Podwyższenie kapitału zakładowego z kapitału zapasowego

Czy można przenieść kapitał zapasowy na kapitał zakładowy?

Tak. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością możliwe jest podwyższenie kapitału zakładowego ze środków własnych spółki, w szczególności z kapitału zapasowego. Podstawą jest art. 260 Kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którym uchwałą wspólników o zmianie umowy spółki można podwyższyć kapitał zakładowy, przeznaczając na ten cel środki z kapitału zapasowego albo z kapitałów lub funduszy rezerwowych utworzonych z zysku spółki.

W opisanej sytuacji decydujące znaczenie ma to, że obecny wspólnik posiada 100% udziałów. Oznacza to, że może samodzielnie wykonywać uprawnienia zgromadzenia wspólników, ale nie zwalnia go to z zachowania wymaganej formy uchwały, zmiany umowy spółki i zgłoszenia zmiany do rejestru przedsiębiorców KRS.

Nie ma przepisu, który nakazywałby przekształcenie kapitału zapasowego w kapitał zakładowy w określonym czasie. Spółka mogła przez lata pozostawiać zysk w kapitale zapasowym, zamiast wypłacać dywidendę. Takie opóźnienie nie powoduje samo w sobie nieważności uchwały ani dodatkowej sankcji.

Jaką uchwałę trzeba podjąć?

Podwyższenie kapitału zakładowego ze środków spółki następuje przez zmianę umowy spółki. Zgodnie z art. 255 § 1 Kodeksu spółek handlowych zmiana umowy spółki wymaga uchwały wspólników i wpisu do rejestru. Uchwała powinna być zaprotokołowana przez notariusza.

W uchwale należy określić przede wszystkim kwotę podwyższenia kapitału zakładowego, źródło finansowania, sposób podwyższenia oraz odpowiednią zmianę postanowień umowy spółki dotyczących wysokości kapitału zakładowego i udziałów.

Podwyższenie może nastąpić na dwa podstawowe sposoby:

1. przez podwyższenie wartości nominalnej istniejących udziałów, albo
2. przez ustanowienie nowych udziałów.

Przy podwyższeniu ze środków spółki nowe udziały przysługują wspólnikom proporcjonalnie do ich dotychczasowych udziałów i nie wymagają objęcia. Jeżeli jest tylko jeden wspólnik, całość nowych udziałów albo cała podwyższona wartość nominalna udziałów przypada właśnie jemu.

Czy trzeba obejmować nowe udziały?

W typowym podwyższeniu kapitału przez wniesienie wkładów wspólnicy obejmują nowe udziały albo obejmują podwyższenie wartości udziałów. Inaczej jest przy podwyższeniu ze środków spółki. Art. 260 § 2 Kodeksu spółek handlowych stanowi, że nowe udziały przysługują wspólnikom w stosunku do ich dotychczasowych udziałów i nie wymagają objęcia.

W praktyce oznacza to, że nie dochodzi do dopłaty gotówki przez wspólnika na kapitał zakładowy. Źródłem podwyższenia są środki już znajdujące się w spółce. Nie należy jednak mylić tego z brakiem obowiązków formalnych i podatkowych. Uchwała, zmiana umowy, wpis do KRS oraz rozliczenia podatkowe nadal są potrzebne.

Czy można wykorzystać cały kapitał zapasowy?

Co do zasady wspólnik może przeznaczyć na podwyższenie kapitału zakładowego całość albo część kapitału zapasowego, ale tylko w granicach środków, które mogą zostać na ten cel wykorzystane. Przed podjęciem uchwały trzeba sprawdzić aktualne dane księgowe, treść umowy spółki oraz to, czy kapitał zapasowy nie jest potrzebny do pokrycia niepokrytych strat.

Jeżeli w poprzednich latach spółka wykazywała straty, należy ustalić, czy zostały one rozliczone i jaki jest rzeczywisty stan kapitałów własnych. Sama informacja, że kapitał zapasowy wynosi około 90 tys. zł, nie wystarcza jeszcze do bezpiecznego przygotowania uchwały. Podstawą powinna być aktualna dokumentacja finansowa spółki.

Warto również sprawdzić, czy umowa spółki nie przewiduje szczególnych zasad tworzenia, wykorzystania lub utrzymywania kapitału zapasowego. Jeżeli takie postanowienia istnieją, uchwała powinna być z nimi zgodna albo trzeba równocześnie zmienić umowę spółki.

Skutki wpisu do KRS

Zmiana umowy spółki wymaga wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS. Dopiero wpis potwierdza skuteczność zmiany wysokości kapitału zakładowego wobec rejestru. Po podjęciu uchwały zarząd powinien przygotować i złożyć właściwy wniosek rejestrowy wraz z wymaganymi załącznikami.

Po wpisie do KRS należy pamiętać także o porządkowych aktualizacjach dokumentów spółki, w tym księgi udziałów, danych ujawnianych w pismach i na stronie internetowej spółki, jeżeli spółka takie dane publikuje, oraz dokumentacji księgowej.

Podatek PCC od podwyższenia kapitału

Podwyższenie kapitału zakładowego spółki z o.o. stanowi zmianę umowy spółki dla celów podatku od czynności cywilnoprawnych. Stawka PCC wynosi 0,5% podstawy opodatkowania, którą co do zasady jest wartość, o którą podwyższono kapitał zakładowy.

Jeżeli zmiana umowy spółki jest dokonywana w formie aktu notarialnego lub protokołu notarialnego, w praktyce PCC pobiera notariusz jako płatnik. Warto jednak przed czynnością potwierdzić z notariuszem, jakie opłaty i podatki zostaną pobrane oraz jakie dokumenty są potrzebne.

Podatek dochodowy po stronie wspólnika

Podwyższenie kapitału zakładowego ze środków spółki jest traktowane podatkowo jako dochód z udziału w zyskach osób prawnych. W przypadku wspólnika będącego osobą fizyczną znaczenie ma art. 24 ust. 5 pkt 4 ustawy o PIT, który obejmuje m.in. dochód przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego oraz równowartość kwot przekazanych na ten kapitał z innych kapitałów spółki.

Co do zasady taki dochód podlega 19% zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu. Spółka pełni funkcję płatnika, dlatego powinna prawidłowo ustalić moment powstania obowiązku, pobrać podatek i odprowadzić go do właściwego urzędu skarbowego. Jeżeli wspólnikiem jest osoba prawna, trzeba dodatkowo zweryfikować zasady opodatkowania na gruncie ustawy o CIT, w tym ewentualne warunki zwolnienia dywidendowego, jeżeli mogłyby mieć zastosowanie.

W praktyce problemem bywa to, że przy podwyższeniu ze środków spółki wspólnik nie otrzymuje gotówki, z której można potrącić podatek. Dlatego w uchwale albo w odrębnych ustaleniach warto przewidzieć sposób przekazania spółce środków potrzebnych na podatek.

Czy byli wspólnicy mają prawo do tych zysków?

Co do zasady nie. Jeżeli przed sprzedażą udziałów nie podjęto uchwały o wypłacie dywidendy, byli wspólnicy nie mają roszczenia o wypłatę zysków tylko dlatego, że zyski te powstały w okresie, gdy byli wspólnikami. Zyski pozostawione w spółce i przeniesione na kapitał zapasowy stały się częścią majątku spółki.

Uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy są wspólnicy, którym udziały przysługiwały w dniu podjęcia uchwały o podziale zysku, chyba że umowa spółki przewiduje dzień dywidendy i zgromadzenie wspólników taki dzień określi. Jeżeli więc dywidenda nie została wcześniej uchwalona, obecny wspólnik wykonuje prawa udziałowe związane z nabytymi udziałami.

Inaczej może być tylko wtedy, gdy w umowie sprzedaży udziałów strony szczególnie uregulowały rozliczenie niepodzielonych zysków, ceny udziałów albo przyszłych dywidend. To jest jednak kwestia zobowiązaniowa między sprzedającymi a kupującym, a nie automatyczne roszczenie wobec spółki.

Jak bezpiecznie przeprowadzić operację?

Praktycznie należy zacząć od sprawdzenia umowy spółki i aktualnej dokumentacji księgowej. Następnie warto przygotować projekt uchwały o zmianie umowy spółki, ustalić kwotę podwyższenia, sposób podwyższenia udziałów oraz skutki podatkowe. Dopiero potem należy umówić czynność notarialną i złożyć wniosek do KRS.

Przy jednoosobowej strukturze udziałowej procedura jest prostsza decyzyjnie, ale nadal wymaga starannego udokumentowania. Szczególnie ważne jest to, aby uchwała nie sugerowała wypłaty dywidendy, jeżeli celem jest podwyższenie kapitału zakładowego ze środków spółki, ponieważ są to odmienne operacje prawne i księgowe.

FAQ

Czy wieloletnie niewypłacanie dywidendy blokuje podwyższenie kapitału?

Nie. Jeżeli zysk był prawidłowo przeznaczany na kapitał zapasowy, brak wypłat dywidendy przez wiele lat nie blokuje późniejszego podwyższenia kapitału zakładowego ze środków spółki.

Czy były wspólnik może żądać części kapitału zapasowego?

Zasadniczo nie, jeżeli przed sprzedażą udziałów nie podjęto uchwały o wypłacie dywidendy. Wyjątek może wynikać z umowy sprzedaży udziałów, jeżeli strony szczególnie uregulowały rozliczenie zatrzymanych zysków.

Czy podwyższenie kapitału ze środków spółki wymaga notariusza?

Tak, ponieważ jest to zmiana umowy spółki. Uchwała wspólników powinna być zaprotokołowana przez notariusza, a następnie zgłoszona do KRS.

Czy wspólnik musi wpłacić pieniądze na nowe udziały?

Nie w sensie wkładu na kapitał zakładowy, ponieważ podwyższenie jest finansowane ze środków spółki. Może jednak powstać konieczność przekazania spółce środków na podatek dochodowy, który spółka ma pobrać jako płatnik.

Czy można podwyższyć kapitał tylko o część kapitału zapasowego?

Tak. Wspólnik może zdecydować o wykorzystaniu tylko części kapitału zapasowego. Często jest to bezpieczniejsze, zwłaszcza gdy spółka chce zachować rezerwę finansową na bieżącą działalność albo przyszłe straty.

Podsumowanie

Obecny jedyny wspólnik spółki z o.o. może zdecydować o przeniesieniu kapitału zapasowego na kapitał zakładowy, jeżeli środki te mogą być wykorzystane zgodnie z bilansem, umową spółki i przepisami Kodeksu spółek handlowych. Nie ma sankcji za to, że spółka robi to dopiero po wielu latach od powstania zysków.

Trzeba jednak pamiętać, że nie jest to wyłącznie operacja księgowa. Wymaga uchwały o zmianie umowy spółki, aktu notarialnego, wpisu do KRS oraz rozliczenia PCC i podatku dochodowego. Przed podjęciem decyzji warto przygotować projekt uchwały z księgowym i prawnikiem, aby uniknąć błędów formalnych oraz podatkowych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych.

2. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350.

3. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

4. Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.