Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Masz problem ze spółką cywilną? Opisz swój problem i zadaj pytania.
(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zamknięcie spółki cywilnej

Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2015-04-10

Jak powinna przebiegać likwidacja spółki cywilnej po ogłoszeniu upadłości jednego z dwóch wspólników? Zobowiązania spółki cywilnej są wyższe od wartości składników majątku spółki. Czy syndyk może sprzedać łącznie wszystkie składniki majątku spółki, czy tylko udział upadłego wspólnika?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 874 § 2 kodeku cywilnego spółka ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika. Wynika to z faktu, że spółka cywilna jest umową przedsiębiorców, nie posiadającą zdolności upadłościowej. Zdolność tę mają natomiast wspólnicy spółki cywilnej, stąd jeżeli w stosunku do jednego z nich ogłoszono upadłość spółka ulega rozwiązaniu.

Przepis ten jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i nie może on zostać wolą wspólników zmieniony (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I CKN 879/97).

Ogłoszenie upadłości jednego wspólnika spółki cywilnej nie przesądza jeszcze o upadłości pozostałych wspólników. Rozwiązanie spółki cywilnej wywiera ten skutek, że dotychczasowa współwłasność łączna zamienia się we współwłasność w częściach ułamkowych ze wszystkimi tego konsekwencjami. Tym samym wspólnicy uzyskują prawo rozporządzenia swoimi udziałami w rzeczach, które poprzednio stanowiły ich współwłasność do niepodzielnej ręki.

Zgodnie z art. 875 Kodeksu cywilnego z majątku spółki należy najpierw spłacić długi spółki, a ewentualnie jakąś nadwyżkę majątku podzielić pomiędzy wspólników.

Poniżej przytaczam Panu treść art. 875 w całości:

„§ 1. Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do wspólnego majątku wspólników przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów poniższych.

§ 2. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki.

§ 3. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w takim stosunku, w jakim uczestniczyli w zyskach spółki”.

Zgodnie z art. 173 Prawa upadłościowego i naprawczego „syndyk niezwłocznie obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji”.

Jego rola zatem sprowadza się zasadniczo do powyższych czynności. Z chwilą ogłoszenia upadłości upadły, czyli w tym momencie jeden ze wspólników, nie traci ani osobowości prawnej, ani prawa własności swego majątku, w tym udziału w majątku dotychczasowej współki, a traci jedynie prawo zarządzania tym majątkiem.

Zarządzanie majątkiem upadłego przez syndyka polega na podejmowaniu czynności zarządu w stosunku do majątku upadłego, a nie majątku obu wspólników spółki.

Żaden przepis ustawy takiego prawa mu nie daje.

Co więcej, jak stanowi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 marca 2008 r, sygn. akt I SA/Sz 815/06, syndyk jako zarządzający masą upadłości byłych wspólników nie reprezentuje podatnika, jakim była Spółka cywilna, lecz osoby fizyczne, byłych wspólników tej Spółki, niebędących podatnikami VAT. Zatem nie jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty na ich rzecz. Przepisy art. 174 w zw. z art. 57 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze nie mają zastosowania, bowiem powstanie nadpłaty, podmioty posiadające uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jak i procedurę jej zwrotu określają przepisu Ordynacji podatkowej, a nie Prawa upadłościowego.

To wskazałam Panu w odniesieniu do zobowiązań wynikających z przepisów podatkowych, prawo podatkowe nakłada obowiązki na wspólników spółki, a nie zarządców ich majątków.

Dodam też, że w sytuacji ogłoszenia upadłości wszystkich wspólników spółki cywilnej sąd może połączyć do łącznego rozpoznania sprawy upadłościowe prowadzone wobec wspólników tej spółki (art. 215 ustawy). Tak więc może mieć miejsce ogłoszenie upadłości wobec tylko jednego, dwóch czy też wszystkich wspólników w spółkach wieloosobowych.

Dodam jeszcze, że klasyczną wspólnością ustawową bezudziałową – obok spółki cywilnej – jest jeszcze małżeństwo i w odniesieniu do wspólnego majątku małżonków w ustawie Prawo upadłościowe znajduje się precyzyjny przepis, który uprawnia do ingerencji w cały majątek niegdyś wspólny. Jest to przepis art. 124 ust. 1 ustawy, który mówi, iż z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa, o której mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Jeżeli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny.

W odniesieniu do spółki cywilnej analogicznego przepisu w ustawie nie ma, więc uważam, iż syndyk jest legitymowany tylko i wyłącznie do zarządzania udziałem w dotychczasowym majątku spółki cywilnej.

Inna jednak będzie sytuacji, gdy spółka cywilna będzie prowadzona przez małżonków, gdyż jak stanowi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2008 roku, sygn. akt III CZP 97/08, „przepis art. 124 ust. 1 p.u.n. odnosi się do wszystkich przedsiębiorców pozostających w ustroju wspólności ustawowej, w tym również do wspólników spółki cywilnej, którzy jako przedsiębiorcy wyposażeni zostali w zdolność upadłościową (art. 5 i art. 215 p.u.n.)”.

Proszę jednak nie zapominać, że tak naprawdę zgodnie z treścią art. 864 Kodeksu cywulnego obaj wspólnicy będę odpowiadać za zobowiązania spółki w całości, tak wspólnik upadły, jak i drugi ze wspólników całym swoim majątkiem. W myśl bowiem tego przepisu za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. To, że wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie, oznacza, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od każdego wspólnika z osobna, od kilku z nich bądź od wszystkich wspólników łącznie, a spełnienie świadczenia przez któregokolwiek z nich zwalnia pozostałych (A. Kidyba, Prawo handlowe, 2009, s. 232). Jednocześnie, dopóki całe zobowiązanie nie zostanie wypełnione, wszyscy wspólnicy pozostają zobowiązani wobec wierzyciela (art. 366). Wspólnicy odpowiadają przy tym bez ograniczeń, za całość zobowiązań spółki, zarówno całym majątkiem wspólnym, jak również każdy z nich odpowiada swoim majątkiem indywidualnym, nieobjętym wspólnością.

Dodam jeszcze w odniesieniu do zbyt małego majątku spółki na spłatę długów, że postępowanie upadłościowe nie musi tych długów u wspólnika upadłego niweczyć na przyszłość, a to dlatego, że zgodnie z art. 369 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze:

 

„1. W postanowieniu o zakończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego, którym jest osoba fizyczna, sąd, na wniosek upadłego, może orzec o umorzeniu w całości lub części zobowiązań upadłego, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym, jeżeli:

1)  niewypłacalność była następstwem wyjątkowych i niezależnych od upadłego okoliczności;

2)  materiał zebrany w sprawie daje podstawę do stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę do pozbawienia upadłego prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu;

3)  upadły rzetelnie wykonywał obowiązki nałożone na niego w postępowaniu upadłościowym.

2. Umorzeniem objęte są wierzytelności umieszczone na liście wierzytelności oraz wierzytelności, które mogły zostać zgłoszone, jeżeli ich istnienie stwierdzone było dokumentami upadłego.

3. Nie podlegają umorzeniu należności alimentacyjne, renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, wierzytelności ze stosunku pracy oraz składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe pracowników”.

Tak więc reguła jest taka, że postępowanie upadłościowe się kończy, a niespłacone długi pozostają.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne materiały

Otrzymanie w spadku udziału w spółce

Kilka miesięcy temu zmarł mój tata. Tata był jednym z dwóch wspólników spółki cywilnej. Dziedziczę ja, mój brat i mama. Niebawem decyzja sądu...

 

Zmiana nazwy spółki cywilnej

1 marca do naszej firmy ( spółka cywilna) doszedł nowy wspólnik, zmieniła się też...

 

Czy można zawiesić działalność spółki cywilnej, nie zawieszając działalności wspólników?

Każdy ze wspólników s.c. prowadzi swoją odrębną działalność gospodarczą. Ponieważ działalność s.c. ma charakter sezonowy letni, chcemy ją zawiesić...

 

Rozpoczęcie działalności w formie spółki cywilnej

Mój znajomy prowadzi sklep alkoholowy w formie samodzielnej działalności gospodarczej z wpisem do CEIDG. Ja nie mam działalności. Porozumieliśmy...

 

Wycofanie prywatnych środków ze spólki cywilnej

Chciałabym wycofać moje prywatne środki ze spółki cywilnej (dwuosobowej), której jestem wspólnikiem. Chodzi o środki poniesione na działalność....

 

Wybór opodatkowania dla spółki cywilnej

Jestem kierownikiem robót w firmie, w której mój kolega, z którym chcę założyć spółkę cywilną, pracował jeszcze dwa miesiące temu...

 

Wypowiedzenie udziału w spółce na piśmie

Wypowiedziałam na piśmie udział w spółce cywilnej dwuosobowej na podstawie art. 869 § 2 Kodeksu cywilnego. Wspólnik odebrał pismo dwa tygodnie...

 

Problem z rozliczeniem po śmierci wspólnika

Dwuosobowa spółka cywilna ABC s.c. świadczyła usługi innej firmie (np. XYZ SA) na podstawie wieloletniej umowy. W umowie był zapis, że po zakończeniu...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »