Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem z prawem handlowym? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zgoda na umowę przez telefon - czy mogę odstąpić od umowy?

Mateusz Rzeszowski • Opublikowane: 2019-05-20

Zadzwoniła do mnie pani reprezentująca firmę, która pomaga w zdobyciu dotacji unijnych dla małych przedsiębiorstw. Zgodziłem się, tylko i wyłącznie telefonicznie, na warunki proponowane przez tę panią i jutro ma przyjść kurier, któremu mam zapłacić 250 zł za dokumenty (mam dostać to na fakturze VAT). Doczytałem, że prawdopodobnie są to oszuści, firma wydaje się podejrzana. Czy muszę zapłacić kwotę wymienioną wyżej? Nie dostałem żadnego e-maila z umową od nich, zgodziłem się jedynie na umowę przez telefon, ale mają mi wystawić fakturę VAT, stąd moje pytanie dotyczące płatności. Czy mogę odstąpić od umowy?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zasadą wynikającą z art. 60 kodeksu cywilnego jest, że wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Innymi słowy, możliwe jest zawarcie wiążącej umowy w formie ustnej, w tym przez telefon. W przypadku umów zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami brak jest szczególnych obwarowań dotyczących sposobu potwierdzania umów zawartych na odległość, jak ma to miejsce w odniesieniu do konsumentów. W związku z czym można przyjąć, że w drodze przyjęcia oferty przedstawionej Panu telefonicznie przez innego przedsiębiorcę doszło do skutecznego zawarcia umowy pomiędzy Państwem.

Ogólną zasadą prawa cywilnego jest wynikająca z prawa rzymskiego łacińska reguła „pacta sunt servanda” (umów należy dotrzymywać). Prawo chroni bowiem zawiązany stosunek prawny i przewiduje liczne narzędzia służące do przymuszenia stron umowy do wykonania umowy. Z drugiej strony istnieją też przypadki, w których przepisy pozwalają na odstąpienie się od wcześniej zawartej umowy bez ponoszenia żadnych konsekwencji czy też uchylenie się w ogóle od skutków prawnych jej zawarcia.

W Pana przypadku najskuteczniejszym sposobem wydaje się skorzystanie z ostatniego z wymienionych sposobów i uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego przez telefon. Zasady uchylenia się od skutków prawnych czynności prawnej, ze względu na błąd co do tej czynności, określa art. 84 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

„Art. 84

§ 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.

§ 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny)”.

Cytowany przepis pozwala na uchylenie się od skutków prawnych w razie wystąpienia błędu co do dokonanej czynności prawnej. Błąd, o którym mowa w cytowanym przepisie, może polegać na błędnym wyobrażeniu co do przedmiotu umowy, ale także, co wynika z orzeczeń sądowych, co do osoby kontrahenta. Tak tez przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r. (sygn. akt IV CSK 371/16):

„Jeżeli u podstaw konstrukcji błędu jako wady oświadczenia woli leży założenie, że stanowi on mylne wyobrażenie strony umowy (błądzącego) o rzeczywistym stanie rzeczy (nieodpowiadające rzeczywistości), to na pewno mylne wyobrażenie powoda o tym, że pozwany jest producentem danego rodzaju towaru, należy do treści czynności prawnej w rozumieniu art. 84 § 1 k.c. Odpowiedni status faktyczny lub prawny partnera umowy może bowiem przesadzać o jej treści i konsekwencjach prawnych”.

Cytowany przepis wymaga, ażeby błąd miał istotny charakter, tj. uzasadniał przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia danej treści. Szerzej wskazanym zagadnieniem zajął się Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w wyroku z dnia 11 maja 2016 r. (sygn. akt I ACa 971/15):

„Warunkiem istotności błędu w rozumieniu art. 84 § 2 k.c. jest niezgodne z rzeczywistością wyobrażenie o treści czynności prawnej, zarówno jej podstawy faktycznej lub prawnej, jak i każdego ich elementu, które było przyczyną złożenia oświadczenia woli, przy uwzględnieniu tego, że gdyby składający oświadczenie znał treść rzeczywistą, nie złożyłby tego oświadczenia. Między błędem a oświadczeniem woli powinien istnieć związek przyczynowy. Nie ma znaczenia, czy błąd odnosi się do faktów poprzedzających zawarcie stosunku prawnego, towarzyszących jego zawarciu, czy też jego skutków. O istotności błędu przesądzać muszą kryteria obiektywne, odnoszone do oceny rozsądnego człowieka, który znając prawdziwy stan rzeczy, nie złożyłby oświadczenia woli tej treści, a jej podstawą powinien być całokształt okoliczności, w tym również rozważenie interesów stron stosunku prawnego”.

W oparciu o przedstawione wyroki wydaje się, że powinno być możliwe uchylenie się od skutków prawnych złożonego telefonicznie oświadczenia woli o zawarciu umowy, ze względu na uzyskanie przez Pana informacji poddających w wątpliwość uczciwość przedsiębiorcy w stosunku do którego oświadczenie woli zostało złożone. Oczywiście przedsiębiorca ten zapewne będzie twierdził, że wszelkie negatywne informacje co do prowadzonej przez niego działalności są nieprawdziwe, zaś Panu nie przysługuje prawo do złożenia oświadczenia w trybie art. 84 Kodeksu cywilnego. Jednakże, ze względu na wartość umowy, jak również prawdopodobieństwo uznania Pana oświadczenia za skuteczne przez sąd, realna możliwość że podobna sprawa zostałaby skierowana przez niego do sądu jest bardzo mała. W przeciwnym zaś razie przedsiębiorca nie będzie miał żadnych prawnych środków na wyegzekwowanie należności.

Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych musi niestety zostać złożone na piśmie. Może je zatem przekazać Pan kurierowi, który przyjedzie po pieniądze. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, żeby wcześniej telefonicznie także poinformował Pan przedsiębiorcę o zamiarze złożenia takiego oświadczenia. W samym oświadczeniu należy wskazać jedynie że uchyla się Pan od złożonego oświadczenia o zawarciu umowy, na podstawie art. 84, ze względu na fakt, że ujawnione zostały Panu informacje poddające w wątpliwość uczciwość przedsiębiorcy.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Złożenie rezygnacji przez jedynego członka i prezesa spółki

Jestem prezesem spółki i jedynym członkiem jej zarządu, a jednocześnie jej 50% wspólnikiem. Chcę złożyć rezygnację z przyczyn osobistych....

 

Sprzedaż internetowa wina, czy to legalne?

Prowadzę działalność gospodarczą, posiadam zezwolenie na sprzedaż hurtową win. Chciałbym się dowiedzieć, czy obecnie w Polsce jest możliwość...

 

Uzupełnienie protokołu walnego zgromadzenia spółdzielni mieszkaniowej

Po zapoznaniu się z treścią protokołu walnego zgromadzenia członków spółdzielni mieszkaniowej stwierdziłam, że zawiera on błędy i nie zawiera...

 

Główne obowiązki sprzedawcy internetowego w zakresie RODO

Od 2 lat prowadzą działalność gospodarczą, nie jestem na VAT-owcem. Dodatkowo jestem zatrudniony w pewnej firmie, więc płacę mniejsze składki. Moja...

 

Kupno mieszkań na wynajem - lepiej prywatnie czy na firmę?

Osoba będąca współwłaścicielem spółki jawnej, prowadząca działalność, chce zakupić 4 mieszkania w kamienicy z zamiarem późniejszego...

 

Zakup apteki przez farmaceutę będącego w małżeństwie

Przypuśćmy, że zamierzam kupić aptekę jako przedsiębiorstwo z lokalem i wszystkimi składnikami. Założyłam jednoosobową działalność...

 

Wsparcie finansowe fundacji w zamian za figurowanie w dokumentach jako fundator

Wsparcie finansowe fundacji w zamian za figurowanie w dokumentach jako fundator

Fundacja działająca od 3 lat buduje dom dla podopiecznych i w chwili obecnej utraciła płynność finansową. Jest osoba, która może wesprzeć...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »