Głosowanie na walnym zgromadzeniu spółki akcyjnej przez akcjonariusza spółkę z o.o.

Problem sprzecznych głosów akcjonariusza na walnym zgromadzeniu

W opisanej sytuacji akcjonariuszem spółki akcyjnej jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Na walnym zgromadzeniu występują dwaj członkowie jej zarządu, którzy prezentują odmienne stanowiska: jeden chce głosować za uchwałą, drugi przeciw. Nie jest to zwykły spór pomiędzy dwoma akcjonariuszami, lecz problem prawidłowego wykonania prawa głosu przez jednego akcjonariusza będącego osobą prawną.

Punktem wyjścia powinno być ustalenie, kto jest uprawniony do reprezentowania spółki z o.o. jako akcjonariusza. Jeżeli z KRS lub umowy spółki wynika reprezentacja łączna, dwaj członkowie zarządu muszą działać zgodnie przy składaniu oświadczenia w imieniu spółki. Jeżeli każdy członek zarządu może działać samodzielnie, trzeba ocenić, czy na walnym zgromadzeniu nie doszło do kolizji dwóch sprzecznych oświadczeń tej samej osoby prawnej.

Co do zasady jeden akcjonariusz powinien oddać głos w sposób pozwalający ustalić jego stanowisko. Jeżeli osoby działające za akcjonariusza nie potrafią tego stanowiska wyrazić jednoznacznie, bezpiecznym rozwiązaniem organizacyjnym jest odnotowanie tego w protokole oraz potraktowanie sytuacji jako wstrzymania się od głosu albo jako braku skutecznego oddania głosu, zależnie od zasad głosowania, regulaminu walnego zgromadzenia, treści pełnomocnictw i decyzji przewodniczącego.

Prawo akcjonariusza do udziału w walnym zgromadzeniu

Akcjonariusz spółki akcyjnej ma prawo uczestniczyć w walnym zgromadzeniu i wykonywać prawo głosu osobiście albo przez pełnomocnika. Jeżeli akcjonariuszem jest osoba prawna, np. spółka z o.o., działa ona przez osoby uprawnione do jej reprezentowania albo przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika.

W przypadku spółki akcyjnej prawo głosu wynika z akcji. Zasadą jest, że jedna akcja daje jeden głos na walnym zgromadzeniu, chyba że statut albo przepisy przewidują szczególne rozwiązania, np. akcje uprzywilejowane lub ograniczenia wykonywania prawa głosu. Dla spółki publicznej znaczenie ma także dzień rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu, przypadający na 16 dni przed datą walnego zgromadzenia.

W praktyce przed rozpoczęciem głosowania warto sprawdzić listę obecności, dokumenty akcji albo zaświadczenia o prawie uczestnictwa, sposób reprezentacji akcjonariusza i treść pełnomocnictwa. Jeżeli w imieniu akcjonariusza występuje kilku reprezentantów, przewodniczący walnego zgromadzenia powinien mieć możliwość ustalenia, czy oddają oni jeden zgodny głos, czy zgłaszają rozbieżne oświadczenia.

Jakie sprawy wymagają uchwały walnego zgromadzenia?

Walne zgromadzenie podejmuje uchwały w najważniejszych sprawach spółki akcyjnej. Zakres jego kompetencji wynika przede wszystkim z Kodeksu spółek handlowych oraz ze statutu spółki. Uchwały walnego zgromadzenia wymagają w szczególności:

• rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy,
• udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków,
• postanowienie dotyczące roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki albo sprawowaniu zarządu lub nadzoru,
• zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego,
• nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, chyba że statut stanowi inaczej,
• emisja obligacji zamiennych lub obligacji z prawem pierwszeństwa oraz emisja warrantów subskrypcyjnych,
• podział zysku albo pokrycie straty,
• zmiana statutu, podwyższenie albo obniżenie kapitału zakładowego,
• umorzenie akcji, przymusowy wykup albo przymusowy odkup akcji, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki,
• połączenie, podział, przekształcenie albo rozwiązanie spółki.

Statut może rozszerzać katalog spraw wymagających uchwały walnego zgromadzenia, a także przewidywać surowsze wymagania co do większości głosów lub kworum, o ile mieści się to w granicach prawa.

Jak liczy się głosy na walnym zgromadzeniu spółki akcyjnej?

Zgodnie z KSH uchwały walnego zgromadzenia zapadają zasadniczo bezwzględną większością głosów, jeżeli przepisy dotyczące spółki akcyjnej albo statut nie stanowią inaczej. Bezwzględna większość głosów oznacza więcej niż połowę głosów oddanych.

Istotne jest to, że przez głosy rozumie się głosy „za”, „przeciw” oraz „wstrzymujące się”, oddane podczas głosowania w sposób zgodny z ustawą, statutem albo regulaminem. Oznacza to, że głos wstrzymujący się nie pomaga uchwale. Przy bezwzględnej większości zwiększa pulę głosów oddanych, od której liczy się wymaganą większość.

Przykładowo, jeżeli oddano 100 ważnych głosów, w tym 49 głosów „za”, 20 głosów „przeciw” i 31 głosów „wstrzymujących się”, uchwała nie uzyska bezwzględnej większości. Głosów „za” musi być bowiem więcej niż połowa głosów oddanych, a nie tylko więcej niż głosów „przeciw”.

Większość zwykła, bezwzględna i kwalifikowana

W praktyce należy zawsze sprawdzić, jaka większość jest wymagana dla konkretnej uchwały. Inaczej liczy się zwykłą większość, inaczej bezwzględną większość, a jeszcze inaczej większość kwalifikowaną.

• Zwykła większość oznacza, że głosów „za” jest więcej niż głosów „przeciw”; głosy wstrzymujące się co do zasady nie rozstrzygają tej relacji.
• Bezwzględna większość oznacza więcej niż połowę głosów oddanych, czyli przy jej liczeniu uwzględnia się także głosy wstrzymujące się.
• Większość kwalifikowana wymaga osiągnięcia progu przewidzianego w KSH albo statucie, np. dwóch trzecich, trzech czwartych albo 95% głosów oddanych.

Uchwały dotyczące m.in. emisji obligacji zamiennych, zmiany statutu, umorzenia akcji, obniżenia kapitału zakładowego, zbycia przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części oraz rozwiązania spółki wymagają większości trzech czwartych głosów, chyba że przepisy szczególne lub statut przewidują inne, dopuszczalne ustawowo wymagania.

Istotna zmiana przedmiotu działalności spółki wymaga większości dwóch trzecich głosów, a dodatkowo wiąże się ze szczególnymi zasadami głosowania i możliwością żądania wykupienia akcji przez akcjonariuszy, którzy nie zgadzają się na zmianę.

Czy walne zgromadzenie wymaga kworum?

Co do zasady walne zgromadzenie spółki akcyjnej jest ważne bez względu na liczbę reprezentowanych na nim akcji, chyba że przepisy KSH albo statut stanowią inaczej. Nie można więc automatycznie zakładać, że niska frekwencja uniemożliwia podjęcie uchwał.

Kworum może jednak wynikać z przepisów szczególnych albo ze statutu. Dotyczy to m.in. niektórych uchwał restrukturyzacyjnych, uchwał związanych z połączeniem, podziałem, przejęciem majątku lub innymi sprawami, w których ustawa wymaga reprezentowania określonej części kapitału. Statut może też wprowadzać bardziej rygorystyczne wymagania, dlatego jego analiza jest konieczna przed każdym spornym głosowaniem.

Co zrobić, gdy reprezentanci akcjonariusza głosują sprzecznie?

Jeżeli dwaj członkowie zarządu spółki z o.o. reprezentującej akcjonariusza mają odmienne stanowiska, przewodniczący walnego zgromadzenia powinien przede wszystkim ustalić, czy osoby te mogą samodzielnie składać oświadczenia w imieniu spółki, czy muszą działać łącznie. Bez tej informacji nie da się prawidłowo ocenić skuteczności głosu.

Przy reprezentacji łącznej rozbieżne stanowiska członków zarządu oznaczają zwykle brak jednolitego oświadczenia woli spółki. W takim układzie głos nie powinien być traktowany tak, jakby akcjonariusz skutecznie poparł uchwałę albo skutecznie głosował przeciw, chyba że dokumenty korporacyjne lub pełnomocnictwo pozwalają na inne rozliczenie głosów.

Jeżeli z kolei każdy członek zarządu jest uprawniony do samodzielnej reprezentacji, problem polega na tym, że ta sama osoba prawna składa dwa sprzeczne oświadczenia. W takiej sytuacji trzeba ocenić regulamin walnego zgromadzenia, sposób oddawania głosów, treść listy obecności i przebieg głosowania. Najbezpieczniej jest żądać jednoznacznego stanowiska akcjonariusza przed zamknięciem głosowania.

W razie braku jednolitego stanowiska najczęstszy praktyczny skutek jest taki, że uchwała nie uzyskuje wymaganej większości albo głos akcjonariusza zostaje potraktowany jako wstrzymujący się lub nieważny. Nie należy jednak przyjmować automatycznie, że zawsze dochodzi do podjęcia tzw. uchwały negatywnej. Koncepcja uchwał negatywnych jest sporna i wymaga oceny konkretnego przypadku.

Zaskarżenie uchwały albo spór o jej niepodjęcie

Jeżeli uchwała została podjęta, akcjonariusz może rozważyć powództwo o jej uchylenie albo powództwo o stwierdzenie jej nieważności. Powództwo o uchylenie uchwały dotyczy sytuacji, w której uchwała jest sprzeczna ze statutem bądź dobrymi obyczajami i jednocześnie godzi w interes spółki lub ma na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. Powództwo o stwierdzenie nieważności dotyczy uchwały sprzecznej z ustawą.

Legitymację do zaskarżenia mają m.in. zarząd, rada nadzorcza, poszczególni członkowie tych organów, a także akcjonariusz, który głosował przeciw uchwale i po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu. Uprawniony może być także akcjonariusz bezzasadnie niedopuszczony do udziału w walnym zgromadzeniu albo akcjonariusz nieobecny w przypadkach wskazanych w KSH.

Terminy są krótkie. Powództwo o uchylenie uchwały należy wnieść w terminie miesiąca od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, nie później niż w terminie sześciu miesięcy od dnia jej powzięcia. W spółce publicznej termin graniczny wynosi trzy miesiące od dnia powzięcia uchwały. Przy powództwie o stwierdzenie nieważności termin wynosi zasadniczo sześć miesięcy od dnia uzyskania wiadomości o uchwale, nie później niż dwa lata od jej powzięcia, a w spółce publicznej trzydzieści dni od ogłoszenia uchwały, nie później niż rok od jej powzięcia.

Jeżeli uchwała w ogóle nie uzyskała wymaganej większości, problem jest inny niż przy zaskarżaniu uchwały podjętej. Wtedy może chodzić o ustalenie, czy uchwała została podjęta, czy nie została podjęta, albo o ocenę prawidłowości liczenia głosów. W takich sprawach znaczenie mają protokół, dokumenty głosowania, treść statutu oraz to, czy zgłoszono sprzeciw lub zastrzeżenia podczas zgromadzenia.

Warto pamiętać, że sąd nie zastępuje akcjonariuszy w podejmowaniu uchwał o określonej treści. W orzecznictwie podkreślano, że Kodeks spółek handlowych nie przewiduje możliwości zmuszenia wspólnika spółki z o.o. przez sąd do podjęcia uchwały o określonej treści. Ta myśl ma znaczenie także przy ocenie sporów korporacyjnych, w których jedna ze stron oczekuje „wymuszenia” określonego wyniku głosowania.

Jak przygotować się do spornego głosowania?

Jeżeli wiadomo, że głosowanie może być sporne, warto przygotować się jeszcze przed walnym zgromadzeniem. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której jeden akcjonariusz może przesądzić o wyniku uchwały.

• Sprawdź aktualny odpis KRS akcjonariusza będącego spółką z o.o. i zasady jego reprezentacji.
• Zweryfikuj umowę spółki z o.o., jeżeli może zawierać szczególne zasady podejmowania decyzji przez zarząd.
• Przygotuj uchwałę zarządu spółki z o.o. określającą stanowisko w sprawie głosowania, jeżeli jest to praktycznie możliwe.
• Jeżeli akcjonariusz działa przez pełnomocnika, zadbaj o jasne pełnomocnictwo i instrukcję głosowania.
• W razie sporu żądaj odnotowania w protokole stanowiska, sprzeciwu i sposobu policzenia głosów.
• Po walnym zgromadzeniu szybko oceń terminy do ewentualnego zaskarżenia uchwały lub podjęcia innych działań.

FAQ

Podsumowanie

Sprzeczne stanowiska członków zarządu spółki z o.o. będącej akcjonariuszem spółki akcyjnej nie powinny być traktowane automatycznie jako dwa skuteczne, przeciwstawne głosy jednego akcjonariusza. Najpierw trzeba ustalić sposób reprezentacji akcjonariusza, treść pełnomocnictw i zasady głosowania. Jeżeli nie da się ustalić jednolitego stanowiska akcjonariusza, głos może zostać uznany za wstrzymujący się albo nieskuteczny, co może doprowadzić do niepodjęcia uchwały. Dalsze działania zależą od tego, czy uchwała została podjęta, czy spór dotyczy samego sposobu liczenia głosów.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, w szczególności art. 4 § 1 pkt 9 i 10, art. 393, art. 408, art. 411, art. 412, art. 414, art. 415, art. 416, art. 422, art. 424 i art. 425 - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037.

2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2007 r., sygn. III CSK 360/06.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.