Emerytura prezesa spółki z o.o. i dalsza praca

Kiedy prezes spółki może rozpocząć pobieranie emerytury?

Osiągnięcie wieku emerytalnego nie powoduje automatycznej wypłaty emerytury. Trzeba złożyć wniosek do ZUS, a jeżeli osoba nadal pozostaje w stosunku pracy z pracodawcą, u którego pracowała przed nabyciem prawa do emerytury, ZUS może przyznać świadczenie, ale wstrzymać jego wypłatę do czasu rozwiązania tego stosunku pracy. Wynika to z zasady zawartej w art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W praktyce prezes spółki zatrudniony na podstawie umowy o pracę powinien najpierw doprowadzić do skutecznego rozwiązania umowy o pracę, uzyskać dokument potwierdzający ustanie zatrudnienia, a następnie złożyć albo uzupełnić wniosek emerytalny w ZUS. Jeżeli wniosek został złożony wcześniej, ZUS zwykle będzie oczekiwał dokumentu potwierdzającego rozwiązanie stosunku pracy, na przykład świadectwa pracy.

Nie chodzi przy tym o rezygnację z aktywności zawodowej na stałe. Po ustaniu dotychczasowej umowy o pracę można ponownie podjąć zatrudnienie, także u tego samego pracodawcy. Dla bezpieczeństwa organizacyjnego i dowodowego najczęściej stosuje się co najmniej jeden pełny dzień przerwy między zakończeniem poprzedniej umowy a rozpoczęciem nowej.

Czy trzeba odwołać prezesa z zarządu?

Co do zasady nie trzeba odwoływać prezesa z funkcji członka zarządu tylko dlatego, że rozwiązywana jest z nim umowa o pracę. W spółce z o.o. należy odróżnić dwie płaszczyzny: korporacyjną, czyli powołanie do zarządu, oraz pracowniczą, czyli umowę o pracę.

Członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Samo powołanie daje umocowanie do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania, ale nie jest automatycznie umową o pracę. Dlatego rozwiązanie umowy o pracę nie powoduje samo przez się wygaśnięcia mandatu prezesa, a odwołanie z funkcji nie jest koniecznym warunkiem uzyskania wypłaty emerytury.

Trzeba jednak sprawdzić umowę spółki, uchwałę powołującą oraz treść zawartej umowy o pracę. Jeżeli dokumenty wewnętrzne spółki przewidują szczególne zasady zatrudniania, wynagradzania lub reprezentacji przy umowach z członkami zarządu, należy je zachować. W praktyce problemem nie jest samo pozostanie w zarządzie, lecz wykazanie, że dotychczasowy stosunek pracy rzeczywiście ustał.

Powołanie, umowa o pracę i składki ZUS

Prezes spółki z o.o. może wykonywać obowiązki na podstawie samego powołania, umowy o pracę, kontraktu menedżerskiego albo innej umowy cywilnoprawnej. Każda z tych podstaw ma inne skutki podatkowe, składkowe i dowodowe.

Samo powołanie do zarządu nie stanowi tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. To oznacza, że od wynagrodzenia za pełnienie funkcji wyłącznie na podstawie powołania nie opłaca się składek emerytalnych, rentowych, chorobowych ani wypadkowych. Trzeba jednak pamiętać o aktualnych przepisach dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego: osoba powołana do pełnienia funkcji, która pobiera z tego tytułu wynagrodzenie, może podlegać obowiązkowi opłacania składki zdrowotnej.

Inaczej jest przy umowie o pracę. Zatrudnienie pracownicze jest klasycznym tytułem do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Jeżeli prezes był zatrudniony jako pracownik, dla uruchomienia wypłaty emerytury zasadnicze znaczenie ma rozwiązanie właśnie tego stosunku pracy.

W orzecznictwie podkreśla się, że członek zarządu spółki kapitałowej może być zatrudniony na podstawie umowy o pracę albo wykonywać czynności na podstawie stosunków cywilnoprawnych, a nawet bez dodatkowej umowy. O tym, czy dana umowa rzeczywiście jest umową o pracę, decydują między innymi elementy z art. 22 § 1 K.p., w szczególności podporządkowanie pracownicze, miejsce i czas wykonywania pracy oraz odpłatność.

Jak podpisać nową umowę z prezesem po przerwie?

Po rozwiązaniu dotychczasowej umowy o pracę i spełnieniu warunków do wypłaty emerytury spółka może ponownie zatrudnić prezesa. Nowa umowa powinna być zawarta z zachowaniem zasad reprezentacji spółki przy czynnościach z członkiem zarządu.

W spółce z o.o. przy zawieraniu umowy między spółką a członkiem zarządu spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Jeżeli spółka nie ma rady nadzorczej, najczęściej potrzebna będzie uchwała wspólników o powołaniu pełnomocnika do zawarcia konkretnej umowy albo określonego rodzaju umów z prezesem.

Nie zawsze trzeba zwoływać nadzwyczajne zgromadzenie wspólników w celu odwołania i ponownego powołania prezesa. Może być ono jednak potrzebne, jeżeli trzeba powołać pełnomocnika do podpisania nowej umowy, zmienić zasady wynagradzania albo gdy wymaga tego umowa spółki. W przypadku jednoosobowych albo rodzinnych spółek z o.o. szczególnie ważne jest prawidłowe udokumentowanie uchwał i reprezentacji.

Czy po przyznaniu emerytury można dalej pracować?

Osoba, która osiągnęła powszechny wiek emerytalny i ma uruchomioną wypłatę emerytury, może dalej pracować. Co do zasady przychody osiągane po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego nie powodują zmniejszenia ani zawieszenia emerytury z powodu przekroczenia limitów zarobkowych. Inaczej może być przy niektórych świadczeniach wcześniejszych lub szczególnych, dlatego zawsze trzeba sprawdzić rodzaj pobieranego świadczenia.

Po ponownym zatrudnieniu emeryta na umowę o pracę spółka będzie naliczać składki i zaliczki podatkowe na zasadach właściwych dla pracownika. Sam fakt pobierania emerytury nie wyłącza automatycznie obowiązków płatnika.

Jeżeli prezes ma wykonywać funkcję wyłącznie na podstawie powołania, trzeba odrębnie ustalić zasady wynagrodzenia uchwałą właściwego organu oraz rozliczyć podatek i ewentualną składkę zdrowotną. Jeżeli ma zostać zawarty kontrakt menedżerski, skutki składkowe mogą być inne niż przy samym powołaniu.

Jak ograniczyć ryzyko sporu z ZUS?

Najbezpieczniejszy schemat działania polega na: podjęciu uchwał wymaganych w spółce, rozwiązaniu umowy o pracę, zachowaniu przerwy, złożeniu lub uzupełnieniu wniosku emerytalnego, a dopiero potem zawarciu nowej umowy z prawidłową reprezentacją spółki. W dokumentach warto jasno wskazać daty rozwiązania i ponownego zatrudnienia oraz zadbać o to, aby w okresie przerwy nie wykonywać pracy jako pracownik.

Jeżeli stan faktyczny jest nietypowy, na przykład prezes jest jedynym lub dominującym wspólnikiem, łączy kilka funkcji, pobiera wynagrodzenie z różnych tytułów albo spółka chce zastosować kontrakt menedżerski, można rozważyć wystąpienie do ZUS o indywidualną interpretację w zakresie obowiązków składkowych. Opłata za wniosek wynosi 40 zł od jednego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, a interpretacja co do zasady powinna zostać wydana w terminie 30 dni od otrzymania kompletnego i opłaconego wniosku.

Trzeba jednak pamiętać, że interpretacja ZUS nie służy do rozstrzygania każdej kwestii dotyczącej samego prawa do emerytury. Może być przydatna zwłaszcza przy ocenie tytułu do ubezpieczeń i obowiązków płatnika, ale nie zastępuje decyzji emerytalnej.

FAQ

Czy wystarczy rozwiązać umowę o pracę na jeden dzień?

Przepisy wymagają rozwiązania stosunku pracy, a nie konkretnej długości przerwy. W praktyce jeden pełny dzień przerwy między umowami jest często stosowany, ponieważ pomaga wykazać, że poprzednie zatrudnienie rzeczywiście ustało przed ponownym zatrudnieniem.

Czy prezes musi zrezygnować z funkcji w zarządzie?

Zwykle nie. Funkcja w zarządzie wynika z powołania, a umowa o pracę jest odrębną podstawą współpracy. Odwołanie może być potrzebne tylko wtedy, gdy wynika to z umowy spółki, uchwał albo szczególnej strategii ograniczania ryzyka.

Kto podpisuje nową umowę o pracę z prezesem?

Po stronie spółki umowę z członkiem zarządu powinna podpisać rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Zwykła reprezentacja przez zarząd nie wystarcza przy umowie między spółką a członkiem zarządu.

Czy wynagrodzenie z powołania wpływa na emeryturę?

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego przychody z dalszej aktywności co do zasady nie powodują zmniejszenia ani zawieszenia emerytury z powodu limitów zarobkowych. Trzeba jednak prawidłowo rozliczyć podatek i ewentualną składkę zdrowotną od wynagrodzenia z powołania.

Czy warto wystąpić o interpretację ZUS?

Warto to rozważyć, gdy spółka ma nietypową strukturę, prezes jest jednocześnie wspólnikiem albo planowane jest przejście z umowy o pracę na powołanie lub kontrakt menedżerski. Interpretacja może pomóc w sprawach składkowych, ale nie zastąpi decyzji o przyznaniu i wypłacie emerytury.

Podsumowanie

Prezes spółki z o.o. może przejść na emeryturę i kontynuować pracę w firmie, ale powinien prawidłowo rozdzielić dwie kwestie: mandat w zarządzie oraz umowę o pracę. Dla uruchomienia wypłaty emerytury kluczowe jest rozwiązanie stosunku pracy, jeżeli to on istniał przed nabyciem prawa do świadczenia. Samo powołanie do zarządu nie musi być przerywane.

Najczęściej nie jest konieczne zwoływanie zgromadzenia wspólników w celu odwołania prezesa, ale może być potrzebna uchwała o ustanowieniu pełnomocnika do podpisania nowej umowy. Warto też zadbać o dokumenty potwierdzające realne ustanie zatrudnienia oraz prawidłowe rozliczenie składek i podatków po ponownym podjęciu pracy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 103a
3. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, w szczególności art. 201 i art. 210
4. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności art. 6
5. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w szczególności art. 66
6. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt III PK60/19

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.