości wypłaty wynagrodzeń pracownikom. Istotne jest wykazanie, że zajęty rachunek jest jedynym rachunkiem spółki i jedynym źródłem środków finansowych.

Zgodnie z art. 742 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, obowiązany może w każdym czasie żądać uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, jeżeli odpadnie lub zmieni się przyczyna zabezpieczenia. Zabezpieczenie upada również w przypadku złożenia przez obowiązanego odpowiedniej sumy na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Warunkiem skuteczności takiego wniosku jest wykazanie zmiany okoliczności w stosunku do stanu istniejącego w chwili udzielenia zabezpieczenia. Co do zasady nie można opierać wniosku na okolicznościach wcześniejszych, chyba że ich podniesienie było wcześniej obiektywnie niemożliwe.