Darowizna auta wycofanego ze spółki jawnej

Do kogo należy samochód po wykupie z leasingu?

Jeżeli leasingobiorcą jest spółka jawna i to ona wykupuje samochód po zakończeniu umowy leasingu, właścicielem pojazdu staje się spółka, a nie automatycznie jej wspólnicy. Wynika to z konstrukcji spółki jawnej jako spółki osobowej posiadającej zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 § 1 Kodeksu spółek handlowych spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność rzeczy, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.

Oznacza to, że samochód wykupiony przez spółkę jawną stanowi składnik majątku spółki. Nie jest to współwłasność wspólników w częściach ułamkowych tylko dlatego, że wspólnicy mają po 50% udziału w zyskach. Dopiero prawidłowa czynność przenosząca własność auta ze spółki na wspólników powoduje zmianę właściciela.

Sam fakt zawieszenia działalności spółki albo brak bieżącej działalności operacyjnej nie pozbawia spółki prawa do rozporządzania jej majątkiem. Trzeba jednak sprawdzić umowę spółki, zasady reprezentacji oraz to, czy dana czynność wymaga jednomyślnej uchwały wspólników.

Bezpośrednia darowizna samochodu przez spółkę jawną

Spółka jawna może zawrzeć umowę darowizny, ponieważ ma zdolność prawną i może być stroną czynności cywilnoprawnych. Jeżeli jednak darczyńcą byłaby spółka, a obdarowanym syn wspólników, dla podatku od spadków i darowizn nie byłaby to darowizna od rodziców. Darczyńcą byłby odrębny podmiot, czyli spółka jawna.

W praktyce taki wariant może prowadzić do opodatkowania po stronie obdarowanego według zasad właściwych dla III grupy podatkowej. Nie można wówczas automatycznie stosować zwolnienia przewidzianego dla darowizn od najbliższej rodziny, ponieważ podatkowo darowizna nie pochodzi od rodziców, lecz od spółki.

Po stronie spółki jawnej sama darowizna nie jest typową odpłatną sprzedażą. Trzeba jednak uważać, aby wcześniej nie rozliczyć wykupu lub wydatków dotyczących samochodu w sposób sprzeczny z deklarowanym przeznaczeniem pojazdu. Jeżeli samochód ma być od razu przekazany prywatnie, należy ostrożnie ocenić możliwość zaliczenia wydatków do kosztów podatkowych.

Wycofanie samochodu do majątku prywatnego wspólników

Drugim i zwykle korzystniejszym rozwiązaniem jest wycofanie samochodu z majątku spółki jawnej do majątku prywatnego wspólników. Jeżeli wspólnicy otrzymują pojazd proporcjonalnie do udziału w zyskach spółki, nie dochodzi do przysporzenia jednego wspólnika kosztem drugiego. Przy udziałach 50/50 oznacza to, że każdy z małżonków powinien otrzymać udział odpowiadający jego prawu do udziału w zysku spółki, o ile umowa spółki nie stanowi inaczej.

Organy podatkowe w wielu interpretacjach przyjmowały, że nieodpłatne wycofanie składnika majątku ze spółki osobowej do majątku prywatnego wspólników, z zachowaniem proporcji udziałów, nie powoduje przychodu w PIT. Taka czynność nie jest też klasyczną darowizną, jeżeli wynika z uchwały wspólników i służy przeniesieniu składnika majątku spółki na wspólników zgodnie z ich prawami udziałowymi.

Ważne jest, aby dokumenty nie opisywały tej czynności jako darowizny ze spółki na rzecz wspólników, jeżeli celem jest neutralne wycofanie składnika majątku. W dokumentacji powinno jasno wynikać, że chodzi o wycofanie samochodu z majątku spółki i przeniesienie go na potrzeby prywatne wspólników w proporcji odpowiadającej ich udziałom.

Co powinna zawierać uchwała wspólników?

Uchwała powinna być dopasowana do umowy spółki i zasad reprezentacji. W typowej sytuacji warto, aby zawierała co najmniej:

• dokładne oznaczenie samochodu, w tym markę, model, numer VIN, numer rejestracyjny i wartość rynkową,
• wskazanie, że samochód jest wycofywany z majątku spółki na potrzeby prywatne wspólników,
• określenie udziałów, w jakich wspólnicy nabędą pojazd, zgodnych z ich udziałem w zyskach spółki,
• oświadczenie, że spółka nie otrzymuje ekwiwalentu ani innej korzyści majątkowej za przeniesienie pojazdu,
• wskazanie, że czynność nie stanowi zwrotu wkładu, chyba że wspólnicy świadomie chcą osiągnąć taki skutek i prawidłowo go rozliczą,
• upoważnienie osób reprezentujących spółkę do podpisania dokumentów przeniesienia własności oraz dokumentów potrzebnych do przerejestrowania pojazdu.

Po uchwale warto zawrzeć odrębną umowę nienazwaną nieodpłatnego przeniesienia własności samochodu ze spółki jawnej na wspólników. Dla samochodu wystarczająca jest zwykła forma pisemna. Należy również zadbać o dokumenty potrzebne do wydziału komunikacji, ubezpieczenie OC oraz spójność zapisów księgowych.

Darowizna samochodu przez rodziców dla syna

Po skutecznym wycofaniu samochodu do majątku prywatnego wspólników darczyńcami nie jest już spółka, lecz rodzice jako osoby fizyczne. Darowizna od rodziców na rzecz syna mieści się w tzw. zerowej grupie podatkowej. Może korzystać z pełnego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, jeżeli obdarowany spełni warunki formalne.

Najważniejszym obowiązkiem jest zgłoszenie darowizny na formularzu SD-Z2 do właściwego urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy zwykłej pisemnej umowie darowizny będzie to co do zasady dzień spełnienia świadczenia, czyli przeniesienia własności pojazdu. Jeżeli darowizna pochodzi od obojga rodziców, w praktyce trzeba prawidłowo wykazać obu darczyńców i wartość otrzymanego przysporzenia.

Brak zgłoszenia w terminie może spowodować utratę zwolnienia. Wtedy darowizna będzie rozliczana według zasad właściwych dla najbliższej rodziny, ale już bez preferencji pełnego zwolnienia. Warto więc zachować umowę darowizny, dokument wycofania pojazdu ze spółki, potwierdzenie złożenia SD-Z2 oraz dokumenty dotyczące wartości samochodu.

Sprzedaż samochodu po wycofaniu albo po darowiźnie

Jeżeli samochód pozostanie w majątku prywatnym wspólników i to oni będą go sprzedawać, należy ocenić zasady PIT właściwe dla sprzedaży składników związanych wcześniej z działalnością gospodarczą. W przypadku składników majątku wycofanych z działalności przepisy mogą przewidywać dłuższy, 6-letni okres, którego niedochowanie powoduje rozliczenie przychodu jak z działalności gospodarczej. Szczególnej ostrożności wymagają samochody wykorzystywane wcześniej na podstawie leasingu w działalności.

Inaczej wygląda sytuacja syna, który otrzyma samochód w darowiźnie do majątku prywatnego i nie będzie wykorzystywał go w działalności gospodarczej. Sprzedaż rzeczy ruchomej przez osobę prywatną jest opodatkowana PIT, jeżeli nastąpi przed upływem 6 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Po upływie tego terminu sprzedaż prywatnego samochodu co do zasady nie powoduje PIT.

Nie należy więc mylić dwóch terminów. Sześć lat dotyczy zasad rozliczania określonych składników związanych z działalnością gospodarczą. Sześć miesięcy dotyczy prywatnej sprzedaży rzeczy ruchomej, takiej jak samochód otrzymany w darowiźnie przez syna, o ile nie wchodzi on do działalności gospodarczej obdarowanego.

VAT przy wycofaniu samochodu

W VAT kluczowe jest to, czy przy nabyciu, wykupie, leasingu albo nabyciu istotnych części składowych pojazdu spółce przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Jeżeli spółka świadczyła usługi medyczne zwolnione z VAT i nie odliczała VAT od leasingu ani wykupu, nieodpłatne przekazanie samochodu na cele prywatne co do zasady nie powinno powodować VAT należnego.

Trzeba jednak sprawdzić pełną historię pojazdu. Jeżeli w przeszłości odliczano VAT od wydatków dotyczących samochodu albo od części składowych zwiększających jego wartość, skutki mogą być inne. W sprawach samochodów firmowych drobny szczegół księgowy może przesądzić o rozliczeniu podatku.

FAQ

Czy sama uchwała wspólników wystarczy do przeniesienia własności auta?

Uchwała jest podstawą decyzji wspólników, ale praktycznie warto podpisać także umowę przeniesienia własności samochodu ze spółki na wspólników. Taki dokument ułatwia wykazanie, kiedy i na jakich zasadach pojazd został wycofany oraz pomaga przy przerejestrowaniu auta.

Czy wycofanie samochodu ze spółki jawnej zawsze jest neutralne w PIT?

Nie zawsze. Neutralność jest najbezpieczniejsza wtedy, gdy wspólnicy otrzymują składnik majątku proporcjonalnie do swoich udziałów i nie dochodzi do dodatkowego przysporzenia. Jeżeli jeden wspólnik otrzyma więcej, niż wynika z jego udziału, mogą powstać skutki podatkowe.

Czy syn zapłaci podatek od darowizny samochodu od rodziców?

Nie, jeżeli darowizna zostanie prawidłowo zgłoszona na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy i spełnione są warunki zwolnienia dla najbliższej rodziny. Brak terminowego zgłoszenia może oznaczać utratę pełnego zwolnienia.

Czy sprzedaż auta przez syna po darowiźnie jest opodatkowana?

Sprzedaż prywatnego samochodu przed upływem 6 miesięcy, liczonych od końca miesiąca nabycia, może powodować PIT. Po upływie tego terminu sprzedaż rzeczy ruchomej przez osobę prywatną co do zasady nie jest opodatkowana PIT.

Czy przy wycofaniu samochodu trzeba zapłacić VAT?

Jeżeli spółka nie miała prawa do odliczenia VAT od leasingu, wykupu ani istotnych wydatków dotyczących pojazdu, nieodpłatne przekazanie auta na cele prywatne co do zasady nie powinno podlegać VAT. Warto jednak sprawdzić pełną historię odliczeń.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najrozsądniejsza kolejność to zwykle: wykup samochodu przez spółkę, uchwała o wycofaniu pojazdu do majątku prywatnego wspólników w proporcji 50/50, pisemna umowa przeniesienia własności, a następnie darowizna dokonana przez rodziców na rzecz syna. Taki model pozwala uniknąć traktowania darowizny jako świadczenia od spółki jawnej.

Kluczowe jest prawidłowe udokumentowanie czynności, zachowanie proporcji udziałów, terminowe złożenie SD-Z2 przez syna oraz osobna analiza ewentualnej późniejszej sprzedaży samochodu. Przy samochodach wykupionych z leasingu trzeba również sprawdzić, czy historia używania pojazdu w działalności nie wpływa na PIT lub VAT.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
3. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
4. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Potrzebujesz indywidualnej odpowiedzi? Opisz swoją sytuację w formularzu poniżej. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.